जिओ-एअरटेलचा एलोन मस्कच्या स्पेसएक्ससोबत करार; भारतात इंटरनेट महागणार का? काय होईल? वाचा

एलोन मस्क यांची कंपनी असलेल्या स्टारलिंकने भारतातील जीओ आणि एअरटेलसोबत करार केला. हा करार ११ व १२ तारखेला झाला. एअरटेल आणि जिओ दोघेही स्टारलिंकची सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा भारतात आणण्यासाठी स्पेसएक्ससोबत काम करत आहेत. ज्यामुळे त्यांना देशातील सर्वात दुर्गम भागात सेवा देता येतील. विशेष म्हणजे एअरटेल आणि जिओ दोघांचाही करार भारतात स्टारलिंक विकण्यासाठी आवश्यक मंजुरी मिळण्यावर स्पेसएक्सवर अवलंबून आहे. जर ही मंजुरी मिळाली, तर जिओ आणि एअरटेल त्यांच्या स्टोअर्स आणि ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मद्वारे स्टारलिंक सेवा आणि उपकरणे देऊ करतील.

हे कधी सुरू होईल?

स्पेसएक्सला भारत सरकारकडून आवश्यक परवाने आणि सुरक्षा मंजुरी मिळेपर्यंत रोलआउट तारीख निश्चित केली जाणार नाही. स्टारलिंकने भारतातील डेटा स्थानिकीकरण आणि राष्ट्रीय सुरक्षा प्रोटोकॉल सारख्या नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे. जर सर्व काही नियोजनाप्रमाणे झाले तर स्टारलिंक सेवा २०२५ च्या दुसऱ्या तिमाहीत (एप्रिल-जून) सुरू होण्याची शक्यता आहे.

स्टारलिंक म्हणजे काय?

स्टारलिंक ही एलोन मस्क यांच्या मालकीची कंपनी स्पेसएक्सने विकसित केलेली एक उपग्रह इंटरनेट सेवा आहे. ही सेवा लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) मधील हजारो उपग्रहांच्या नेटवर्कद्वारे हाय-स्पीड इंटरनेट प्रदान करते. ज्या दुर्गम आणि ग्रामीण भागात पारंपारिक केबल किंवा फायबर इंटरनेट पोहोचू शकत नाही अशा ठिकाणी इंटरनेट प्रदान करणे हा त्याचा उद्देश आहे. स्टारलिंकचे नेटवर्क जगभर पसरलेले आहे आणि ते १०० हून अधिक देशांमध्ये सेवा देत आहे.

स्टारलिंकमध्ये वेगळेपण काय?

जिओ आणि एअरटेल सारख्या कंपन्या फायबर ऑप्टिक्स आणि मोबाईल टॉवर्सद्वारे इंटरनेट पुरवतात. तर, स्टारलिंक उपग्रह नेटवर्कवर आधारित आहे. हे लहान उपग्रह, ग्राउंड स्टेशन आणि वापरकर्ता टर्मिनल्सद्वारे कार्य करते. स्टारलिंकचे उपग्रह पारंपारिक उपग्रह इंटरनेट सेवांपेक्षा पृथ्वीच्या जवळ (५५० किमी) आहेत. यामुळे, नेटवर्कची विलंबता चांगली असते. स्टारलिंकद्वारे १५० एमबीपीएस पर्यंतचा वेग उपलब्ध आहे. तो फायबर ब्रॉडबँडपेक्षा कमी आहे, पण पारंपारिक सॅटेलाइट इंटरनेटपेक्षा चांगला आहे.

भारतात काय बदल होतील?

सध्या देशाच्या कानाकोपऱ्यात इंटरनेट उपलब्ध नाही. सरकारी आकडेवारीनुसार, मार्च २०२४ पर्यंत ग्रामीण टेलि-डेन्सिटी ५९.१% होती. स्टारलिंकची सेवा या क्षेत्रांसाठी गेम-चेंजर ठरू शकते. यामुळे दुर्गम भागातही शिक्षण आणि ऑनलाइन शिक्षणाला चालना मिळण्यास मदत होऊ शकते. तसेच, ग्राउंड नेटवर्कला नुकसान झाल्यामुळे पूर किंवा भूकंप झाल्यास त्याची सेवा वापरली जाऊ शकते.

स्टारलिंक महाग पडेल का?

स्टारलिंकच्या सेवेची किंमत जास्त आहे. स्टारलिंकचे प्लॅन सध्याच्या ब्रॉडबँड प्लॅनपेक्षा ७ ते १८ पट महाग आहेत. तथापि, जर सरकारला हवे असेल तर ते डिजिटल इंडिया योजनेत युनिव्हर्सल सर्व्हिस ऑब्लिगेशन फंड वापरून किमती कमी करण्यास मदत करू शकते. सध्या स्टारलिंकच्या भारतासाठीच्या योजना अद्याप अधिकृतपणे जाहीर केलेल्या नाहीत.