महापौर आरक्षण जाहीर : कोणाचे मनसुबे उधळले आणि कोणाची लागली 'लॉटरी'? पहा सविस्तर राजकीय विश्लेषण

Published: Thursday, January 22, 2026, 13:14 [IST]

Maharashtra Mayor Reservation 2026 : राज्यातील २९ महानगरपालिकांच्या महापौरपदाचे आरक्षण आज मंत्रालयात जाहीर झाले. या सोडतीमुळे राज्यातील राजकारणाला नवी दिशा मिळाली आहे. विशेषतः मुंबई, पुणे, ठाणे आणि छत्रपती संभाजीनगर यांसारख्या मोठ्या शहरांमधील आरक्षणामुळे अनेक राजकीय दिग्गजांची गणिते कोलमडली असून, काही पक्षांसाठी विजयाचा मार्ग सोपा झाला आहे.

१. कोणाचे मनसुबे उधळले? (Political Setbacks)

ठाकरे गटाला मुंबईत धक्का

मुंबई महानगरपालिकेत (BMC) महापौरपद 'सर्वसाधारण-महिला' प्रवर्गासाठी राखीव झाले आहे. ठाकरे गटाकडून अनेक दिग्गज पुरुष नेत्यांची नावे महापौरपदासाठी चर्चेत होती, मात्र आता त्यांना माघार घ्यावी लागेल. तसेच, भाजप-शिंदे युतीकडे महिला नगरसेवकांची संख्या मोठी असल्याने ठाकरे गटापुढील आव्हान वाढले आहे.

ठाण्यातील 'शिंदे' गटाची कोंडी

ठाणे महापालिकेत 'अनुसूचित जाती (SC)' आरक्षण पडल्याने मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या बालेकिल्ल्यात पेच निर्माण झाला आहे. येथे शिंदे गटाकडे या प्रवर्गातील सक्षम उमेदवारांची कमतरता भासू शकते, ज्याचा फायदा विरोधी पक्ष घेऊ शकतात.

इच्छुक पुरुष उमेदवारांचा हिरमोड

पुणे, नाशिक, आणि नवी मुंबई यांसारख्या शहरांत महिला आरक्षण पडल्याने अनेक वर्षांपासून महापौरपदाचे स्वप्न पाहणाऱ्या पुरुष नेत्यांचे मनसुबे धुळीस मिळाले आहेत.

२. कोणाला होणार फायदा? (Who Gains?)

भाजपला अनेक शहरांत संधी

पुणे आणि नागपूरमध्ये भाजपने आधीच स्पष्ट बहुमत मिळवले आहे. नागपूरमध्ये 'सर्वसाधारण' आरक्षण राहिल्याने भाजपला आपला हक्काचा महापौर बसवणे सोपे झाले आहे. पुण्यात महिला आरक्षण असले तरी भाजपच्या नगरसेविकांची संख्या लक्षणीय असल्याने त्यांना तिथे अडचण येणार नाही.

महिला सक्षमीकरणाला बळ

मुंबईसह २९ पैकी १५ हून अधिक महापालिकांमध्ये महिलांसाठी आरक्षण जाहीर झाल्याने राजकारणातील महिला नेतृत्वाचा दबदबा वाढणार आहे. यामुळे 'लाडकी बहीण' योजनेच्या प्रभावाखाली असलेल्या महायुतीला महिला मतदारांना आकर्षित करणे सोपे होईल.

काँग्रेसचे पुनरागमन

लातूरमध्ये 'अनुसूचित जाती-महिला' आरक्षण पडले आहे. काँग्रेसकडे येथे बहुमत असून या प्रवर्गातील चांगले उमेदवार असल्याने अमित देशमुख यांना आपली पकड मजबूत ठेवता येईल.

प्रमुख शहरांमधील राजकीय स्थिती एका दृष्टिक्षेपात

शहर आरक्षण कोणाचे पारडे जड?

मुंबई सर्वसाधारण-महिला महायुती (भाजप+शिंदे)
पुणे सर्वसाधारण-महिला भाजप (स्पष्ट बहुमत)
नागपूर -सर्वसाधारण भाजप
ठाणे -अनुसूचित जाती (SC) चुरस (शिंदे विरुद्ध ठाकरे/भाजप मागणी)
नाशिक -सर्वसाधारण-महिला भाजप