ट्रम्प-पुतिन बैठक अयशस्वी; 5 प्रमुख कारणांमुळे चर्चेतून कोणताही ठोस तोडगा नाही

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यात अलास्का येथे झालेली तीन तासांची महत्त्वपूर्ण बैठक कोणत्याही ठोस निर्णयाशिवाय संपली आहे. या बैठकीतून रशिया-युक्रेन युद्धावर युद्धविराम (ceasefire) किंवा अन्य कोणताही तोडगा निघाला नाही. दोन्ही नेत्यांनी चर्चेचा मार्ग खुला ठेवला आहे, हेच एकमेव सकारात्मक चिन्ह दिसून आले.

बैठक अयशस्वी ठरण्याची 5 प्रमुख कारणे

१. पुतिन यांचा मूळ उद्देश:

रशियाने फेब्रुवारी २०२२ मध्ये युक्रेनमध्ये सैन्य पाठवताना काही दिवसांतच तिथले सरकार पाडण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते. त्यांचा हेतू युक्रेनला पुन्हा रशियन प्रभावाखाली आणण्याचा होता. जरी रशियाने युक्रेनच्या २२% भूभागावर नियंत्रण मिळवले असले, तरी हे मूळ उद्दिष्ट पूर्ण झालेले नाही. रशियन नेत्यांचा दावा आहे की, आधुनिक युक्रेनचा पाया रशियानेच रचला असून, युक्रेनला स्वतंत्र अस्तित्वाचा अधिकार नाही.

२. पुतिन यांचे युक्रेनी सरकारबद्दलचे मत:

युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच, २०२१ मध्ये पुतिन यांनी रशियन आणि युक्रेनी लोक एकच असल्याचा दावा केला होता. त्यांनी युक्रेनला 'कृत्रिम राज्य' म्हटले होते. युद्ध सुरू झाल्यावर त्यांनी युक्रेनी सैन्याला 'सत्तेवर असलेल्या नशेडी टोळी'पासून देशाचे रक्षण करण्याचे आवाहन केले होते. पुतिन यांचा मुख्य उद्देश झेलेन्स्की यांचे सरकार हटवणे असल्याने, त्यांच्या अटींवर कोणताही तोडगा निघू शकलेला नाही.

३. रशियाच्या अटी:

पुतिन यांना हे युद्ध त्यांच्या अटींवर थांबवायचे आहे. भविष्यात युक्रेनकडून कोणताही धोका निर्माण होऊ नये यासाठी, रशियाला युक्रेनच्या परराष्ट्र आणि संरक्षण धोरणांवर नियंत्रण हवे आहे. रशियाने जिंकलेला एक इंचही भूभाग सोडण्यास नकार दिला आहे. याशिवाय, युक्रेनने 'नाटो'पासून दूर राहावे, पाश्चिमात्य देशांनी लादलेले सर्व निर्बंध हटवावेत आणि जप्त केलेली रशियन मालमत्ता परत करावी, अशा मागण्या रशियाने केल्या आहेत. या अटींवर सहमती होणे ट्रम्प यांच्यासाठी शक्य नव्हते.

४. दोन्ही नेत्यांची भूमिका:

बैठकीनंतर पुतिन यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, अमेरिकेसोबतचे संबंध बिघडले आहेत. मात्र, त्यांना दोन्ही देशांमध्ये सामान्य संबंध प्रस्थापित करायचे आहेत. पुतिन यांनी पुढील बैठक मॉस्कोमध्ये घेण्याचा प्रस्ताव ठेवला आहे. ट्रम्प यांनीही सामान्य संबंधांवर भर दिला. मात्र, त्यांच्या भूमिकांमध्ये कोणताही लवचिकपणा दिसून आला नाही.

५. तणावपूर्ण वातावरण:

फॉक्स न्यूजच्या दाव्यानुसार, ट्रम्प आणि पुतिन यांच्यात झालेली चर्चा तणावपूर्ण वातावरणात झाली. पुतिन यांनी ही चर्चा 'रचनात्मक आणि सन्मानपूर्ण' झाल्याचे म्हटले असले तरी, या तणावामुळे कोणताही ठोस निर्णय घेता आला नाही. ट्रम्प यांनीही आधीच पुतिन यांना इशारा दिला होता की, जर चर्चेतून कोणताही तोडगा निघाला नाही तर त्याचे गंभीर परिणाम होतील. यामुळे शांततापूर्ण तोडगा काढणे कठीण झाले.