डोनाल्ड ट्रम्प यांचे नोबेल शांतता पुरस्काराचे स्वप्न पुन्हा भंगले! कुणाला मिळाला पुरस्कार? वाचा

Donald Trump Misses Nobel Peace Prize Again : अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे 'नोबेल शांतता पुरस्कारा'चे (Nobel Peace Prize) स्वप्न यावर्षीही भंगले आहे. नोबेल पुरस्कारांची घोषणा सुरू असतानाच हे वृत्त झळकले आहे. अनेक देशांना नामनिर्देशनासाठी गळ घालून किंवा दबाव टाकूनही ट्रम्प यांना यावर्षी पुरस्कार मिळू शकलेला नाही.

जगातील 'सात युद्धे थांबवल्याचा' आणि आठ शांतता करार घडवून आणल्याचा दावा ट्रम्प यांनी अनेकदा केला आहे, परंतु नोबेल पुरस्कार समितीने त्यांच्या या दाव्याकडे दुर्लक्ष केल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

या महिलेला मिळाले शांततेचे नोबेल..

नॉर्वेजियन नोबेल समितीने शुक्रवारी मारिया कोरिना मचाडो यांना "व्हेनेझुएलाच्या लोकांसाठी लोकशाही हक्कांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि हुकूमशाहीतून लोकशाहीकडे न्याय्य आणि शांततापूर्ण वातावरण साध्य करण्यासाठी केलेल्या संघर्षासाठी" २०२५ चा नोबेल शांतता पुरस्कार देण्याचा निर्णय घेतला.

BREAKING NEWS
The Norwegian Nobel Committee has decided to award the 2025 #NobelPeacePrize to Maria Corina Machado for her tireless work promoting democratic rights for the people of Venezuela and for her struggle to achieve a just and peaceful transition from dictatorship to… pic.twitter.com/Zgth8KNJk9

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 10, 2025

नोबेलसाठी डोनाल्ड ट्रम्प यांचे प्रयत्न आणि दावे

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या कार्यकाळात आणि त्यानंतरही शांततेच्या नोबेल पुरस्कारासाठी सातत्याने प्रयत्न केले आहेत. विशेषतः, माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांना पदभार स्वीकारल्यानंतर लगेच हा पुरस्कार मिळाल्यानंतर, ट्रम्प यांना हा सन्मान मिळवण्याची तीव्र इच्छा होती.

पुनरावृत्तीचा दावा

ट्रम्प यांनी अनेकदा दावा केला आहे की, त्यांनी जगात सात ते आठ संघर्ष/युद्धे (उदा. गाझा संकट, इस्रायल-हमास आणि भारत-पाकिस्तान संघर्षात शस्त्रसंधी) यशस्वीरित्या थांबवली आहेत.

पुरस्कारासाठी दबावतंत्र?

नोबेल पुरस्कारासाठी आपले नाव सुचवले जावे यासाठी ट्रम्प यांनी अनेक राष्ट्रांना भरघोस सवलती देण्याचा किंवा त्यांच्यावर टॅरिफ लावण्याचा प्रयत्न केला, असे आरोप झाले आहेत.

ट्रम्प यांचे वारंवार नामनिर्देशन

ट्रम्प यांना अनेक प्रसंगी वेगवेगळ्या देशांमधून शांतता पुरस्कारासाठी नामनिर्देशन मिळाले आहे. २०२० मध्येही त्यांना इस्रायल आणि संयुक्त अरब अमिराती यांच्यातील शांतता करार घडवून आणल्याबद्दल नामांकन मिळाले होते.

अखेर पदरी निराशा

हा पुरस्कार न मिळाल्याने ट्रम्प यांनी तीव्र निराशा व्यक्त केली आहे. "हा सन्मान अशा व्यक्तीला दिला जाईल, ज्याने काहीही केलेलं नसेल," असे विधान करत त्यांनी पुरस्कार न मिळणे हा राष्ट्राचा अपमान असल्याचे म्हटले आहे.

नोबेल पुरस्काराचा इतिहास

१. नोबेल पुरस्काराची सुरुवात

स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ, अभियंता आणि डायनामाइटचे शोधक अल्फ्रेड नोबेल (Alfred Nobel) यांच्या स्मरणार्थ हा पुरस्कार दिला जातो. अल्फ्रेड नोबेल यांनी १८९५ मध्ये त्यांच्या मृत्युपत्रात या पुरस्कारांची तरतूद केली होती. इ. स. १९०१ मध्ये पहिल्यांदा हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. दरवर्षी १० डिसेंबर रोजी (अल्फ्रेड नोबेल यांच्या पुण्यतिथीला) पुरस्कारांचे वितरण केले जाते.

२. नोबेल शांतता पुरस्कार विजेत्यांची यादी (काही प्रमुख नावे)

नोबेल शांतता पुरस्कार हा 'नॉर्वेजियन नोबेल समिती' (Norwegian Nobel Committee) मार्फत दिला जातो. १९०१ पासून हा पुरस्कार एकूण १०९ व्यक्तींना आणि २९ संस्थांना (डिसेंबर २०२२ पर्यंत) प्रदान करण्यात आला आहे.

मागील काही वर्षांतील चर्चेत असलेले प्रमुख विजेते

• २०२४ :निहोन हिडांक्यो (जपानमधील अणुबॉम्ब पीडितांची संस्था)
• २०२३ :नरगिस मोहम्मदी इराण
• २०२२ :एलेस बियालियात्स्की आणि दोन संस्था (मेमोरियल, सेंटर फॉर सिव्हिल लिबर्टीज) बेलारूस/रशिया/युक्रेन
• २०२१ :मारिया रेसा आणि दिमित्री मुरातोव्ह फिलिपिन्स/रशिया
• २०२० :जागतिक अन्न कार्यक्रम (World Food Programme) आंतरराष्ट्रीय संस्था
• २०१४ :कैलाश सत्यार्थी आणि मलाला युसुफझाई भारत/पाकिस्तान
• २००९ :बराक ओबामा अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
• १९७९ :मदर तेरेसा भारत (भारतीय नागरिकत्व)