इस्रायल-हिजबुल्लाह संघर्ष: इस्रायलचा लेबनॉनवर हवाई हल्ला, 11 ठार; गाझामध्ये दुष्काळाचा धोका वाढला!

Israel-Hezbollah conflict : इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील तणाव पुन्हा एकदा शिगेला पोहोचला आहे. नुकतेच इस्रायलच्या हवाई हल्ल्यात लेबनॉनमध्ये 11 जण ठार तर अनेक जखमी झाले. लेबनॉन-इस्रायल युद्धविरामाच्या उल्लंघनाच्या प्रत्युत्तरात हे हल्ले करण्यात आले, त्यामुळे या प्रदेशातील आधीच नाजूक परिस्थिती आणखी बिघडली आहे.

हिजबुल्लाहने क्षेपणास्त्रे लाँच केल्यानंतर वाढलेला तणाव वाढला. या गटाने कथित इस्रायली युद्धविराम उल्लंघनाविरूद्ध चेतावणी असल्याचा दावा केला आहे. गेल्या बुधवारपासून 60 दिवसांच्या युद्धविरामानंतर इस्त्रायली सैन्यावर हिजबुल्लाहचे हे पहिले हल्ले होते.

संघर्षाचे कारण काय आहे?

गेल्या आठवड्यात लागू झालेल्या 60 दिवसांच्या युद्धविरामानंतर प्रथमच हिजबुल्लाहने इस्रायलच्या माउंट डोव भागात क्षेपणास्त्रे डागली. इस्त्रायलच्या "वारंवार केलेल्या युद्धविराम उल्लंघनाला" प्रतिसाद म्हणून हा हल्ला झाल्याचा दावा हिजबुल्लाने केला आहे.

इस्रायलचे प्रत्युत्तरात हल्ले

• इस्रायलने लेबनॉनच्या दक्षिणेकडील गावांवर हवाई आणि तोफखाना हल्ले सुरू केले.
• हरिस आणि तलुसा गावात झालेल्या हल्ल्यात 11 जण ठार झाले आणि अनेक जखमी झाले.

युद्धविराम कराराच्या अटी काय आहेत?

• इराण-समर्थित हिजबुल्लाह 60 दिवसांच्या आत दक्षिण लेबनॉनमधून आपले सैनिक आणि पायाभूत सुविधा मागे घेणार होते.
• इस्रायली सैन्यही सीमेवरील आपल्या भागात परतणार होते.

अलीकडील घटना

• इस्रायलने हवाई हल्ले आणि सीमापार घुसखोरीसह युद्धविराम अंतर्गत 50 हून अधिक उल्लंघन केल्याचा आरोप हिजबुल्लाने केला आहे.
• लेबनीज संसदेचे अध्यक्ष नबीह बेरी यांनी इस्रायली हल्ल्यांचा निषेध केला ते म्हणाले की, इस्त्रायलने घरे आणि नागरी भागांना लक्ष्य केले.

अमेरिका आणि फ्रान्सची भूमिका

• अमेरिका आणि फ्रान्सने युद्धविरामात मध्यस्थी केली.
• अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा प्रवक्ते जॉन किर्बी यांनी सांगितले की, "मोठ्या प्रमाणावर सांगायचे तर, युद्धविराम कायम आहे," परंतु परिस्थिती तणावपूर्ण आहे.

गाझात मानवतावादावर संकट, ओलिसांची स्थिती काय?

• हमासने ओलीस ठेवलेल्या 100 हून अधिक इस्रायली नागरिकांच्या सुटकेवरून गाझामध्ये तणाव सुरू आहे.
• इस्रायलने गाझाच्या उत्तरेकडील भागाला वेढा घातला असून त्यामुळे अन्न आणि मदतीचा मोठा तुटवडा निर्माण झाला आहे.

मानवतावादी मदतीची स्थिती

• नोव्हेंबरमध्ये गाझामध्ये येणाऱ्या मानवतावादी ट्रकची संख्या दररोज सरासरी 77 होती, पूर्वीपेक्षा जास्त जरी असली तरीही आवश्यकतेपेक्षा खूपच कमी होती.
• युनायटेड नेशन्सचे म्हणणे आहे की, केवळ अर्धी मदत पॅलेस्टिनी लोकांपर्यंत पोहोचते.
• मदत वितरणात व्यत्यय येण्याचे मुख्य कारण म्हणजे इस्रायली निर्बंध आणि ताफ्यांची लूट होय.

गाझामध्ये उपासमारीचा धोका

• गाझाच्या उत्तरेकडील भागात भूक आणि कुपोषणाची परिस्थिती गंभीर होत आहे.
• स्थलांतरीत कुटुंबांना तात्पुरत्या छावण्यांमध्ये राहण्यास भाग पाडले जाते, जेथे मूलभूत गरजांची तीव्र कमतरता आहे.

राजकीय प्रतिक्रिया

डोनाल्ड ट्रम्प यांचा इशारा

अमेरिकेचे नवनिर्वाचित अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गाझामध्ये हमासने ओलिस ठेवलेल्यांची सुटका करण्याची मागणी केली. जर ओलिसांची जानेवारी 2025 पर्यंत सुटका झाली नाही तर जबाबदार व्यक्तींना "खूप मोठी किंमत" चुकवावी लागेल, असा इशारा ट्रम्प यांनी दिला.

इस्रायलची स्थिती

इस्रायलने हिजबुल्लाहच्या हल्ल्यांना युद्धबंदीचे गंभीर उल्लंघन म्हणून वर्णन केले. पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्या कार्यालयाने ट्रम्प यांच्या वक्तव्यावर भाष्य करण्यास नकार दिला, मात्र इस्रायलचे अध्यक्ष इसाक हरझोग यांनी ट्रम्प यांच्या वक्तव्याचे स्वागत केले.

लेबनॉनची भूमिका

• लेबनीज सरकारने इस्रायली हल्ल्यांचा निषेध केला आहे.
• हे युद्धविराम कराराचे उल्लंघन असून आंतरराष्ट्रीय समुदायाने इस्रायलची आगळीक रोखण्यासाठी पावले उचलावीत, असे ते म्हणाले.

इस्रायल आणि हिजबुल्ला यांच्यातील संघर्षामुळे लेबनॉन आणि गाझामधील परिस्थिती अधिक अस्थिर बनली आहे. हिजबुल्लाह आणि इस्रायल यांच्यातील सततच्या तणावामुळे युद्धविराम धोक्यात आला आहे आणि गाझामधील मानवतावादी संकट अधिक गडद होत आहे. या संकटावर तोडगा काढणे आणि प्रदेशात शांतता प्रस्थापित करणे हे आंतरराष्ट्रीय समुदायासमोर मोठे आव्हान आहे.