International Women's Day : 8 मार्चलाच का साजरा केला जातो जागतिक महिला दिन? जाणून घ्या रंजक इतिहास

Why international womens day celebrated on 8 march history : "स्त्री शक्तीचा जागर आणि सन्मान करण्यासाठी जगभरात ८ मार्च रोजी 'जागतिक महिला दिन' साजरा केला जातो. घराच्या चौकटीपासून ते अंतराळापर्यंत आपल्या कर्तृत्वाचा झेंडा फडकवणाऱ्या महिलांसाठी हा दिवस समर्पित असतो. पण तुम्हाला माहीत आहे का, ८ मार्च हीच तारीख का निवडली गेली? या दिवसाची सुरुवात एखाद्या उत्सवापासून नाही, तर महिलांच्या एका मोठ्या संघर्षातून आणि ऐतिहासिक संपातून झाली आहे. काय आहे यामागचा रंजक इतिहास? वाचा सविस्तर..."

८ मार्च तारीखच का निवडण्यात आली? (ऐतिहासिक कारण)

महिला दिनाचा इतिहास रशियातील एका मोठ्या क्रांतीशी जोडलेला आहे. १९१७ मध्ये रशियातील महिलांनी 'भाकरी आणि शांतता' या मागणीसाठी ऐतिहासिक संप पुकारला होता.

कॅलेंडरचा फरक

त्यावेळी रशियामध्ये 'ज्युलियन कॅलेंडर' वापरात होते, त्यानुसार तो दिवस २३ फेब्रुवारी (रविवार) होता. मात्र, जगभरात प्रचलित असलेल्या 'ग्रेगोरियन कॅलेंडर'नुसार ती तारीख ८ मार्च होती.

महिलांना मिळाला अधिकार

या आंदोलनामुळे रशियाच्या झारला सत्ता सोडावी लागली आणि अंतरिम सरकारने महिलांना मतदानाचा अधिकार दिला. या ऐतिहासिक घटनेची आठवण म्हणून ८ मार्च हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय महिला दिन' म्हणून निश्चित करण्यात आला.

महिला दिनाची सुरुवात कशी झाली?

• १९०८: न्यूयॉर्कमध्ये १५,००० महिलांनी कामाचे तास कमी करावेत, चांगले वेतन मिळावे आणि मतदानाचा अधिकार मिळावा यासाठी मोर्चा काढला होता.
• १९०९: सोशलिस्ट पार्टी ऑफ अमेरिकाने २८ फेब्रुवारी रोजी पहिला 'राष्ट्रीय महिला दिन' घोषित केला.
• १९१०: कोपनहेगन येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय परिषदेत क्लारा झेटकिन (Clara Zetkin) यांनी महिला दिन आंतरराष्ट्रीय स्तरावर साजरा करण्याचा प्रस्ताव मांडला.
• १९७५: संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) अधिकृतपणे ८ मार्च हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय महिला दिन' म्हणून साजरा करण्यास सुरुवात केली.

यंदाच्या महिला दिनाची 'थीम' (Theme 2026)

२०२६ च्या जागतिक महिला दिनासाठी "महिलांच्या नेतृत्वात शाश्वत भविष्य" (Sustainable Future through Women's Leadership) ही संकल्पना राबवण्यात येत आहे. महिलांना केवळ सहभागी करून न घेता त्यांना निर्णयाच्या प्रक्रियेत मुख्य स्थानी आणणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.