यवतमाळ जिल्ह्यात 3,000 वर्षे जुन्या सभ्यतेचे अवशेष सापडले, नागपूर विद्यापीठाच्या संशोधकांचा दावा

महाराष्ट्रातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुरातत्त्व क्षेत्रात एक ऐतिहासिक शोध समोर आला आहे. नागपूर विद्यापीठाच्या पुरातत्त्वशास्त्र विभागाने यवतमाळ जिल्ह्यातील पाचखेड गावात सुमारे 3,000 वर्षे जुन्या सभ्यतेचे अवशेष शोधून काढले आहेत. जे लोहयुगाशी संबंधित असल्याचे मत आहे.

हा शोध भारतीय इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे, कारण यामुळे प्राचीन काळातील मानवी जीवनशैली, संस्कृती आणि तंत्रज्ञानाबद्दल नवीन माहिती समोर येऊ शकते. उत्खननात मातीची भांडी, लोखंडी अवजारे, हाडांचे तुकडे आणि प्राचीन संरचनांचे अवशेष आढळले आहेत, जे या सभ्यतेच्या सामाजिक आणि आर्थिक रचनेची माहिती देतात.

नागपूर विद्यापीठाच्या प्राचीन भारतीय इतिहास, संस्कृती आणि पुरातत्त्वशास्त्र विभागाने गेल्या काही वर्षांपासून यवतमाळ जिल्ह्यातील विविध ठिकाणी उत्खननाचे काम सुरू केले होते. पाचखेड गावातील हे उत्खनन 2023-24 मध्ये सुरू झाले, जेव्हा स्थानिकांनी जमिनीत काही प्राचीन वस्तू सापडल्याची माहिती दिली. या माहितीच्या आधारावर विभागाचे प्रमुख प्रा. प्रभाश साहू आणि त्यांचे पथकाने तातडीने या ठिकाणी उत्खननाला सुरुवात केली. उत्खननादरम्यान सापडलेल्या सांस्कृतिक स्तरांचे विश्लेषण केले असता, त्यांचे वय सुमारे 3,000 वर्षे इतके असल्याचे निष्पन्न झाले, जे लोहयुगाशी संबंधित असल्याचे संकेत देते.

या उत्खननात सापडलेल्या वस्तूंमध्ये मातीची भांडी, लोखंडी अवजारे, घाणेरी किंवा उपास्थींचे तुकडे, आणि मातीच्या संरचनांचे अवशेष यांचा समावेश आहे. या वस्तूंचे कार्बन डेटिंग आणि आकस्मिक मास स्पेक्ट्रोमेट्री (AMS) तंत्रज्ञानाद्वारे परीक्षण करण्यासाठी नमुने दिल्लीतील इंटर युनिव्हर्सिटी ऍकसेलरेटर सेंटरला पाठवण्यात आले आहेत. अपेक्षित आहे की मे-जून 2025 पर्यंत या नमुन्यांचे परिणाम मिळतील, ज्यामुळे या शोधाचा अचूक कालखंड निश्चित होईल. प्रा. साहू यांनी सांगितले की, ही सभ्यता लोहयुगातील असण्याची शक्यता आहे, परंतु नमुन्यांचे परिणाम आल्यानंतरच याची पुष्टी होईल.

हा शोध भारतीय इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे, कारण यामुळे प्राचीन काळातील मानवी जीवनशैली, संस्कृती आणि तंत्रज्ञानाबद्दल नवीन माहिती समोर येऊ शकते. उत्खननात मातीची भांडी, लोखंडी अवजारे, हाडांचे तुकडे आणि प्राचीन संरचनांचे अवशेष आढळले आहेत, जे या सभ्यतेच्या सामाजिक आणि आर्थिक रचनेची माहिती देतात.