श्रीलंकेच्या किनाऱ्याजवळ इराणी युद्धनौकेवर भीषण हल्ला; 80 खलाशी ठार, कोणी व का केला हल्ला?

Iranian warship IRIS Dena : अमेरिका-इस्रायल-इराण युद्धाचा आजचा पाचवा दिवस आहे. अशातच, आज अमेरिकेने श्रीलंकेजवळ भारतातून परतणारी इराणी युद्धनौका IRIS देनावर हल्ला करून ती बुडवली आहे. श्रीलंकेच्या सरकारने दिलेल्या माहितीनुसार, या हल्ल्यात आतापर्यंत ८० इराणी खलाशी ठार झाले आहेत.

अमेरिकेचे संरक्षण सचिव पीट हेगसेथ यांनी सांगितले की, अमेरिकेच्या पाणबुडीने हिंद महासागरात इराणी जहाजाला टॉर्पेडोने लक्ष्य करून बुडवले. श्रीलंकेच्या नौदलाने ३२ जखमी खलाशांना वाचवले आणि त्यांना रुग्णालयात दाखल केले.

जहाजावर सुमारे १८० खलाशी होते. बेपत्ता लोकांना शोधण्यासाठी शोध आणि बचाव मोहीम सुरू आहे. गेल्या महिन्यात भारतातील विशाखापट्टणम येथे झालेल्या २०२६ आंतरराष्ट्रीय फ्लीट रिव्ह्यूमधून इराणी युद्धनौका परतत होती. श्रीलंकन अधिकाऱ्यांनी अल जझीराला सांगितले की, मदतीचा संदेश बुधवारी सकाळी ६ ते ७ (भारतीय वेळेनुसार) दरम्यान पाठवण्यात आला. हे जहाज दक्षिण श्रीलंकेतील गॅले शहरापासून सुमारे ४० नॉटिकल मैल (सुमारे ७५ किलोमीटर) अंतरावर होते.

नेमकी घटना काय?

बुधवारी सकाळी 'आयआरआयएस देना' या इराणी फ्रिगेटवरून (युद्धनौकेवरून) एक आपत्कालीन कॉल (SOS) पाठवण्यात आला. या जहाजावर एकूण 180 क्रू मेंबर्स तैनात होते. श्रीलंकेच्या दक्षिण किनारपट्टीपासून साधारण २५ ते ४० नॉटिकल मैल अंतरावर आंतरराष्ट्रीय जलक्षेत्रात ही घटना घडली. एका अज्ञात पाणबुडीने केलेल्या टॉर्पेडो हल्ल्यामुळे जहाजाचे प्रचंड नुकसान झाले आणि काही वेळातच ते समुद्रात बुडाले.

बचावकार्य आणि हानीचा तपशील

हल्ल्याची माहिती मिळताच श्रीलंकेच्या नौदलाने आणि हवाई दलाने तातडीने मानवतावादी दृष्टिकोनातून मोठी बचाव मोहीम हाती घेतली.

हानी: एका खलाशाचा मृत्यू झाल्याची पुष्टी झाली आहे, तर १०१ जण अद्याप बेपत्ता आहेत.

जखमी : ७८ खलाशांना वाचवण्यात यश आले असून, त्यापैकी ३२ जणांची प्रकृती अत्यंत चिंताजनक आहे.

वैद्यकीय मदत : सर्व जखमींना श्रीलंकेच्या करापिटिया शिक्षण रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून तिथे त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.

शोध मोहीम : श्रीलंकेची दोन युद्धनौका आणि हवाई दलाचे विमान सध्या समुद्रात बेपत्ता खलाशांचा शोध घेत आहेत.

पाणबुडी हल्ल्यामागील रहस्य: जबाबदार कोण?

हा हल्ला कोणी केला, याबाबत अद्याप अधिकृत पुष्टी झालेली नाही. मात्र, सध्याच्या जागतिक भू-राजकीय स्थितीमुळे अनेक तर्कवितर्क लावले जात आहेत:

१. इराण-अमेरिका-इस्रायल संघर्ष : गेल्या काही काळापासून अमेरिका आणि इराणमधील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. अमेरिकेने राबवलेल्या 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी' मध्ये यापूर्वीच १७ इराणी जहाजे आणि अनेक पाणबुड्या उद्ध्वस्त झाल्याचा दावा केला जात आहे.

२. अज्ञात पाणबुडी: काही तज्ज्ञांच्या मते, या हल्ल्यामागे अमेरिकन किंवा इस्रायली नौदलाचा हात असण्याची शक्यता आहे, परंतु दोन्ही देशांकडून यावर कोणतीही प्रतिक्रिया आलेली नाही.

३. मोठी हानी: डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नुकत्याच आलेल्या विधानानुसार, इराणच्या नौदलाचे कंबरडे आधीच मोडले असून त्यांची ९ पेक्षा जास्त जहाजे नष्ट झाली आहेत. 'आयआरआयएस देना' ही त्यातील एक महत्त्वाची युद्धनौका होती.

श्रीलंकेची भूमिका आणि प्रादेशिक सुरक्षितता

ही घटना जरी श्रीलंकेच्या प्रादेशिक जलक्षेत्राच्या बाहेर घडली असली, तरी श्रीलंकेने त्वरित मदतीचा हात दिला आहे. संसदेत बोलताना श्रीलंकेचे परराष्ट्र मंत्री विजिथा हेराथ यांनी स्पष्ट केले की, "श्रीलंका या प्रकरणावर लक्ष ठेवून आहे आणि आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार योग्य ती कारवाई केली जाईल."

भारत आणि श्रीलंकेच्या जवळ असलेल्या या समुद्रक्षेत्रात अशा प्रकारे पाणबुडीने हल्ला होणे, ही प्रादेशिक सुरक्षेच्या दृष्टीने धोक्याची घंटा मानली जात आहे. भारताच्या दक्षिण किनारपट्टीच्या इतक्या जवळ झालेला हा हल्ला भारतासाठीही चिंतेचा विषय ठरू शकतो.