हिंदू नेहमीच 'सॉफ्ट टार्गेट' का असतात? रामास्वामींच्या शांत प्रतिसादामुळे श्रद्धा, सहिष्णुतेवर चर्चा

रिपब्लिकन उमेदवार विवेक रामास्वामी आणि एक अमेरिकन नागरिक यांच्यातील अलीकडील संभाषणात "हिंदू धर्म हा एक वाईट, मूर्तिपूजक धर्म आहे," असा दावा त्या व्यक्तीने केला होता. हे वक्तव्य भारताच्या तुलनेत विशेषत: संपूर्ण संस्कृतींमधील धार्मिक असहिष्णुतेच्या विरोधाभासी प्रतिक्रियांवर प्रकाश टाकते.

प्रक्षोभक टीकेला रामास्वामी यांनी दिलेला प्रतिसाद हा हिंदू धर्माच्या अंतर्निहित सहिष्णुतेचा आणि लवचिकतेचा पुरावा होता, परंतु असे वक्तव्य इतर धर्मांवर केले असते तर त्या -त्या धर्माला अशी टीका चालली असती का? याबद्दल महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित होतो.

युनायटेड स्टेट्समध्ये, काही इव्हँजेलिकल परिक्षेत्रात गैर-अब्राहमिक धर्मांची, विशेषतः हिंदू धर्माची, त्यांना "मूर्तिपूजक" किंवा अमेरिकन मूल्यांशी विसंगत असे लेबल लावण्याची प्रवृत्ती आहे. असे असले तरी, भारतात आणि परदेशातील हिंदू धर्माने क्वचितच समान पातळीवर संतप्त प्रतिक्रिया दिली आहे, उदाहरणार्थ, ख्रिश्चन किंवा इस्लामला अशाच प्रकारे लक्ष्य केले असल्यास दिसून येईल.

ही परिस्थिती हिंदू तत्त्वज्ञानाचा अविभाज्य घटक असलेल्या गहन सहिष्णुतेवर प्रकाश टाकते. संभाषण वाढवण्याऐवजी किंवा कायदेशीर उपाय शोधण्याऐवजी, रामास्वामी यांनी शांतपणे त्यांच्या विश्वासाचे रक्षण केले आणि या घटनेचा "शिकवणारा क्षण" म्हणून वापर केला.

रामास्वामी ट्विट

Some on the left reject Thomas Jefferson because he was a “slaveholder.” Some on the right reject him because he was a “deist” & “an enemy of Christianity.” Both are foolish. A fun teaching moment tonight. 🇺🇸 pic.twitter.com/kpuXMJhz95

— Vivek Ramaswamy (@VivekGRamaswamy) October 16, 2024

जर भारतात ख्रिश्चन धर्माचा असा जाहीर अपमान केला गेला असता तर त्यांच्या संतप्त प्रतिक्रीया उमटल्या असत्या. असे समिक्षकांचे म्हणणे आहे. "हिंदुत्व" हे धार्मिक असहिष्णुतेला खतपाणी घालत असल्याचा आरोपही झाला असता आणि केवळ भारतीय माध्यमांकडूनच नव्हे तर भारताला असहिष्णु बनवण्यास उत्सुक असलेल्या आंतरराष्ट्रीय आउटलेट्सकडूनही या व्यापक निषेध करण्यात आला असता. द्वेषयुक्त भाषणासाठी जनहित याचिकांही न्यायालयात दाखल केल्या गेल्या असत्या. हेही दाखवून दिले असते की, ख्रिश्चन गट अशा गोष्टींचा विरोध करण्यासाठी किती लवकर एकत्र आले असते.

कंवल सिब्बल यांचे ट्विट

If there had been such a publicised exchange in India where a Hindu in a debate with an Indian Christian leader lashed out at Christianity and called it an evil and devilish religion there would an uproar in Christian circles, it would be said how Hindutva had poisoned our… https://t.co/F4pvZQDOri

— Kanwal Sibal (@KanwalSibal) October 20, 2024

विविध समाजांमध्ये धार्मिक सहिष्णुता ज्या प्रकारे समजली जाते आणि आचरणात आणली जाते त्यामध्ये लक्षणीय असमानता असल्याचे हे चित्र दर्शवते. हिंदू धर्म, त्याच्या बहुवचनात्मक आचारसंहिता आणि "सर्व धर्म समभाव" या तत्वानुसार खोलवर रुजलेल्या विश्वासासह, सामान्यतः टीका सहन करतो आणि विस्तृत आध्यात्मिक विश्वासांचे अनुकरण करतो. हा एक मुद्दा पण पाश्चिमात्य देशांमध्ये, ख्रिश्चन धर्माची टीका किंवा उपहास केल्याने अनेकदा तीव्र कृती किंवा सार्वजनिक संताप होतो हा दुसरा मुद्दा या दोन्ही गोष्टी परस्परभिन्न आहे. ख्रिश्चन धर्माची टीका केल्यास त्यांच्या दिसणारी कृतीपासून सहिष्णुता खूप दूर आहे.

आजच्या जगात खरोखर सहनशील कोण आहे हा खरा प्रश्न आहे. रामास्वामी यांच्यासोबतची घटना ही आठवण करून देते की, हिंदू धर्म लक्ष्यित हल्ल्यांना तोंड देत असूनही, वाढत्या ध्रुवीकरणाच्या जगात धार्मिक सहिष्णुतेचे उदाहरण आहे. का हिंदुंना नेहमीच सॉफ्ट टार्गेट केले जाते हा मुद्दा रामास्वामींची शांत कृती आणि प्रतिसाद हिंदु धर्माच्या सहिष्णुतेसंदर्भात चर्चेचा मुद्दा ठरतो.