एकीकडे ट्रम्प यांचा दणका; दुसरीकडे, राष्ट्राध्यक्ष पुतिन लवकरच भारत दौऱ्यावर येणार, कोणी केली पुष्टी

Putin to Visit India in Late 2025 : रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन या वर्षाच्या अखेरीस भारताला भेट देणार आहेत. भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) अजित डोवाल यांनी या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.

युक्रेन युद्धाच्या सुरुवातीनंतर पुतिन यांचा हा पहिलाच भारत दौरा असल्याने या भेटीला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. या दौऱ्यामुळे भारत आणि रशिया यांच्यातील संबंधांना नवी गती मिळण्याची शक्यता आहे.

विशेष बाब म्हणजे, काही तासांपूर्वीच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियाचे कारण देत भारताच्या मालावर 25 टक्के अतिरिक्त कर लादून तो 50 टक्के केला. त्यामुळे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संबंधांमध्ये अनेक दुरावा निर्माण होण्याची शक्यता आहे. अशातच, पुतिन यांचा भारताचा आगामी दौरा अतिशय महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

डोवाल यांचा मॉस्को दौरा अन् पुतिन यांची भेट

राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी अलीकडेच रशियाला भेट दिली, जिथे त्यांनी रशियाचे संरक्षण मंत्री सर्गेई शोइगु यांच्याशी चर्चा केली. या बैठकीत डोवाल यांनी दोन्ही देशांमधील संबंधांचे कौतुक केले आणि दोन्ही देशांमध्ये मजबूत भागीदारी असल्याचे सांगितले.

डोवाल यांचा हा दौरा 'ऑपरेशन सिंदूर' नंतरचा पहिलाच मॉस्को दौरा आहे. या दौऱ्यात ते राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांनाही भेटण्याची शक्यता आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियासोबतच्या भारताच्या संबंधांवर केलेल्या वक्तव्यानंतर, डोवाल यांचा हा दौरा आणि पुतिन यांची आगामी भेट अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.

भारत-रशिया संबंधांचा आढावा!

• राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांनी यापूर्वी 6 डिसेंबर 2021 रोजी भारताला भेट दिली होती. त्या भेटीत केवळ चार तासांच्या कालावधीत भारत आणि रशियामध्ये 28 महत्त्वाच्या करारांवर स्वाक्षऱ्या झाल्या होत्या, ज्यात लष्करी आणि तांत्रिक करारांचा समावेश होता. त्यावेळी दोन्ही देशांनी 2025 पर्यंत 30 अब्ज डॉलर्सच्या व्यापाराचे उद्दिष्ट ठेवले होते.
• आता या भेटीनंतर, दोन्ही देशांनी द्विपक्षीय व्यापार 100 अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. सध्या हा व्यापार सुमारे 60 अब्ज डॉलर्स इतका आहे.
• 2024 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दोनदा रशियाला भेट दिली होती. जुलैमध्ये त्यांनी पुतिन यांना भारतात येण्याचे आमंत्रण दिले होते आणि त्यानंतर ऑक्टोबरमध्ये ते ब्रिक्स शिखर परिषदेसाठी पुन्हा रशियात गेले होते. या भेटींमुळे दोन्ही देशांमधील संबंधांची मजबुती दिसून येते.

पुतिन दौऱ्याचे महत्त्व!

युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, पाश्चिमात्य देशांनी रशियावर अनेक निर्बंध लादले आहेत. अशा परिस्थितीत भारताने रशियासोबतचे आपले संबंध कायम ठेवले आहेत, ज्यामुळे भारताच्या स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणाचे महत्त्व अधोरेखित होते.

पुतिन यांच्या या आगामी दौऱ्यात, 2030 साठी नवीन आर्थिक रोडमॅप तयार करणे आणि व्यापार तसेच लष्करी सहकार्य अधिक वाढवणे अपेक्षित आहे.

हा दौरा केवळ दोन्ही देशांच्या द्विपक्षीय संबंधांसाठीच नव्हे, तर जागतिक भू-राजकारणाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा आहे. दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक भागीदारी भविष्यात जागतिक स्तरावर एक मजबूत समीकरण निर्माण करू शकते.

भारत हा रशियन तेलाचा दुसरा सर्वात मोठा खरेदीदार!

चीननंतर भारत रशियन तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार आहे. युक्रेन युद्धापूर्वी, भारत रशियाकडून फक्त 0.2% (प्रतिदिन 68 हजार बॅरल) तेल आयात करत होता.

मे २०२३ पर्यंत ते ४५% (प्रतिदिन २० लाख बॅरल) पर्यंत वाढले, तर २०२५ मध्ये, जानेवारी ते जुलै या कालावधीत, भारत रशियाकडून दररोज १७.८ लाख बॅरल तेल खरेदी करत आहे. गेल्या दोन वर्षांपासून, भारत दरवर्षी १३० अब्ज डॉलर्स (११.३३ लाख कोटी रुपये) पेक्षा जास्त किमतीचे रशियन तेल खरेदी करत आहे.