शुभांशु शुक्ला यांचा ऐतिहासिक अंतराळ प्रवास; या '7' प्रयोगांकडे जगाचे लक्ष

भारताने 41 वर्षांनंतर पुन्हा एकदा अंतराळात आपली छाप उमटवली आहे. भारतीय वायुसेनेचे ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला यांनी 25 जून 2025 रोजी Axiom-4 मोहिमेअंतर्गत आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) कडे यशस्वी उड्डाण केले आणि भारताच्या अंतराळ संशोधनाच्या इतिहासात एक नवा अध्याय लिहिला.

नासाच्या केनेडी स्पेस सेंटर, फ्लोरिडा येथून भारतीय प्रमाणवेळेनुसार दुपारी 12:01 वाजता SpaceX च्या Falcon 9 रॉकेट आणि नव्या ड्रॅगन स्पेसक्राफ्ट द्वारे शुभांशु शुक्ला यांची झेप घेण्यात आली. 28 तास 50 मिनिटांच्या अंतराळ प्रवासानंतर ते ISS वर पोहोचले.

41 वर्षांनंतर भारताचा माणूस पुन्हा अंतराळात

संज्ञानात ठेवा, 1984 मध्ये राकेश शर्मा हे अंतराळात जाणारे पहिले भारतीय ठरले होते. त्यांच्या नंतरच्या तब्बल चार दशकांनंतर शुभांशु शुक्ला हे ISS वर पोहोचणारे दुसरे भारतीय आणि पहिले भारतीय वैमानिक बनले आहेत.

या मोहिमेचे नेतृत्व माजी NASA अंतराळवीर पॅगी व्हिट्सन करत आहेत. त्यांच्या सोबत पोलंडचे वैज्ञानिक स्लावोज उज्नान्स्की-विस्निएव्स्की आणि हंगेरीचे टिबोर कापू हे देखील अंतराळ स्थानकात सहभागी झाले आहेत.

Axiom-4 मोहिमेचे महत्त्व

Axiom-4 ही मोहिम भारताच्या गगनयान कार्यक्रमासाठी आणि भविष्यातील भारतीय अंतराळ स्थानक उभारणीसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. नासा आणि इस्रो यांच्यातील सहकार्यामुळे तयार झालेली ही मोहिम भारत, पोलंड आणि हंगेरी या तीन देशांसाठी अंतराळ संशोधनाच्या क्षेत्रात एक नवी दिशा ठरणार आहे.

14 दिवस चालणाऱ्या या मोहिमेत शुभांशु शुक्ला विविध वैज्ञानिक प्रयोग करतील, जे अंतराळात मानव जीवन, आरोग्य आणि कृषी संशोधनासाठी उपयुक्त ठरणार आहेत. ही सर्व प्रयोगांची माहिती अधिकृतरीत्या उघड करण्यात येईल.

शुभांशु शुक्ला यांचा देशवासीयांना भावनिक संदेश

मिशनवर जाताना शुभांशु शुक्ला यांनी देशवासीयांना उद्देशून एक भावनिक संदेश दिला. ते म्हणाले, "नमस्कार, माझ्या प्रिय देशवासीयांनो! ही किती अद्भुत सफर आहे! 41 वर्षांनंतर आपण पुन्हा अंतराळात आहोत.

7.5 किमी/सेकंद या वेगाने पृथ्वीची परिक्रमा करताना, माझ्या खांद्यावर फडकणारा तिरंगा मला तुमच्या आठवणी करून देतो. ही यात्रा माझी नाही, 140 कोटी भारतीयांची आहे. चला, आपण भारताच्या मानव अंतराळ कार्यक्रमाची सुरुवात करूया. जय हिंद!"

कुटुंबाचा अभिमान, राष्ट्राचा गौरव

शुभांशु शुक्ला यांच्या या यशामुळे त्यांचे कुटुंबीय लखनऊमध्ये प्रचंड आनंदित आहेत. त्यांच्या आई आशा शुक्ला म्हणाल्या, "माझा मुलगा देशाचं गौरव आहे." कुटुंबाच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहत होते.

तज्ज्ञांचे मत

बेंगळुरूच्या जवाहरलाल नेहरू तारामंडळाचे संचालक डॉ. बी.आर. गुरुप्रसाद यांनी सांगितले की, "ही मोहिम 140 कोटी भारतीयांसाठी अभिमानाचा क्षण आहे. शुभांशु शुक्ला यांचे पायलट म्हणून मिशनमध्ये असणे, आणि पॅगी व्हिट्सन यांच्या नेतृत्वाखाली मोहिम पार पडणे हे ऐतिहासिक आहे. Axiom-4 भारताच्या अंतराळ स्वप्नांना नवे पंख देणार आहे, आणि शुभांशु शुक्ला त्याचे प्रतिक आहेत."

Axiom-4 ही केवळ एक अंतराळ मोहिम नाही, ती भारताच्या आत्मनिर्भर अंतराळ स्वप्नांची सुरुवात आहे. शुभांशु शुक्ला यांचा हा प्रवास गगनयान, ISRO-नासा सहयोग, आणि भविष्यातील अंतराळ संशोधनासाठी एक दिशादर्शक ठरणार आहे. त्यांचे हे पाऊल भारताच्या विज्ञान-जगतातील भविष्यासाठी आशादायक आणि प्रेरणादायी ठरेल, यात शंका नाही.