Global Shia Muslim population : जगभरात शिया मुस्लिम लोकसंख्या किती?, भारतात संख्या किती?

Global Shia Muslim population : पश्चिम आशियातील इराण आणि इस्रायलमधील वाढत्या संघर्षामुळे सध्या जागतिक राजकारणात शिया आणि सुन्नी समुदायांच्या स्थितीवर मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

मुस्लिमांमधील या दोन प्रमुख पंथांपैकी 'शिया' समुदाय जगातील अनेक देशांमध्ये विखुरलेला आहे. विशेष म्हणजे, शिया मुस्लिमांच्या लोकसंख्येच्या बाबतीत भारत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर असल्याचे मानले जाते.

जागतिक स्तरावर शिया मुस्लिमांची स्थिती

अंदाजानुसार, जगभरात शिया मुस्लिमांची एकूण संख्या २०० ते २६० दशलक्ष (२० ते २६ कोटी) दरम्यान आहे. ही संख्या एकूण जागतिक मुस्लिम लोकसंख्येच्या साधारणतः १० ते १३ टक्के इतकी आहे. उर्वरित बहुसंख्य लोकसंख्या सुन्नी समुदायाची आहे.

प्रमुख शिया लोकसंख्या असलेले देश

जगात केवळ चार देश असे आहेत जिथे शिया समुदाय बहुसंख्य (५० टक्क्यांहून अधिक) आहे. ते म्हणजे इराण, इराक, अझरबैजान आणि बहरीन.

१. इराण (सर्वात मोठी लोकसंख्या)

इराण हे जगातील शिया मुस्लिमांचे सर्वात मोठे केंद्र आणि अधिकृत 'शिया इस्लामिक प्रजासत्ताक' आहे. येथील ८० ते ८५ दशलक्ष लोकसंख्येपैकी ९० ते ९५ टक्के लोक शिया पंथाचे आहेत.

२. भारत (जगात दुसरा क्रमांक)

इराणनंतर जगात सर्वाधिक शिया मुस्लिम भारतात राहतात, असा अंदाज आहे. भारतात ही संख्या साधारणतः ३० ते ५० दशलक्ष (३ ते ५ कोटी) इतकी असून ती एकूण भारतीय मुस्लिम लोकसंख्येच्या १० ते १५ टक्के आहे.

प्रमुख केंद्रे: उत्तर प्रदेश (विशेषतः लखनौ), बिहार, काश्मीर आणि हैदराबाद ही शिया संस्कृतीची प्रमुख केंद्रे मानली जातात.

३. पाकिस्तान

पाकिस्तानात साधारण २५ ते ४५ दशलक्ष शिया मुस्लिम आहेत, जे एकूण लोकसंख्येच्या १० ते २० टक्के आहेत.

४. इराक

इराकमध्ये शिया मुस्लिम बहुसंख्य असून त्यांची संख्या एकूण लोकसंख्येच्या ६५ ते ७० टक्के (अंदाजे २० ते २५ दशलक्ष) आहे.

इतर महत्त्वाच्या देशांमधील स्थिती

खालील तक्त्यावरून विविध देशांतील शिया लोकसंख्येचा अंदाज येईल.

• देश : शिया लोकसंख्या (अंदाजे टक्केवारी) : विशेष टीप
• अझरबैजान : ६५ - ७५% इराणनंतरचा दुसरा शिया बहुल देश.
• बहरीन : ६५ - ७५%लोकसंख्या शिया असली तरी सत्ता सुन्नी राजेशाहीकडे आहे.
• लेबनॉन : ४५ - ५५% राजकीयदृष्ट्या अत्यंत प्रबळ समुदाय.
• येमेन : ३५ - ४५% येथे 'जैदी' पंथाचे शिया बहुसंख्य आहेत.
• तुर्की : १० - २०% प्रामुख्याने 'अलेवी' समुदायाचा समावेश.
• अफगाणिस्तान : १० - १५% हजारा समुदायातील लोक प्रामुख्याने शिया आहेत.