IADWS च्या चाचणीनंतर भारत 'लेसर शस्त्र' क्लबमध्ये सामील; चीनचा थयथयाट अन् का वाढली चिंता?

India joins laser weapons club : भारताने एकात्मिक हवाई संरक्षण शस्त्र प्रणाली (IADWS) ची यशस्वी चाचणी करून संरक्षण क्षेत्रात एक मोठे यश संपादन केले आहे.

२४ ऑगस्ट २०२५ रोजी झालेल्या या चाचणीमुळे भारत आता लेसर शस्त्र तंत्रज्ञान असलेल्या जगातील निवडक देशांच्या 'क्लब'मध्ये सामील झाला आहे, अशातच आता भारताच्या संरक्षण सामर्थ्याबद्दल चीनची चिंता वाढली आहे. चीनच्या तज्ज्ञांकडून या चाचणीनंतर ज्या पद्धतीची विधाने केली जात आहेत, त्यावरुन चीनचा जळफळाट पाहायला मिळत आहे.

IADWS ची यशस्वी चाचणी: भारताचे नवीन सुरक्षा कवच

भारतीय संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) २४ ऑगस्ट २०२५ रोजी ओडिशाच्या पूर्व किनाऱ्यावर IADWS ची पहिली चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण केली. ही प्रणाली भारताच्या महत्त्वाकांक्षी राष्ट्रीय सुरक्षा कवचाचा भाग बनण्याची अपेक्षा आहे.

चाचणीची प्रमुख वैशिष्ट्ये काय?

• बहु-स्तरीय संरक्षण: IADWS ही एक बहु-स्तरीय हवाई संरक्षण प्रणाली आहे.
• लक्ष्य भेदले: चाचणी दरम्यान तीन वेगवेगळ्या लक्ष्यांना एकाच वेळी वेगवेगळ्या श्रेणीवर आणि उंचीवर भेदण्यात आले. या लक्ष्यांमध्ये दोन हाय-स्पीड फिक्स्ड-विंग मानवरहित हवाई वाहन (UAV) आणि एक मल्टी-कॉप्टर ड्रोन यांचा समावेश होता.
• समाविष्ट शस्त्रे : लक्ष्यांना नष्ट करण्यासाठी QRSAM (जलद प्रतिक्रिया पृष्ठभाग ते हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे), VSHORADS (अतिशय कमी पल्ल्याच्या हवाई संरक्षण प्रणाली) आणि उच्च-ऊर्जा लेसर शस्त्र प्रणाली यांचा वापर करण्यात आला.
• उत्कृष्ट कामगिरी : भारतीय संरक्षण मंत्रालयाच्या दाव्यानुसार, क्षेपणास्त्र प्रणाली, ड्रोन शोध आणि विनाश प्रणाली, तसेच कमांड, नियंत्रण प्रणाली, संप्रेषण आणि रडारसह सर्व घटकांनी एकाही दोषाशिवाय उत्कृष्ट कामगिरी केली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आक्रमक शस्त्रांसह एकत्रित स्वदेशी हवाई संरक्षण ढाल विकसित करण्यासाठी १० वर्षांची अंतिम मुदत निश्चित केल्यानंतर लगेचच हे यश प्राप्त झाले आहे.

Maiden flight Tests of Integrated Air Defence Weapon System (IADWS) was successfully conducted on 23 Aug 2025 at around 1230 Hrs off the coast of Odisha.

IADWS is a multi-layered air defence system comprising of all indigenous Quick Reaction Surface to Air Missile (QRSAM),… pic.twitter.com/Jp3v1vEtJp

— DRDO (@DRDO_India) August 24, 2025

लेसर शस्त्र क्लबमध्ये भारताचा प्रवेश

• या चाचणीतील सर्वात महत्त्वपूर्ण बाब म्हणजे लेसर-आधारित निर्देशित ऊर्जा शस्त्राचा (Laser-Based Directed Energy Weapon) यशस्वी वापर.
• माध्यमांच्या वृत्तानुसार, या यशस्वी चाचणीमुळे भारत आता अमेरिका, रशिया, चीन, ब्रिटन, जर्मनी आणि इस्रायल यांसारख्या मोजक्या देशांच्या गटात सामील झाला आहे,
• ज्यांच्याकडे लढाऊ लेसर प्रणाली तैनात करण्याचे तंत्रज्ञान आहे. यामुळे भारताच्या सामरिक सामर्थ्यात मोठी वाढ झाली असून, चीनला याच गोष्टीची सर्वाधिक चिंता आहे.

चीनची प्रतिक्रिया आणि वाढती अस्वस्थता

बीजिंगस्थित एका चिनी तज्ञाने ग्लोबल टाईम्सला सांगितले की, ही चाचणी पूर्वनिर्धारित परिस्थितीत करण्यात आली होती, ज्यात वास्तविक युद्ध परिस्थिती समाविष्ट नव्हती. त्यामुळे या कामगिरीची प्रभावीता सिद्ध झालेली नाही.

चीनच्या एरोस्पेस नॉलेज मासिकाचे मुख्य संपादक वांग यानान यांनी कबूल केले की IADWS च्या तीन थरांपैकी, QRSAM आणि VSHORADS तांत्रिकदृष्ट्या नवीन नसले तरी, लेसर प्रणाली खरोखरच एक महत्त्वपूर्ण प्रगती मानली पाहिजे.

चीनची संतप्त प्रतिक्रिया

चिनी तज्ञांनी चाचणीच्या यशस्वीतेवर प्रश्न उपस्थित करणे, हे जागतिक स्तरावर क्षेपणास्त्र चाचणीच्या सामान्य प्रक्रियेच्या विरोधात आहे, आणि हे भारताच्या सामर्थ्याने संतप्त झालेल्या चीनची अस्वस्थता दर्शवते. चीनची ही चिंता स्पष्टपणे सूचित करते की भारताने काहीतरी मोठे आणि महत्त्वपूर्ण यश मिळवले आहे.