पाकला धडा शिकवण्यासाठी राफेल विमान का निवडले गेले? नेमकं खासं काय?

जम्मू आणि काश्मीरमधील पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने चोख प्रत्युत्तर दिले आहे. भारतीय लष्कराने याला 'ऑपरेशन सिंदूर' असे नाव दिले आहे. पहलगाम हल्ल्याच्या १५ दिवसांत भारताने पाकिस्तान आणि पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये एकूण नऊ ठिकाणी हल्ला केला.

याच ठिकाणांहून दहशतवादी हल्ल्यांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी केली जात होती. ही भारतीय लष्कर आणि हवाई दलाची संयुक्त कारवाई होती ज्यामध्ये अचूक हल्ला करणारी शस्त्रे वापरली गेली.

या ऑपरेशनमध्ये फ्रान्सकडून खरेदी केलेले राफेल विमान वापरले गेले. या विमानांमधून स्कॅल्प क्षेपणास्त्रे डागण्यात आली. राफेलने शत्रूच्या घरात घुसून कहर केला. स्टॉर्म शॅडो किंवा स्कॅल्प हे एक शस्त्र आहे जे फक्त लढाऊ विमानातून डागले जाते. यासाठी राफेल विमान सर्वात योग्य आहे.

स्कॅल्प हे एक क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे. हे युरोपियन संरक्षण कंपनी एमबीडीएने बनवले आहे. स्कॅल्प क्षेपणास्त्रे भारताच्या ३६ राफेल लढाऊ विमानांचा एक भाग आहेत.

राफेल-स्कॅल्पची घातक जोडी

भारतीय हवाई दलाने फ्रान्सकडून खरेदी केलेल्या सर्व राफेल लढाऊ विमानांना स्कॅल्प क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज केले आहे. राफेलचा वेग ध्वनीच्या वेगापेक्षा जास्त असल्याने आणि स्कॅल्प क्षेपणास्त्राच्या प्रहार शक्तीमुळे, ही जोडी अत्यंत धोकादायक बनते. ऑपरेशन सिंदूर यशस्वी करण्यात या जोडीने महत्त्वाची भूमिका बजावली. १३०० किलो वजनाच्या स्कॅल्प क्षेपणास्त्रात ४०० किलोपर्यंत स्फोटक पदार्थ वाहून नेण्याची क्षमता आहे.

राफेल सर्व प्रकारच्या हल्ल्यांना सक्षम आहे

राफेल हे फ्रेंच कंपनी डसॉल्ट एव्हिएशनने बनवलेले ट्विन-इंजिन मीडियम मल्टी-रोल कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट आहे. राफेल लढाऊ विमाने 'सर्वव्यापी' विमाने म्हणून ठेवण्यात आली आहेत जी युद्धात महत्त्वाची भूमिका बजावण्यास सक्षम आहेत. ओम्निरोल म्हणजे सर्वव्यापी भूमिका, म्हणजेच अनेक भूमिका बजावण्याची क्षमता. हा शब्द प्रामुख्याने विमान वाहतुकीत वापरला जातो. जिथे याचा अर्थ असा होतो की विमान हवेतून हवेत लढाई, हवाई समर्थन, हवाई बॉम्बस्फोट इत्यादी विविध मोहिमा करण्यास सक्षम आहे. म्हणूनच राफेल विमानांना जागतिक स्तरावर सर्वात सक्षम लढाऊ विमान मानले जाते.

त्याची वैशिष्ट्ये काय आहेत?

राफेल हे चौथ्या पिढीतील लढाऊ विमान आहे. हे एक लढाऊ विमान आहे जे अनेक भूमिका बजावण्यास सक्षम आहे. जमिनीवर आधार, खोलवर हल्ला आणि जहाजविरोधी हल्ला करण्यास सक्षम. त्याची शक्ती यावरून मोजता येते की ते लहान अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम आहे. राफेल विमान ९५०० किलो भार उचलण्यास सक्षम आहे. या लढाऊ विमानाचा कमाल वेग १३८९ किमी/तास आहे. हे जेट एकाच वेळी ३७०० किमी पर्यंत प्रवास करू शकते.

भारताने राफेल का निवडले?

राफेल हा भारतासमोर एकमेव पर्याय नव्हता. अनेक आंतरराष्ट्रीय विमान उत्पादक कंपन्यांनी भारतीय हवाई दलाला ऑफर दिल्या होत्या. नंतर, सहा प्रमुख विमान कंपन्यांची निवड करण्यात आली. यामध्ये लॉकहीड मार्टिनचे एफ-१६, बोईंग एफ/ए-१८एस, युरोफायटर टायफून, रशियाचे मिग-३५, स्वीडनचे साबचे ग्रिपेन आणि राफेल यांचा समावेश होता. सर्व विमानांच्या चाचणी आणि त्यांच्या किमतीच्या आधारे, भारतीय हवाई दलाने राफेलची निवड केली. त्याच्या किमतीनुसार, त्याची क्षमता सर्वोत्तम मानली जाते.

आणखी २६ राफेल भारतात येणार

भारतीय लष्कराच्या ताफ्यात लवकरच आणखी २६ नवीन राफेल लढाऊ विमाने सामील होतील. भारत सरकारने फ्रान्सकडून २६ राफेल-मरीन लढाऊ विमाने खरेदी करण्यासाठी ६३,००० कोटी रुपयांच्या कराराला मान्यता दिली आहे. यामध्ये २२ सिंगल-सीटर जेट्स आणि चार डबल-सीटर विमानांचा समावेश आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील सुरक्षा विषयक मंत्रिमंडळ समितीने मंजूर केलेल्या या कराराचा उद्देश हिंद महासागर क्षेत्रात वाढत्या चीनच्या प्रभावादरम्यान भारताची नौदल शक्ती वाढवणे आहे.