कोण आहेत जस्टीस संजीव खन्ना? ज्यांचे नाव सरन्यायधीश चंद्रचूड यांनी आपला उत्तराधिकारी म्हणून सुचवले

Who is Justice Sanjiv Khanna : सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायधीश धनंजय चंद्रचूड यांनी त्यांचा उत्तराधिकारी म्हणून सर्वोच्च न्यायालयाचे वरिष्ठ न्यायाधीश संजीव खन्ना यांचे नाव कायदा मंत्रालयाला सुचवले आहे. कायदा मंत्रालय सरन्यायधीशांचा कार्यकाळ संपण्याच्या एक महिना आधी सरन्यायाधीशांना पत्र लिहून त्यांचा उत्तराधिकारी घोषित करण्यास सांगतात. त्यानंतर सरन्यायाधीश आपल्या उत्तराधिकाऱ्यांचे नाव कायदा मंत्रालयाला पत्राद्वारे कळवतात.

सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायधीश धनंजय चंद्रचूड यांनी त्यांचा उत्तराधिकारी म्हणून वरिष्ठ न्यायाधीश संजीव खन्ना यांचे नाव सुचवले आहे. त्यामुळे आता संजीव खन्ना यांच्या नावाची चर्चा आहे. ते कोण आहेत. त्यांचा जन्म कुठला आणि त्यांचे करीअर यासंदर्भात आपण माहिती जाणून घेऊया.

14 मे 1960 रोजी जन्म

खन्ना यांचा जन्म 14 मे 1960 रोजी झाला, कायदेशीर कारकीर्द दिल्ली विद्यापीठाच्या कॅम्पस लॉ सेंटरमधून पदवी घेतल्यानंतर सुरू झाली. यानंतर, 1983 मध्ये त्यांची दिल्ली बार कौन्सिलमध्ये वकील म्हणून नोंदणी झाली. आपल्या व्यावसायिक प्रवासात, 2019 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयात जाण्यापूर्वी त्यांनी 14 वर्षे दिल्ली उच्च न्यायालयात काम केले.

1983 मध्ये दिल्ली बार कौन्सिलमध्ये वकील म्हणून नोंदणी

वरिष्ठ न्यायधीश संजीव खन्ना यांनी 1983 मध्ये दिल्ली बार कौन्सिलमध्ये वकील म्हणून नोंदणी केली. सुरुवातीला तीस हजारी कॉम्प्लेक्स, दिल्ली येथील जिल्हा न्यायालयांमध्ये आणि नंतर दिल्ली उच्च न्यायालय आणि न्यायाधिकरणांमध्ये घटनात्मक कायदा, प्रत्यक्ष कर आकारणी, लवाद, व्यावसायिक कायदा, कंपनी कायदा, जमीन कायदा, पर्यावरण कायदा आणि वैद्यकीय निष्काळजीपणा यासारख्या विविध क्षेत्रांमध्ये त्यांनी आपली वकीली केला.

आयकर विभागाचे वरिष्ठ स्थायी वकील

आयकर विभागाचे वरिष्ठ स्थायी वकील म्हणून त्यांचा दीर्घ कार्यकाळ होता. 2004 मध्ये, त्यांची राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्लीचे स्थायी सल्लागार (सिव्हिल) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. त्यांनी दिल्ली उच्च न्यायालयात अतिरिक्त सरकारी वकील आणि ॲमिकस क्युरी या नात्याने अनेक फौजदारी खटल्यांमध्ये हजर राहून युक्तिवाद केला आहे.

2005 मध्ये दिल्ली उच्च न्यायालयाचे अतिरिक्त न्यायाधीश म्हणून पदोन्नती

2005 मध्ये त्यांना दिल्ली उच्च न्यायालयाचे अतिरिक्त न्यायाधीश म्हणून पदोन्नती देण्यात आली आणि 2006 मध्ये ते कायमस्वरूपी न्यायाधीश झाले. दिल्ली उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश म्हणून, त्यांनी दिल्ली न्यायिक अकादमी, दिल्ली आंतरराष्ट्रीय लवाद केंद्र आणि जिल्हा न्यायालय मध्यस्थी केंद्रांचे अध्यक्ष/न्यायाधीश-प्रभारी पद भूषवले.

करीअरमधील टप्पे

• 18 जानेवारी 2019 रोजी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश म्हणून पदोन्नती.
• 17 जून 2023 ते 25 डिसेंबर 2023 या कालावधीत त्यांनी सर्वोच्च न्यायालयाच्या विधी सेवा समितीचे अध्यक्षपद भूषवले.
• ते सध्या राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणाचे कार्यकारी अध्यक्ष आणि राष्ट्रीय न्यायिक अकादमी, भोपाळच्या गव्हर्निंग कौन्सिलचे सदस्य आहेत.
• संजीव खन्ना हे पुढच्या वर्षी म्हणजेच 13 मे 2025 रोजी सेवानिवृत्त होणार आहेत.

व्हीव्हीपीएटी पडताळणीची याचिका फेटाळण्यापासूनते कलम 370

न्यायमूर्ती संजीव खन्ना यांची कारकीर्द आव्हानांत्मक राहिली. न्यायमूर्ती खन्ना यांच्या कार्यकाळात असोसिएशन फॉर डेमोक्रॅटिक रिफॉर्म्स वि इलेक्शन कमिशन ऑफ इंडिया प्रकरणात 100% व्हीव्हीपीएटी पडताळणीची याचिका फेटाळण्यापासून ते कलम 370 रद्द करण्याच्या निर्णयाशी सहमत होण्यापर्यंत अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले गेले.

न्यायमूर्ती संजीव खन्ना, हे सर्वोच्च न्यायालयाचे 51 वे सरन्यायाधीश असतील, त्यांनी एक गौरवशाली कारकीर्द घडवली आहे, ज्यात सुमारे 275 खंडपीठ आणि 65 निवाड्यांमध्ये त्यांचा सहभाग आहे. या प्रतिष्ठित पदापर्यंतचा त्यांचा प्रवास उल्लेखनीय आहे.