इस्रायल-भारतामध्ये संरक्षण क्रांती: आयर्न डोम ते हायपरसोनिक क्षेपणास्त्रांपर्यंत; वाचा संपूर्ण लिस्ट

India Israel defence deals : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 25 आणि 26 फेब्रुवारी रोजी इस्रायलच्या ऐतिहासिक दौऱ्यावर जात आहेत. जवळपास 9 वर्षांनंतर होत असलेली ही भेट केवळ राजनैतिक औपचारिकतेपुरती मर्यादित नसून, भारताच्या संरक्षण सज्जतेत मैलाचा दगड ठरणार आहे. बेंजामिन नेतान्याहू यांच्या नेतृत्वाखालील इस्रायल सरकार आणि भारत यांच्यात होणारे अब्जावधी डॉलर्सचे करार आशियातील लष्करी समीकरणे बदलून टाकणारे असतील.

'सुदर्शन चक्र': भारताचे अभेद्य हवाई संरक्षण कवच

भारताचे 2025 ते 2035 पर्यंत "सुदर्शन चक्र" नावाचे बहु-स्तरीय (Multi-layered) हवाई संरक्षण नेटवर्क विकसित करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

प्रेरणा: इस्रायलच्या 'अ‍ॅरो' आणि 'डेव्हिड स्लिंग' या प्रणालींच्या यशातून भारत धडा घेत आहे.

तंत्रज्ञान: बराक-८ क्षेपणास्त्रे, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), प्रगत रडार आणि सायबर सुरक्षा यांचा मेळ घालून एक अशी 'शिल्ड' तयार केली जाईल, जी शत्रूचे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट करेल.

'आइसब्रेकर' आणि हायपरसोनिक क्षेपणास्त्रांची एन्ट्री

या दौऱ्यातील सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे 'आइसब्रेकर' क्रूझ क्षेपणास्त्र.

वैशिष्ट्ये : हे क्षेपणास्त्र हवेतून सोडले जाते आणि रडारला चकवा देण्यात (Stealth features) माहिर आहे. अत्यंत कमी उंचीवरून उडत असल्याने याला रोखणे जवळजवळ अशक्य आहे.

ब्रह्मोसपेक्षा शक्तीशाली? काही अहवालांनुसार, भारत अशा हायपरसोनिक क्षेपणास्त्रांवर चर्चा करत आहे जी सध्याच्या ब्रह्मोसपेक्षाही अधिक वेगवान आणि घातक असतील.

स्पाईस-१००० आणि रॅम्पेज : लढाऊ विमानांची ताकद वाढणार

भारतीय वायूसेनेच्या ताकदीत भर टाकण्यासाठी इस्रायलकडून विशेष किट्स आणि क्षेपणास्त्रे घेतली जाणार आहेत:

स्पाईस-१००० (SPICE) : हे 'स्मार्ट, प्रिसाइज आणि कॉस्ट-इफेक्टिव्ह' किट आहे. जीपीएस जॅमिंगमध्येही हे अचूक प्रहार करू शकते.

रॅम्पेज (Rampage) : हे सुपरसॉनिक क्षेपणास्त्र सुखोई-३० MKI, मिग-२९ आणि जग्वार सारख्या विमानांना बसवता येईल. यामुळे शत्रूच्या हद्दीत न शिरता दूरवरून अचूक हल्ला करणे शक्य होईल.

एअर लोरा (Air LORA): शेकडो किलोमीटर अंतरावरून बॅलिस्टिक प्रहार करण्याची क्षमता या प्रणालीत आहे.

"मेक इन इंडिया" चा पुढाकार

मोदींच्या या दौऱ्यात केवळ खरेदीवर भर नसून, "सह-उत्पादन" (Joint Production) हा मुख्य अजेंडा आहे. इस्रायलची प्रगत ड्रोन तंत्रज्ञान आणि आयर्न डोमसारखी संरक्षण यंत्रणा 'मेक इन इंडिया' अंतर्गत भारतातच विकसित करण्याबाबत महत्त्वपूर्ण करार होऊ शकतात.

राजकीय वाद आणि जागतिक तणाव

हा दौरा अशा वेळी होत आहे जेव्हा मध्य पूर्वेत गाझा युद्धामुळे तणाव आहे.

काँग्रेसचा विरोध : ७२,००० हून अधिक पॅलेस्टिनींच्या मृत्यूचा संदर्भ देत काँग्रेसने हा दौरा टाळायला हवा होता, अशी भूमिका घेतली आहे.

राजनैतिक भूमिका : नेदरलँड्समध्ये इस्रायलविरुद्ध सुरू असलेल्या खटल्यांच्या पार्श्वभूमीवरही भारताने इस्रायलशी असलेले आपले धोरणात्मक संबंध अधिक दृढ करण्यावर भर दिला आहे.

विज्ञानापासून अर्थव्यवस्थेपर्यंत सहकार्य

संरक्षणाव्यतिरिक्त हा दौरा एआय (AI), सायबर सुरक्षा, क्वांटम तंत्रज्ञान आणि आर्थिक गुंतवणुकीच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा आहे. दोन्ही देशांमधील हा विशेष बंध जागतिक राजकारणात भारताचे स्थान अधिक मजबूत करणारा ठरेल.