Plane crash : काय असते Black Box, विमान दुर्घटनेच्या तपासात किती उपयोगी पडते, जाणून घ्या सर्व काही

Ahmedabad Air india plane crash : अहमदाबादमध्ये गुरुवारी दुपारी दि.12 रोजी झालेल्या एअर इंडियाच्या विमान अपघाताने संपूर्ण देशाला हादरवून टाकले आहे. या दुर्दैवी अपघातात विमानातील 12 क्रू मेंबर्ससह 241 प्रवाशी व अन्य होस्टेलमधील लोकांना धरून जवळपास 265 जणांना आपला जीव गमवावा लागला.

आता राष्ट्रीय सुरक्षा रक्षकांनी (NSG) अपघातस्थळावरून ब्लॅक बॉक्स शोधून काढला आहे, ज्यामुळे या अपघातामागील खरे कारण काय होते, याचा शोध लागण्यास मदत होणार आहे.

चला तर जाणून घेऊया, की हा ब्लॅक बॉक्स काय आहे आणि तो क्रॅश झालेल्या विमानाची सर्व कारणं कशी सांगतो?, त्या ब्लॅक बॉक्समध्ये नेमकं काय असते, यावर एक नजर टाकणार आहोत..!

ब्लॅक बॉक्स - नाव 'काळा' आहे, रंग बॉक्सचा रंग 'नारंगी'

सर्वप्रथम, आपण एक गोष्ट स्पष्ट करूया की ब्लॅक बॉक्सचा रंग काळा नसतो. खरं तर, त्याचा रंग नारंगी असतो जेणेकरून अपघातानंतर तो ढिगाऱ्यात सहज दिसू शकेल. तो विमानाच्या सर्वात मजबूत भागात बसवला जातो जेणेकरून कोणत्याही प्रकारचा अपघात झाला तरी तो सुरक्षित राहू शकेल.

ब्लॅक बॉक्स दोन भागांमध्ये विभागलेला असतो

या उपकरणाचे दोन मुख्य भाग आहेत

१. सीव्हीआर (कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर) - हा भाग कॉकपिटमध्ये पायलट आणि सह-पायलटमधील संभाषण, चेतावणी देणारे अलार्म आणि इतर आवाज रेकॉर्ड करतो. म्हणजेच, अपघातापूर्वी वैमानिक काय बोलत होते, कोणताही अलार्म वाजला की नाही, या सर्व गोष्टी त्यात नोंदवल्या जातात.

२. एफडीआर (फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर) - त्याचे काम तांत्रिक डेटा गोळा करणे आहे. जसे की विमान किती उंचीवर होते, त्याचा वेग किती होता, कोणती प्रणाली काम करत होती किंवा बिघाड झाला. ही सर्व माहिती त्यात साठवली जाते.

ब्लॅक बॉक्स अपघाताच्या मुळाशी कसा जातो?

जेव्हा विमान अपघातात पडते तेव्हा तपास यंत्रणांसाठी सर्वात महत्वाचे काम म्हणजे ब्लॅक बॉक्स शोधणे. त्याचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे विमान पाण्यात पडले तरी ते ट्रॅक करण्यासाठी हे उपकरण 30 दिवस सिग्नल पाठवत राहते.

ब्लॅक बॉक्स सापडल्यानंतर, तज्ञ संगणक प्रणालीच्या मदतीने त्यात असलेले ऑडिओ आणि डेटा वाचतात. वैमानिकांचे संभाषण, अचानक अलार्म, इंजिनमध्ये बिघाड किंवा इतर तांत्रिक बिघाड. या सर्वांचे रेकॉर्ड तिथे असतात. हे रेकॉर्ड वाचून, अपघात कशामुळे झाला, तांत्रिक बिघाड, हवामान किंवा मानवी चूक हे कळते.

ब्लॅक बॉक्स इतका महत्त्वाचा का आहे?

विमान अपघातांच्या तपासात ब्लॅक बॉक्सची भूमिका अगदी एखाद्या गुन्ह्यातील प्रत्यक्षदर्शीसारखी असते. त्याच्या मदतीने केवळ कारणेच कळत नाहीत तर भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी सुरक्षिततेचे मानक देखील सुधारले जात असतात. बऱ्याचदा विमान कंपन्यांना या डेटाच्या आधारे आवश्यक बदल करावे लागतात.

ब्लॅक बॉक्समध्ये सत्य उघडकीस येते?

ब्लॅक बॉक्स हे एक सामान्य उपकरण असले तरीही त्यात प्रत्येक उड्डाणाच्या आठवणी आणि सत्य असते. अपघात कितीही भयानक असला तरी, हे छोटे मशीन त्या अपघाताची संपूर्ण कहाणी सांगू शकते. जर ते योग्य वेळी सापडले तर त्यातून शोध घेतला जाऊ शकतो.

दरम्यान, अहमदाबाद अपघाताचा ब्लॅक बॉक्स सापडला आहे. त्यामुळे आशा आहे की, लवकरच या हृदयद्रावक अपघातामागील सत्य उघड होईल, तसेच भविष्यात अशा घटना रोखण्यासाठी मोठी पाऊले उचलली जातील, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.