सकाळी उठताच डोळ्यांतून पाणी येतेय का?, 'या' पदार्थाची आहे कमतरता, वेळीच घ्या काळजी!

watery eyes in the morning : सकाळी उठल्या उठल्या जर तुमच्या डोळ्यांतून वारंवार पाणी येत असेल किंवा डोळे नेहमीपेक्षा जास्त ओले वाटत असतील, तर वैद्यकीय भाषेत या स्थितीला एपिफोरा म्हणतात.

एपिफोरा म्हणजे डोळ्यांतून जास्त प्रमाणात अश्रू निर्माण होणे किंवा अश्रू निर्माण करणारी प्रणाली योग्यरित्या काम न करणे. सकाळी डोळ्यांतून पाणी येणे, हे केवळ बाहेरील घटकांमुळे नव्हे, तर तुमच्या शरीरातील एका महत्त्वाच्या घटकाच्या कमतरतेमुळे किंवा विशिष्ट सवयींमुळे देखील असू शकते.

सकाळी डोळ्यांतून पाणी येण्याची प्रमुख कारणे

राउटेकेअरच्या मते, सकाळी डोळ्यांतून पाणी येण्याची अनेक कारणे असू शकतात.

बाहेरील घटक (Environmental Factors)

प्रकाशातील बदल: सकाळी तेजस्वी प्रकाशात अचानक प्रवेश केल्यास डोळे लगेच अश्रू निर्माण करू शकतात.

हवा आणि ॲलर्जी

थंड हवा, धूर, धूळ, रसायने, डास प्रतिबंधक फवारण्या किंवा पाळीव प्राण्यांच्या कोंड्यामुळे डोळ्यांना त्रास होतो.

ॲलर्जीक राहिनाइटिस

यात शिंका येणे, नाक वाहणे आणि डोळे पाणी येणे ही लक्षणे दिसतात. बेडरूममधील थंड हवा किंवा धूळ-मातीमुळे हे होऊ शकते.

डोळ्यांच्या विशिष्ट समस्या

१. कोरडे डोळे - विचित्र पण सत्य!

हे थोडे विचित्र वाटत असले तरी, डोळे कोरडे झाल्यावर शरीर जास्त अश्रू निर्माण करते, ज्यामुळे डोळ्यांतून पाणी येते. डोळ्यांवर अश्रूंचा थर श्लेष्मा, पाणी आणि तेल या तीन थरांनी बनलेला असतो.

तेलकट थराची कमतरता

कोरड्या डोळ्यांमध्ये, एकतर पाण्याचा थर कमी तयार होतो किंवा तेलकट थर कमकुवत होतो. तेलकट थर कमकुवत झाल्यास, अश्रू लवकर सुकतात किंवा डोळ्याच्या पृष्ठभागावर टिकून राहू शकत नाहीत आणि बाहेर वाहू लागतात. यामुळे डोळा आतून कोरडा राहतो, पण बाहेरून पाणी आणतो.

२. अपूर्ण मिटणाऱ्या पापण्या (Nocturnal Lagophthalmos)

काही लोकांच्या पापण्या झोपेच्या वेळी पूर्णपणे बंद होत नाहीत. यामुळे डोळ्याचा काही भाग रात्रभर हवेच्या संपर्कात येऊन कोरडा पडतो. सकाळी उठल्यावर, या कोरड्या भागाचे संरक्षण करण्यासाठी शरीर अचानक मोठ्या प्रमाणात अश्रू निर्माण करते, ज्यामुळे पाणी येते.

३. कॉर्नियल इरोशन (Corneal Erosion)

कधीकधी नख किंवा कागदाच्या तुकड्यामुळे डोळ्याच्या कॉर्नियाला किरकोळ इजा होते. सुरुवातीला ती ठीक वाटत असली तरी, बाहेरील थर कॉर्नियाला नीट चिकटत नाही. सकाळी डोळे उघडताना हा थर पुन्हा सोलू शकतो. यामुळे तीव्र पाणी येणे आणि प्रकाशाचा त्रास (फोटोफोबिया) अशी लक्षणे उद्भवू शकतात.

सकाळी डोळे पाणी येत असल्यास काय करावे?

सकाळी डोळ्यांतून पाणी येत असल्यास, काही सोप्या गोष्टी करून आराम मिळू शकतो:

प्रतिबंधात्मक उपाय (Preventive Measures)

• मंद प्रकाश : सकाळी खोली हळूहळू चालू करा आणि तेजस्वी प्रकाशाचा थेट संपर्क टाळा.
• आर्द्रता : खोलीतील हवामान कोरडे असल्यास, आर्द्रता (Humidity) राखण्यासाठी ह्युमिडिफायर (Humidifier) किंवा पाण्याने भरलेला वाटी ठेवा.
• स्वच्छता : ऍलर्जी असल्यास, बेडशीट आणि उशांचे कव्हर स्वच्छ आणि धुतलेले वापरा. एअर प्युरिफायरचा वापर फायदेशीर ठरू शकतो.
• संरक्षण : थंड हवा टाळण्यासाठी सकाळी फिरताना चष्मा घाला.
• ड्रॉप्सचा वापर : बाहेर जाण्यापूर्वी कृत्रिम अश्रू किंवा सलाईन ड्रॉप्स वापरणे उपयुक्त ठरू शकते.

काय टाळावे (What to Avoid)

• पंखा किंवा एसीच्या थेट झोताखाली झोपू नका.
• रात्री खोलीत डास प्रतिबंधक स्प्रे किंवा कठोर रसायने वापरणे टाळा.