तुमच्या कानावर हे १० गाणे पडल्याशिवाय गणेशोत्सव अपूर्णच; बाप्पाच्या भक्तीत लीन व्हा!

Updated: Monday, September 14, 2026, 9:37 [IST]

महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत असलेल्या लाडक्या गणपती बाप्पाच्या आगमनाची सर्वत्र कमालीची जय्यत तयारी सुरू आहे. हा भव्य उत्सव केवळ एक धार्मिक सण नसून प्रत्येक मराठी भक्ताच्या मनाचा एक अत्यंत हळवा कोपरा आहे. बाप्पाच्या आगमनापासून ते विसर्जनापर्यंत अवघा महाराष्ट्र भक्तीत लीन होतो आणि या भक्तिमय वातावरणात खरी रंगत भरण्याचे काम करतात ती सदाबहार गाणी.

गणेशोत्सव आणि संगीताचे फार जुने तसेच घट्ट नाते राहिलेले आहे. वेगवेगळ्या पारंपारिक आरत्यांपासून ते चित्रपटसृष्टीने दिलेली जोशपूर्ण भक्तीगीते आज या सणाचा मुख्य भाग बनली

आहेत. बाप्पाची काही गाणी तर अशी वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत, जी वाजल्याशिवाय गणेशोत्सव पूर्णच होऊ शकत नाही. ही गाणी ऐकताच प्रत्येक सामान्य भक्ताचे मन बाप्पाच्या चरणी लीन होऊन जाते.

गणपती बाप्पाच्या उत्सवाचा प्राण असलेली १० सदाबहार गाणी

बाप्पाच्या आगमनापासून ते थेट विसर्जनाच्या निरोपापर्यंतच्या प्रवासात संगीताने नेहमीच महत्त्वाची आणि मोलाची भूमिका बजावली आहे. जुन्या काळातील सुमधुर भक्तीगीतांनी मनाला जी कमालीची शांतता दिली, तीच भक्तीची ऊर्जा आजची आधुनिक गाणी तरुणांमध्ये निर्माण करतात. सणाचा एकूण उत्साह अधिक वाढवणाऱ्या अशाच १० लोकप्रिय गाण्यांची रंजक माहिती आणि त्यांचे महत्त्व आम्ही खालील तक्त्यामध्ये सविस्तर स्वरूपात दिले आहे.

गीत (गाणे)गायक आणि संगीतकारभक्तीविश्वातील महत्त्वसुखकर्ता दुःखहर्तापारंपारिक आरतीबाप्पाच्या पूजेची सांगता करणारी आणि प्रत्येक घरात गायली जाणारी अत्यंत पवित्र आरती.प्रथम तुला वंदितोवसंतराव देशपांडे / जयवंत कुलकर्णी'अष्टविनायक' चित्रपटातील हे अजरामर गीत सकाळच्या वेळी भक्तांच्या मनात चैतन्य निर्माण करते.देवा श्री गणेशाअजय-अतुल / सुखविंदर सिंग'अग्निपथ' चित्रपटातील हे गाणे प्रचंड ऊर्जेने भरलेले असून भक्तांना मंत्रमुग्ध करते.मोरया मोरयाअजय-अतुल'उलाढाल' चित्रपटातील या गाण्याशिवाय विसर्जन मिरवणुकीची मजा अपूर्णच मानली जाते.गजाननासुखविंदर सिंग / अजित परब'लोकमान्य' चित्रपटातील हे गाणे बाप्पाच्या भव्य आणि प्रभावी रूपाचे दर्शन घडवते.देहाची तिजोरीसुधीर फडके'आम्ही जातो आमुच्या गावा' चित्रपटातील हे गीत मानवी जीवनातील भक्तीचे महत्त्व हळुवारपणे मांडते.मौर्या रेशंकर महादेवन'डॉन' चित्रपटातील हे गाणे बाप्पाचे स्वागत आणि विसर्जनाची भावना सुरेख मांडते.सिंदूर लाल चढायोरवींद्र साठे'वास्तव' चित्रपटातील ही आरती केवळ महाराष्ट्रातच नव्हे, तर जगभर भक्तीभाव जागृत करते.या रे या सारे यारोहन-रोहन'व्हेंटिलेटर' चित्रपटातील हे गाणे घरातील सर्वांना एकत्र आणून सणाचा आनंद वाढवते.गजानना श्री गणरायालता मंगेशकरलतादीदींच्या दैवी सुरांमधील हे भक्तीगीत मनाला असीम शांतता आणि सकारात्मकता प्रदान करते.

या १० लोकप्रिय गाण्यांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांचे सुरेल संगीत आणि भावुक शब्द अत्यंत चपखल आहेत. एकीकडे सुधीर फडके यांच्या आवाजातील अत्यंत संथ 'देहाची तिजोरी' हे गाणे मनाला अंतर्मुख करायला लावते, तर दुसरीकडे अजय-अतुल यांच्या ढोल-ताशांच्या तालावरील 'देवा श्री गणेशा' अंगावर भक्तीचे रोमांच उभे करते. या गाण्यांमुळेच संपूर्ण सोहळा अधिक जिवंत बनतो.

पारंपारिक मानली जाणारी 'सुखकर्ता दुःखहर्ता' ही आरती तर गणेशोत्सवाचा मुख्य गाभा आहे. केवळ महाराष्ट्रातच नाही तर जगाच्या पाठीवर जिथे कुठे मराठी समाज राहतो, तिथे या मंत्रमुग्ध करणाऱ्या आरतीचे सूर दररोज भक्तीभावाने ऐकायला मिळतात. बाप्पाच्या आरती दरम्यानचा टाळ्यांचा कडकडाट आणि घंटानाद भक्तांना एका वेगळ्याच पवित्र आणि अध्यात्मिक विश्वात घेऊन जातो.

तसेच 'प्रथम तुला वंदितो' हे लोकप्रिय गाणे शास्त्रीय आणि सुगम संगीताचा अत्यंत सुरेख आणि अभूतपूर्व संगम आहे. वसंतराव देशपांडे यांच्या सुमधुर आवाजातील हे गीत आजही प्रत्येक कानाला अमूल्य आनंद देते. सकाळच्या प्रहरी हे गाणे कानावर पडले की संपूर्ण घर आणि परिसर अत्यंत पवित्र, शुद्ध आणि मंगलमय असल्याचा भक्तांना भास होतो.

मिरवणुकांचा जोश आणि बदलता भक्ती संगीत प्रवास

काळाच्या प्रवाहात विसर्जन मिरवणुकांमधील गाण्यांचे स्वरूप बऱ्याच प्रमाणात बदलले आहे. त्यात 'उलाढाल' या मराठी चित्रपटातील 'मोरया मोरया' या प्रसिद्ध गाण्याने मोलाचे योगदान दिले आहे. या गाण्याचा वेगवान आणि उत्साहवर्धक ताल वाजताच गर्दीतील अबालवृद्ध सर्वजण स्वतःला विसरून आनंदाने नाचू लागतात. आज प्रत्येक मंडळाच्या विसर्जन मिरवणुकीची खरी शान म्हणून हेच गाणे प्रसिद्ध आहे.

बॉलिवूडने देखील आपल्या विविध हिंदी गाण्यांच्या माध्यमातून या मराठी सणाला संपूर्ण जागतिक स्तरावर एक भव्य आणि व्यापक रूप दिले आहे. 'वास्तव' चित्रपटातील 'सिंदूर लाल चढायो' ही आरती आजही देशातील बहुतांश ठिकाणी आवडीने गायली जाते, तर 'डॉन' चित्रपटातील 'मौर्या रे' हे मधुर गाणे बाप्पाच्या निरोपाची व्याकुळता भक्तांच्या मनाला भिडणाऱ्या शब्दांत व्यक्त करते.

तरुणाईला मोठ्या प्रमाणात भुरळ पाडणाऱ्या या जोशपूर्ण गाण्यांसोबतच रोहन-रोहन यांनी संगीतबद्ध केलेले 'या रे या सारे या' हे गाणे घरगुती गणपतीच्या शांत वातावरणाला साजेशीर आहे. बाप्पा हा अगदी आपल्या हक्काच्या कुटुंबाचाच एक अविभाज्य हिस्सा आहे, असा सुंदर संदेश या गाण्यातून मिळतो. घरगुती कौटुंबिक स्नेह आणि भक्तीचा हा मेळ मनाला कमालीचे सुखावून जातो.

भक्ती संगीताची ही समृद्ध परंपरा केवळ करमणुकीचा किंवा सणाचा एक भाग नाही, तर ती बाप्पाशी भक्तांचे असलेले नाते अधिक दृढ करते. गणेशोत्सवातील ही सदाबहार गाणी गेली कित्येक वर्षे मनामनात भक्तीभाव टिकवून ठेवण्यात कमालीची यशस्वी ठरली आहेत. सणाचा काळ संपला तरी देखील या मधुर सुरांची भुरळ भक्तांच्या मनावरून वर्षभर कमी होत नाही.

थोडक्यात सांगायचे तर, गणेशोत्सव आणि अस्सल भक्ती संगीत ही एकमेकांपासून कधीही वेगळी न होणारी दोन सुंदर अंगे आहेत. या विविध गाण्यांमधील सुरांचे चढउतार आणि ढोल-ताशांचा गजर मनातील सणाचा आनंद दुपटीने वाढवतो. यंदाच्या या गणेशोत्सवात देखील आपण या मनाला स्पर्श करणाऱ्या सुरांच्या सोबत बाप्पाचे उत्साहात स्वागत करूया आणि हा भक्तीचा अनुपम सोहळा साजरा करूया.