मे महिन्यात अनपेक्षित पाऊस; मात्र जूनमध्ये महाराष्ट्रात कशी असेल पावसाची स्थिती?

मे महिना सामान्यतः महाराष्ट्रासाठी उन्हाचा कडाका आणि पाण्याची टंचाई घेऊन येतो. मात्र, २०२५ चा मे महिना याला अपवाद ठरला. पुणे, सातारा, कोल्हापूर, नाशिक आणि कोकणातील अनेक भागांमध्ये मे महिन्यात मुसळधार पावसाची नोंद झाली. विशेष म्हणजे पुण्यात गेल्या १० वर्षांतील सर्वाधिक मेमधील पावसाची नोंद झाली असून हवामान खात्याच्या माहितीनुसार, १५ मे रोजीच शहरात ३० मिमीहून अधिक पाऊस कोसळला.

परिणामी, अनेक भागांत झाडे कोसळणे, वीजपुरवठा ठप्प होणे, रस्त्यांवर पाणी साचणे आणि वाहतुकीला अडथळा अशा समस्या निर्माण झाल्या.

जून २०२५ मध्ये पावसाचे चित्र कसे असेल?

भारतीय हवामान विभाग (IMD) यंदाच्या २०२५ च्या पावसाळ्याबाबत दिलासा देणारा अंदाज वर्तवतो आहे. महाराष्ट्रात सरासरीपेक्षा १०५% अधिक पाऊस होणार असल्याचे भाकीत करण्यात आले आहे. विशेषतः मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्र आणि कोकण भागात अधिक पावसाची शक्यता आहे.

सामान्यतः जून महिन्यात महाराष्ट्रात सुमारे २०९.८ मिमी पाऊस पडतो, मात्र यंदा जून महिन्यात १०६% पावसाची शक्यता असल्यामुळे साधारण २२५ मिमीहून अधिक पावसाची नोंद होऊ शकते. मुंबई, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे येथे मान्सून जूनच्या दुसऱ्या आठवड्यात दाखल होऊन तीव्रतेने सक्रिय होईल, असा अंदाज आहे. विदर्भ व मराठवाड्यात सुरुवातीस हलकासा पाऊस होऊन जुलैमध्ये अधिक पावसाचा जोर राहण्याची शक्यता आहे.

हवामान बदल व 'ला निनो'चा प्रभाव

२०२४ मध्ये एल निनोच्या प्रभावामुळे मान्सूनमध्ये काही प्रमाणात अडथळे आले होते. मात्र, २०२५ मध्ये ही स्थिती मागे सरकून 'ला निनो' सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. 'ला निनो'चा प्रभाव अधिक पावसाला पोषक असतो. त्यामुळे पावसाळ्याचा दुसरा टप्पा - जुलै ते सप्टेंबर दरम्यान - अधिक सक्रिय आणि लाभदायक ठरू शकतो.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची तयारीबाबत भूमिका

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्रातील कृषी विभागाला संभाव्य चांगल्या पावसाचा लाभ घेण्यासाठी सज्ज राहण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. राज्यात २०४ लाख मेट्रिक टन शेती उत्पादनाचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. त्यासाठी बियाणे, खते आणि कीटकनाशकांचा पुरेसा साठा तयार ठेवण्यात आला आहे. तसेच, महा एग्री, ई-कृषी आणि साथी पोर्टल्सच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना हवामानाचा अचूक अंदाज आणि पीक सल्ला वेळोवेळी दिला जाणार आहे.

आपत्ती व्यवस्थापन आणि जनतेसाठी सूचना

जसजसा पावसाचा जोर वाढेल, तसतसे शहर आणि ग्रामीण भागांमध्ये पूरस्थिती, दरड कोसळणे, साठवण टाक्यांमध्ये अचानक वाढ होणे अशा आपत्तीजनक परिस्थिती उद्भवू शकतात. त्यामुळे जिल्हा प्रशासन, महापालिका आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणांना सज्ज राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. नागरिकांनी IMD कडून वेळोवेळी प्रसिद्ध होणाऱ्या अलर्ट्सकडे लक्ष देणे आणि स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.

मे महिन्यात झालेला अनपेक्षित पाऊस आणि हवामान खात्याने दिलेल्या सकारात्मक अंदाजामुळे जून महिन्यातील पावसाळा महाराष्ट्रासाठी लाभदायक ठरू शकतो. शेतीच्या दृष्टिकोनातून हा पाऊस अत्यंत उपयुक्त ठरणार असला तरी, संभाव्य आपत्तींचा विचार करून प्रशासनाची सतर्कता आणि नागरिकांची जबाबदारी तितकीच महत्त्वाची आहे.