मोठ यश! सर्वात डेंजर, नक्षलवाद्यांचा रणनितीकार, म्होरक्याचे आत्मसमर्पण! कोण आहे भुपती जाणून घ्या

Who is Bhupati Naxal Chief Mallojula Venugopal Surrenders : नक्षलवादविरोधी मोहिमेला महाराष्ट्रात मोठे यश मिळाले आहे. ४० वर्षांहून अधिक काळ नक्षलवादी चळवळीत सक्रिय असलेल्या आणि या चळवळीला वैचारिक आधार देणाऱ्या माजी नक्षलवादी प्रमुख भुपती याने अखेर आत्मसमर्पण केले आहे. त्याच्यासोबत ६१ नक्षलवाद्यांनी देखील मुख्य प्रवाहात सामील होण्याचा निर्णय घेतला असून, यावेळी मोठ्या प्रमाणात शस्त्रे जमा करण्यात आली.

उपमुख्यमंत्री तथा गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी गडचिरोली येथे या यशाबद्दल पोलीस दलाचे अभिनंदन केले आणि ही चळवळ आता शेवटच्या टप्प्यात असल्याचे स्पष्ट केले. नक्षलवाद्यांनी आत्मसमर्पण करावं अन्यथा परिणामाला सामोरे जावे लागेल असा इशाराही यावेळी त्यांनी आपल्या भाषणातून दिला.

काय आहे भुपतीची पार्श्वभूमी?

• भुपती हा नक्षलवादी 'पोलीस सब-रीजनल कमिटी'चा सदस्य होता.
• जवळपास ४० वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या गडचिरोली, छत्तीसगड आणि तेलंगणा भागात नक्षलवादी चळवळ रुजवण्यात त्याचा मोठा वाटा होता.
• संविधानाच्या चौकटीत न्याय मिळणार नाही, असा भ्रम तरुणांच्या मनात निर्माण करून त्यांना 'जंगलाचे राज्य' स्थापित करण्याचे स्वप्न त्याने दाखवले होते. अनेक तरुण, विशेषतः आदिवासी समाजातील लोक, त्याच्या नेतृत्वाखाली हिंसाचाराच्या मार्गावर आले होते.

आत्मसमर्पणामुळे मोठा धक्का

भुपतीच्या आत्मसमर्पणाने नक्षलवादी चळवळीला मोठा वैचारिक आणि संघटनात्मक धक्का बसला आहे. श्री. फडणवीस यांनी स्पष्ट केले की, गडचिरोली पोलिसांनी एकीकडे विकासकामांद्वारे नवीन भरती थांबवली, तर दुसरीकडे सातत्याने मोहिमा राबवून नक्षलवाद्यांना शरणागती पत्करण्यास भाग पाडले.

कोण आहे भुपती?

उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आज गडचिरोलीत केलेल्या भाषणानुसार, आत्मसमर्पण केलेला नक्षलवादी प्रमुख भुपती हा महाराष्ट्रातील नक्षलवादी चळवळीतील एक महत्त्वाचा उच्चशिक्षित आणि जुना चेहरा होता. मल्लोजुला वेणुगोपाल हा भूपती किंवा सोनू या नावानेही ओळखला जातो. भूपती हा माओवादी संघटनेचा एक मोठा चतुर रणनितीकार होता.

१. नक्षलवादी चळवळीतील स्थान

पद: नक्षलवादी संघटनेच्या 'पोलीस सब-रीजनल कमिटी'चा (Police Sub-Regional Committee) तो सदस्य होता.

कार्यकाळ: तो सुमारे ४० वर्षांहून अधिक काळ नक्षलवादी चळवळीत सक्रिय होता.

नेतृत्व: त्याला नक्षलवादी चळवळीचा 'मोरक्या' (मुख्य नेता/मुखिया) म्हणून संबोधले जात होते.

जबाबदारी : तेलंगणाचा काही भाग, महाराष्ट्राचा गडचिरोलीचा भाग आणि छत्तीसगडचा भाग या सगळ्या भागांमध्ये त्याने माओवादी (नक्षलवादी) मोहिमेचे नेतृत्व केले.

२. भूमिक आणि वैचारिक आधार

भुपतीने तरुण आणि आदिवासी समाजातील लोकांमध्ये 'भारतीय संविधानाच्या चौकटीत न्याय मिळणार नाही' असा संभ्रम निर्माण केला.

त्याने संविधानाने तयार केलेली व्यवस्था मोडून टाकून 'जंगलाचे राज्य' चालू करण्याची आणि एक नवीन व्यवस्था उभी करण्याची स्वप्ने तरुणांना दाखवली.

नक्षलवादी चळवळ सुरू झाली, तेव्हा तो या चळवळीला बौद्धिक आणि सर्व प्रकारचे लॉजिक देणाऱ्या लोकांमध्ये उपस्थित होता. त्याच्यासोबत त्याचे बंधू (भाऊ) देखील या चळवळीत सहभागी होते.

३. आत्मसमर्पण आणि परिणाम

आत्मसमर्पण: ४० वर्षांच्या सक्रिय सहभागानंतर त्याने अखेर आत्मसमर्पण केले आणि तो मुख्य धारेत (मुख्य व्यवस्थेत) परतला.

परिणाम: त्याच्या आत्मसमर्पणानंतर एकूण ६१ नक्षलवाद्यांनी आत्मसमर्पण केले आणि त्यांनी त्यांच्याकडील शस्त्रे (शस्त्रास्त्रे) देखील जमा केली.

वर्तमान स्थिती: त्याने आता पश्चात्ताप न करता मुख्य धारेतील चांगल्या संधींचा स्वीकार केला आहे, त्याने आज आत्मसमर्पण केले आहे असे फडणवीस यांनी सांगितले.

एकंदरीतच भुपती हा ४० वर्षांच्या दीर्घ अनुभवासह, वैचारिकदृष्ट्या नक्षलवादी चळवळीला मार्गदर्शन करणारा आणि गडचिरोली-तेलंगणा-छत्तीसगड या 'ट्राय-जंक्शन' भागाचे नेतृत्व करणारा नक्षलवादी प्रमुख होता.