Ganesh Chaturthi 2024 : गणेश चतुर्थी पूजा, विधी आणि मंत्र; या मंत्रांनी करा गणपती बाप्पाची पूजा

Updated: Sunday, September 1, 2024, 16:38 [IST]

Ganesh Chaturthi 2024, Ganesh Chaturthi Puja & Prasad: जर तुम्ही गणेश चतुर्थीच्या दिवशी गणपतीची मूर्तीची प्रतिष्ठापना करुन गणपतीची पूजा करण्याचा विचार करत असाल तर, गणपतीच्या पूजेची पद्धत आणि मंत्र जाणून घ्या.

मंत्र आणि शास्त्रांच्या साहाय्याने गणेशमूर्तीची स्थापना व पूजा केल्याने गणपती बाप्पा सर्व अडथळे दूर करतात आणि मंगलमूर्तीच्या रूपाने भक्तांच्या जीवनात सर्व प्रकारचे मंगलमय क्षण आणतात. चला तर मग गणेश चतुर्थीला गणेश मूर्तीची प्रतिष्ठापना आणि पूजा कशी करायची ते जाणून घेऊया.

गणेश पूजा प्रारंभ पद्धत पूजा मंत्र

सगळ्यात आधी कलश पाण्याने भरा. जिथे पूजेसाठी मंडप बनवला आहे तिथे आसनस्थ व्हा. हातात पाणी घेऊन प्रथम कुश आणि पाणी हातात घेऊन मग मंत्राचा जप करा.
ओम अशुद्ध: पवित्रो वा सर्वस्थां गतोआपि वा।
यः समरेत पुंडिकाक्षं सबाहंर्तः शुचीः ।

नंतर स्वतःवर आणि पूजेसाठी ठेवलेले सर्व साहित्य यावर जल शिंपडा. यानंतर त्याचे आचमन तीन वेळा करावे. हातात डल घेऊन ओम केशवाय नमः ओम नाराणाय नमः ओम माधवाय नमः ओम हृषिकेशाय नमः म्हणा. असे म्हणत हातातून पाणी घेऊन तीन वेळा तोंडाला स्पर्श करून हात धुवावेत. यानंतर ज्या ठिकाणी श्रीगणेशाची पूजा करायची आहे तेथे अखंड तांदूळ ठेवा. त्यावर गणपतीची मूर्ती ठेवा.

गणपती विराजमान झाल्यानंतर सर्वप्रथम गणेश चतुर्थीच्या व्रताची पूजा करण्याचा संकल्प करावा. संकल्प केल्याशिवाय पूजा करू नये. गणपतीच्या पूजेच्या संकल्पासाठी फुले, फळे, सुपारी, सुपारी, अक्षत (अखंड तांदूळ), चांदीचे नाणे किंवा काही रुपये, मिठाई इत्यादी अल्प प्रमाणात घ्यावी. हातात जल घेऊन संकल्प मंत्र म्हणावा.

'ओम विष्णुर्विष्णु विष्णु: ओम तत्साद्य श्री पुराणपुरुषोत्तमस्य विष्णोराग्य प्रवर्तमानस्य ब्राह्मणोऽह्नि द्वितीये परधे श्री श्वेत्वारहकल्पे सप्तमे वैवस्वात्मन्वंतरे, अष्टविमशत्तिमे कलियुगे, कलीप्रथम चरणे जम्बुद्वीप अरवितां ब्रह्मद्वेषे ब्रह्मद्वेषे नाम तुमच्या शहराचा/गावाचा) शूर विक्रमादित्य नृपतेचा अवतार: 2079 , तमेब्दे नल नाम संवत्सरे सूर्य दक्षिणायने , मासनन मसोत्तमे भाद्र मासे शुक्ल पक्ष चतुर्थी तीथौ बुद्धवासरे चित्रा नक्षत्र शुक्ल योगे व्यष्टी करणादिसत्सुभे योग (गोत्राचे नाव घ्या) गोत्रोत्पन्नोहम अमुकनामः सर्वाक्ष्मपूरक नाम निमितं सर्वमंगलकामन्या - श्रुतिस्मृत्यो- कताफलप्रपरथम् - निमित महागणपती पूजन, पूजोपचारविधि सम्पादयिष्ये।

संकल्प करून कलशाची पूजा करावी. गणपतीच्या उजव्या बाजूला कलश ठेवा. कलशावर लाल कपड्यात गुंडाळलेला नारळ फक्त समोरचा भाग दिसेल अशा प्रकारे ठेवावा. कलशात आंबा पल्लव, सुपारी आणि नाणे ठेवा. कलशाच्या गळ्यात लाल वस्त्र किंवा माऊली गुंडाळा. यानंतर कलशावर नारळ ठेवून त्यावर दिवा लावावा.

हातात अक्षत आणि फुले घेऊन कलशात भगवान वरुणाचे आवाहन करा. तसेच 'ओ3म तत्वयामि ब्राह्मण वंदमानस्तदशष्टे यज्ञमनो हविभिः' अहेदमनो वरुणेहा बोधयुरुषना मान आयु: प्रमोषी । (अस्मिन् कलशे वरुणम् संग सपरिवारम् सयुध सशक्तिकामवाहयामि, ओ३ंभुर्भुव: स्व:भो वरुण इहागच्छ इहतिष्ठ। स्थानयामि पूज्यामि।)' मंत्र म्हणा. अशाप्रकारे कलशाची पूजा केल्यानंतर प्रथम श्रीगणेशाची पूजा करावी. हातात फुले घेऊन गणेशाचे ध्यान करा आणि म्हणा 'गजाननभूतगणाधिसेवितम् कपितथा जम्बू फलचारुभक्षणम्. 'उमसुतम शोका विनाष्करकं नमामि विघ्नेश्वरपदपंकजम्' हा मंत्र वाचा.

यानंतर हातात अक्षत घेऊन 'ओम गं गणपतये इहगच्छ इह सुप्रतिष्ठो भव।' या आमंत्रण मंत्राचा उच्चार करून अक्षत पात्रात गणेशासमोर ठेवा. यानंतर पाद्य, अर्घ्य, स्नान आणि आचमन मंत्राचे पठण करा. हातात पाणी घेऊन म्हणा - 'एतानि पाद्याद्यचमनिया-स्नानियम, पुनरचामणियम ओम गं गणपतये नमः।' यानंतर 'इदम् रक्त चंदनम लेपनम ओम गं गणपतये नमः' आणि 'इदम् श्रीखंड चंदनम' म्हणत श्रीखंड चंदन लावावे. यानंतर 'इदं सिंदूरभरणम लेपनम ओम गं गणपतये नमः' या मंत्राचा उच्चार करताना गणेशाला सिंदूर लावावा. यानंतर दुर्वा व विल्भपत्र अर्पण करावे.

इदं दुर्वदलं ॐ गं गणपतये नमः । इदं बिल्वपत्र ओम गं गणपतये नमः म्हणत अनुक्रमे दुर्वा व बेलपत्र अर्पण करावे. गणपतीला लाल वस्त्र परिधान करा. इदम् रक्त वस्त्रम् ॐ गं गणपतये समर्पयामि । 'इदम् नानाविधी नैवेद्यनी ओम गं गणपतये समर्पयामि:' आणि 'इदम् साखर घृत युक्त नैवेद्यम् ओम गण गणपतये समर्पयामि:' असे मोदक देवून गणेशाला अर्पण करा. 'इदं आचमनायं ओम गं गणपतये नमः' आणि 'इदं तंबूल पूगीफल सम्युक्तं ओम गं गणपतये समर्पयामि'

अशी सुपारी अर्पण करा. आता एक फूल घेऊन ते गणपतीला अर्पण करा आणि 'ईष: पुष्पांजली ओम गं गणपतये नमः' म्हणा. गणपतीला फुले अर्पण करून नमस्कार करावा. गणेशाची पूजा केल्यानंतर रिद्धी, सिद्धी देवी आणि क्षेम लाभ यांचीही पूजा करावी. त्यानंतर आरती करून प्रसादाचे वाटप करावे. (Ganesh Chaturthi 2024)