डोनाल्ड ट्रम्पची भारतासह ब्रिक्स देशांना धमकी! डॉलर कमजोर होत असल्याने जळफळाट, वाचा काय आहे प्रकरण?

Donald Trump Threat :"जर डॉलरचा प्रयत्न केला तर BRICS कमकुवत करण्यासाठी BRICS देशांवर 100 टक्के शुल्क लादले जाईल." अशी धमकीच डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवारी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर भारतासह ब्रिक्सदेशांना धमकी दिली.

यानिमित्ताने ट्रम्प यांनी आपली गुंडगिरी आणि मनमानीपणा दाखवून दिल्याचे बोलले जात आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ट्रुथ सोशलवर जाहीर केले की "ब्रिक्स देश डॉलरपासून दूर जाण्याचा प्रयत्न करत आहेत." ही पहिलीच वेळ आहे की एखाद्या अमेरिकन नेत्याने डॉलरच्या विरोधात एकजूट झालेल्या देशांबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे.

विकसनशील देशांचे डॉलरशी संबंध

विकसनशील देशांचे अमेरिकन डॉलरशी संबंध आहेत आणि आधुनिक युगात जागतिक व्यापारासाठी हे सर्वात जास्त वापरले जाणारे चलन आहे. 1944 मध्ये न्यू हॅम्पशायरच्या ब्रेटन वूड येथील दुसऱ्या महायुद्धातील विजेत्यांनी जागतिक व्यापारासाठी अमेरिकन डॉलरचा स्वीकार केला आणि त्यानंतर जागतिक व्यापार अमेरिकन चलनाने सुरू झाला हे उघड गुपित आहे.

ब्रेटन वूड्स करारावर स्वाक्षरी करणाऱ्या 44 सहयोगी देशांपैकी विकसित देशांनी त्यांच्या परकीय चलनाच्या साठ्याचे रक्षण करण्यासाठी डॉलरचा अवलंब केला, कारण त्यांचे सोन्याचे साठे द्वितीय विश्वयुद्धाच्या शेवटी संपुष्टात आले होते. अमेरिकेने युद्धात प्रवेश करण्यापूर्वी मित्र राष्ट्रांना प्रमुख शस्त्र पुरवठादार म्हणून काम केले आणि त्यांनी अमेरिकेला पैशांऐवजी सोने दिले.

1944 पर्यंत मित्र राष्ट्रांमधील बहुतेक सोने अमेरिकेत होते.यामुळे व्यापारात नवीन जागतिक मानक तयार करण्याची गरज निर्माण झाली आणि अमेरिकन डॉलरचा अवलंब करण्यात आला. IMF च्या अहवालानुसार, 2024 पर्यंत, जागतिक मध्यवर्ती बँकांकडे त्यांच्या निम्म्याहून अधिक साठा डॉलरमध्ये असेल.

BRICS हा नऊ देशांचा समूह आहे, ज्यामध्ये ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका यासारख्या दिग्गजांचा समावेश आहे, त्यात इराण, इजिप्त, इथियोपिया आणि संयुक्त अरब अमिराती यांचाही समावेश आहे. सदस्यांमधील क्रॉस-कंट्री गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्यासाठी 2009 मध्ये एक ब्लॉक म्हणून स्थापन करण्यात आलेला, तो लवकरच वार्षिक शिखर परिषद आणि परराष्ट्र धोरणासह भौगोलिक-राजकीय गटात विकसित झाला आहे.

2023 मध्ये, दक्षिण आफ्रिका शिखर परिषदेत, ब्राझीलचे अध्यक्ष लुईझ इनासियो लुला दा सिल्वा यांच्या प्रस्तावानंतर ब्रिक्स गटाने नवीन समान चलन वापरण्याची शक्यता शोधण्यासाठी संशोधन सुरू केले आहे. त्याचा उद्देश डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि सामान्य चलन वापरणे हा आहे.

ब्रिक्सच्या दबावाला न जुमानता डॉलरसाठी भारताची वचनबद्धता

BRICS देशांमध्ये, रशिया, चीन आणि ब्राझील दीर्घकाळापासून, विशेषत: पेमेंटचा पर्याय म्हणून, डी-डॉलरीकरणाचा पुरस्कार करत आहेत. मात्र, भारताने नेहमीच म्हटले आहे की, अमेरिकन डॉलर संपवण्याची आपली कोणतीही योजना नाही. ऑक्टोबरमध्ये कार्नेगी एंडोमेंट फॉर इंटरनॅशनल पीसमध्ये परराष्ट्र मंत्री एस. भारताने पर्यायी चलनात वारंवार स्वारस्य व्यक्त केले असले तरी डॉलर "राखीव यंत्रणा म्हणून काम करू शकते" यावर जयशंकर यांनी भर दिला.

जयशंकर यांनी असेही म्हटले आहे की "आम्ही कधीही सक्रियपणे डॉलरला लक्ष्य केले नाही," डॉलरीकरण हा भारताच्या आर्थिक धोरणाचा किंवा त्याच्या राजकीय आणि धोरणात्मक धोरणाचा भाग नाही. जयशंकर यांनी असेही सांगितले की, इतर सेटलमेंट पद्धतींचा विचार केवळ व्यापार भागीदारांच्या संदर्भात केला जात आहे जे डॉलरमध्ये व्यवहार करत नाहीत.