पुतिन यांचा गुप्त 'राजकीय डाव': ट्रम्पच्या दूतांसोबत 5 तासांची बंद दाराआड चर्चा; भारत भेटीपूर्वी काय

Putin secret political move moscow : रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्या भारत भेटीच्या अगदी आधी मॉस्कोमध्ये उच्चस्तरीय राजनैतिक हालचालींना अचानक वेग आला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर यांनी क्रेमलिनमध्ये पुतिन यांच्याशी जवळजवळ पाच तास बंद दाराआड गुप्त चर्चा केली. युक्रेन आणि युरोपीय देशांनी अमेरिकेच्या शांतता उपक्रमांबद्दल आधीच चिंता व्यक्त केली असताना, ही 'गुप्त बैठक' जागतिक राजकारणात चर्चेचा विषय ठरली आहे.

5 तासांची गुप्त बैठक!

पुतिन आणि ट्रम्पच्या दूतांमध्ये झालेली ही गुप्त बैठक युक्रेन संकटाच्या पार्श्वभूमीवर अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. क्रेमलिनमधील या चर्चेत पुतिन यांचे वरिष्ठ सल्लागार युरी उशाकोव्ह हे देखील उपस्थित होते.

बैठकीचा तपशील

पुतिन यांचा पवित्रा: बैठकीपूर्वी पुतिन यांनी अमेरिकन राजदूतांचे हसतमुखाने स्वागत केले.

रशियाचे मत : चर्चेनंतर रशियन अधिकाऱ्यांनी ही बैठक 'उत्पादक' असल्याचे वर्णन केले, परंतु 'मोठे यश मिळालेले नाही' असे स्पष्ट केले.

निर्णय नाही : उशाकोव्ह यांनी स्पष्ट केले की, युक्रेन संकटाच्या निराकरणासंदर्भातील कोणत्याही 'मुख्य मुद्द्यांवर' सहमती अद्याप प्रलंबित आहे.

प्रस्तावांवर आक्षेप : पुतिन यांनी युरोपकडून आलेल्या शांतता प्रक्रियेला तोडफोड करण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप केला, तसेच अमेरिकेच्या काही नवीन प्रस्तावांना अस्वीकार्य म्हटले आहे.

एकंदरीत, राजनैतिक चर्चा झाली असली तरी, युक्रेन संकटावर कोणताही ठोस किंवा मोठा करार झालेला नाही, हे उशाकोव्ह यांच्या विधानावरून स्पष्ट होते.

पुतिन यांचा नाटोला थेट इशारा

या बैठकीच्या काही तास आधी, पुतिन यांनी युरोपीय देशांवर अत्यंत तीव्र हल्ला चढवला. युरोपीय देशांनी संपूर्ण शांतता प्रक्रिया नष्ट करण्यासाठी डिझाइन केलेले प्रस्ताव सादर केले असल्याचा आरोप पुतिन यांनी केला. ते म्हणाले की, "युरोप थेट युद्धाच्या बाजूने आहे."

नाटोला गंभीर इशारा

पुतिन यांनी नाटो देशांना थेट इशारा दिला की, जर युरोपने रशियाशी युद्ध सुरू केले, तर त्याचे परिणाम इतके गंभीर असतील की, भविष्यात रशियाकडे वाटाघाटी करण्यासाठी कोणीही उरणार नाही. रशियाचा हा इशारा जागतिक स्तरावर युद्ध वाढण्याची भीती दर्शवणारा आहे.

ट्रम्प-झेलेन्स्कीचे परस्परविरोधी दृष्टिकोन

मॉस्कोतील या हालचालींवर वॉशिंग्टन आणि कीवची प्रतिक्रिया परस्परविरोधी आहे. बैठकीनंतर ट्रम्प यांनी वॉशिंग्टनमध्ये सांगितले की, त्यांचे दूत युद्ध संपवण्याचा मार्ग शोधण्यासाठी गेले होते, परंतु त्यांनी युद्ध संपवणे सोपे नसेल हे देखील मान्य केले. युक्रेनचे अध्यक्ष झेलेन्स्की यांनी कोणत्याही 'मागच्या दाराने' करार होऊ देणार नाही, हे स्पष्ट केले आहे. युद्ध संपवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया पूर्णपणे पारदर्शक असावी, अशी त्यांची मागणी आहे.

अमेरिका-रशिया वाटाघाटींची सद्यस्थिती

जवळजवळ चार वर्षांपासून सुरू असलेल्या या युद्धात रशिया आजही युक्रेनच्या १९% भूभागावर नियंत्रण ठेवतो. तज्ञांच्या मते, रशियाची प्रमुख धोरणात्मक उद्दिष्ट्ये अद्याप अपूर्ण राहिली आहेत. उशाकोव्ह यांच्या विधानावरून हे स्पष्ट होते की, अमेरिका-रशिया वाटाघाटी सुरू असल्या तरी, खरा तोडगा निघणे अजून खूप दूर आहे. रशिया आपल्या प्रमुख मुद्द्यांवर ठाम आहे, ज्यामुळे कराराची व्याप्ती मर्यादित दिसते आणि युक्रेन संकट निवारण करण्यासाठी अजूनही अनेक राजनैतिक टप्पे गाठायचे आहेत. पुतिन यांचा हा 'गुप्त खेळ' आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दबाव वाढवण्यासाठी आणि भारत भेटीपूर्वी आपली भूमिका स्पष्ट करण्यासाठी खेळला गेला आहे, असे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.