तेहरानमध्ये मारला गेलेला हमासचा नेता इस्माईल हानीया कोण आहे? जाणून घ्या कारकीर्द आणि संघर्ष

इस्त्रायलने बदला घेत हमास प्रमुख इस्माईल हानियाची हत्या केली. त्याच्या निवासस्थान उडवत इस्त्रायलनं आपल्या देशात झालेल्या रक्तपाताचा बदला घेतला.

हमास प्रमुख इस्माइल हानिया काल त्याच्या एका अंगरक्षकासह इराणमध्ये मारला गेला, असे पॅलेस्टिनी गटाने एका निवेदनात म्हटले आहे. इस्माइल हानिया नवीन इराणी अध्यक्षांच्या शपथविधी समारंभात सहभागी झाल्यानंतर तेहरानमधील हल्ल्यात ठार झाला" असे निवेदनात म्लेहटले आहे.

इस्त्रायलवर संशय

इस्माइल हनीयेह हमासचा नेता इस्माईल हनीयेह त्याच्या एका अंगरक्षकासह तेहरान, इराणमध्ये होता, असे पॅलेस्टिनी दहशतवादी गट हमासने बुधवारी दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे. कोणत्याही गटाने ही जबाबदारी स्वीकारली नसली, तरी इस्रायलवर लगेचच संशय निर्माण झाला आहे. हा हानिया कोण चला जाणून घेऊया.

पॅलिस्टिनी पालकांच्या पोटी जन्म

1948 च्या अरब-इस्त्रायली युद्धादरम्यान विस्थापित झालेल्या पॅलेस्टिनी पालकांच्या पोटी हानियाचा जन्म झाला. हानिया एका निर्वासित छावणीत वाढला. यामुळेच त्यांना या चळवळीत त्याच्या राजकीय विचारांना आकार दिला. त्यांनी युनायटेड नेशन्स संचालित शाळांमध्ये शिक्षण घेतले आणि नंतर गाझा येथील इस्लामिक विद्यापीठात प्रवेश घेतला, जिथे त्यांनी 1987 मध्ये अरबी साहित्यात पदवी मिळविली. त्यांच्या विद्यापीठाच्या काळात, तो विद्यार्थी राजकारणात सक्रियपणे सहभागी झाला आणि मुस्लिमांशी संलग्न असलेल्या इस्लामिस्ट विद्यार्थी संघटनेचे नेतृत्व केले.

गाझाला आले परत

तेव्हाचे हमासचे अध्यात्मिक नेते शेख अहमद यासीन यांच्याशी असलेल्या त्यांच्या जवळच्या सहवासामुळे हमास प्रमुख म्हणून इस्माइल हानीया यांना पदावर येण्यास मदत झाली. 1980 च्या उत्तरार्धात आणि 1990 च्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी तुरुंगवास झाला. 1992 मध्ये, त्यांना लेबनॉनला हद्दपार करण्यात आले. परंतु ओस्लो करारानंतर 1993 मध्ये ते गाझाला परत आले.

1997 पर्यंत ते यासिनच्या कार्यालयाचे प्रमुख बनले. दुस-या इंतिफादा (2000-2005) दरम्यान, हानीयांचे नेतृत्व आणि अंतर्गत आणि बाह्य दबावांना झुगारण्याच्या क्षमतेमुळे त्यांना हमासमध्ये महत्त्व प्राप्त करण्यात मदत झाले. शेख अहमद यासीन यांच्याशी त्याच्या सततच्या सहवासाने संघटनेत त्याच्या वाढीमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.

राजकीय नेतृत्व

2006 मध्ये, हमासने पॅलेस्टिनी विधानसभेच्या निवडणुकीत बहुमत मिळवले, ज्यामुळे हानिया पॅलेस्टिनी प्राधिकरणाचे (पीए) पंतप्रधान बनले. हमासने हिंसाचाराचा त्याग करण्यास आणि इस्रायलला मान्यता देण्यास नकार दिल्यामुळे त्याच्या कार्यकाळात आंतरराष्ट्रीय निषेध आणि मदत रोखण्यात आली. जून 2007 मध्ये फताह बरोबर हिंसक संघर्षानंतर, पीएचे अध्यक्ष महमूद अब्बास यांनी हनीयांना बरखास्त केले. तथापि, त्यांनी गाझावर शासन चालू ठेवले, जेथे हमासने वास्तविक प्रशासन स्थापन केले.

आव्हानांचा सामना केला

हानिया यांना त्यांच्या पंतप्रधानपदाच्या कार्यकाळात अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला. आर्थिक निर्बंध, इस्रायलशी लष्करी संघर्ष आणि अंतर्गत राजकीय कलह हे सततचे मुद्दे होते. या अडचणी असूनही, त्याने गाझावर नियंत्रण राखले आणि 2011 च्या कैदी विनिमय करारासारख्या महत्त्वपूर्ण वाटाघाटींमध्ये सामील होता, त्याने इस्रायली सैनिक गिलाड शालितसाठी 1,000 पेक्षा जास्त पॅलेस्टिनी कैद्यांची सुटका केली.

हानिया यांनी खालेद मशाल यांच्यानंतर हमासच्या राजकीय ब्युरोचे अध्यक्ष म्हणून पदभार स्वीकारला. इस्रायल आणि पॅलेस्टिनी प्राधिकरणासंबंधी हमासची धोरणे आणि धोरणे तयार करण्यात त्यांचे नेतृत्व महत्त्वपूर्ण ठरले आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली, हमासने इराण आणि तुर्कीशी जटिल प्रादेशिक युती व्यवस्थापित करताना पॅलेस्टिनी राजकारणात संबंधित राहण्याचा प्रयत्न केला आहे. फतहशी समेट घडवण्याच्या प्रयत्नांमुळे हानियाचा अध्यक्षपदाचा कार्यकाळ संपुष्टात आला.

हत्येमुळे प्रादेशिक स्थिती अस्थिर

2021 मध्ये, पॅलेस्टिनी शासनाचे एकीकरण करण्याच्या उद्देशाने एक करार करण्यात आला होता, परंतु पॅलेस्टिनी राजकारणातील खोल विभाजनांमुळे महत्त्वपूर्ण आव्हानांना सामोरे जावे लागले. इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात सुरू असलेल्या तणावादरम्यान ही हत्या महत्त्वपूर्ण घडामोडी असून दोन्ही बाजूंनी या अस्थिर परिस्थिती असल्याने प्रादेशिक स्थिरतेवर होणारा परिणाम अनिश्चित आहे.

English summary

Hamas chief Ismail Haniyeh killed in Iran Latest Marathi News