तुम्हाला हे माहितेय का? UIDAI अनेक प्रकारचे आधारकार्ड करते जारी! सर्वांचे आहेत वेगवेगळे फायदे आहेत

UIDAI issues many types of Aadhaar cards : भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरण (UIDAI) कडून जारी केलेले आधार कार्ड हे फक्त एकच प्रकारचे नाही तर याचे विविध प्रकार आहेत, जे वेगवेगळ्या फीचर्स आणि फायद्यांसह येतात. मात्र देशातील अर्ध्याहून अधिक लोकांना याबाबत माहिती नाही. आधार कार्ड हे आजच्या काळातील सर्वात महत्त्वाचे ओळखपत्र आहे. हे ओळखपत्र सरकारी आणि खासगी कामांसाठी आवश्यक आहे. या बातमीत आधार कार्डाचे विविध प्रकार, त्यांचे वैशिष्ट्ये, फायदे आणि त्यांच्यातील फरक याबाबत सविस्तर माहिती जाणून घेऊया आहे.

आधार कार्डाचे महत्त्व आणि वापर

आधार कार्ड हे UIDAI कडून जारी केलेले 12 अंकी यूनिक ओळख क्रमांक आहे, ज्यामध्ये नाव, जन्मतारीख, मोबाइल नंबर, फोटो आणि बायोमेट्रिक माहिती यांसारख्या तपशीलांचा समावेश असतो. हे ओळखपत्र सरकारी योजना, बँक खाते उघडणे, मोबाइल सिम घेणे आणि इतर अनेक कामांसाठी आवश्यक बनले आहे. आजच्या घडीला आधार कार्ड नसल्यास अनेक कामे अडचणीत येतात, त्यामुळे याची गरज वाढली आहे. परंतु, लोकांना माहिती नाही की हे कार्ड वेगवेगळ्या स्वरूपात उपलब्ध आहे आणि प्रत्येक प्रकाराचे वेगळे फायदे आहेत. ही माहिती नसल्याने अनेक जण त्यांचा पूर्ण फायदा घेऊ शकत नाहीत.

आधार कार्डाचे विविध प्रकार

UIDAI कडून चार मुख्य प्रकारचे आधार कार्ड जारी केले जातात, जे खालीलप्रमाणे आहेत:

1. ई-आधार (e-Aadhaar)

ई-आधार हे डिजिटल स्वरूपातील आधार कार्ड आहे. जे UIDAI च्या अधिकृत वेबसाइटवरून डाउनलोड करता येते. हे पीडीएफ फॉरमॅटमध्ये असते आणि यामध्ये एक पासवर्ड लावलेला असतो, जो आधार धारकाच्या जन्मतारीखशी संबंधित असतो (उदा., YYYYMMDD). हे कार्ड प्रिंट करून किंवा मोबाइलवर ठेवून वापरता येते. ई-आधारचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे ते कुठेही, कधीही उपलब्ध असते आणि त्यासाठी कोणताही शुल्क नाही. हे ओळखपत्र म्हणून वैध मानले जाते, परंतु बायोमेट्रिकसाठी ते वापरता येत नाही.

2. एम-आधार (m-Aadhaar)

एम-आधार हे UIDAI च्या अधिकृत मोबाइल अॅपद्वारे उपलब्ध आहे. हे अॅप आधार धारकांना त्यांची माहिती, जसे की नाव, पत्ता, जन्मतारीख, फोटो आणि 12 अंकी क्रमांक, स्मार्टफोनवर बाळगण्याची सुविधा देते. यामध्ये ऑफलाइन पडताळणीसाठी एक सुरक्षित क्यूआर कोड असतो, जो बँक, विमानतळ आणि रेल्वे स्थानकांवर ओळखपत्र म्हणून वापरला जाऊ शकतो. एम-आधारचे वैशिष्ट्य म्हणजे बायोमेट्रिक लॉक/अनलॉक करणे, टाइम-बेस्ड OTP (TOTP) जनरेट करणे आणि प्रोफाइल अपडेट करणे. हे अॅप मोफत डाउनलोड करता येते आणि भारतात कधीही, कुठेही वापरता येते.

3. पीव्हीसी आधार (PVC Aadhaar)

पीव्हीसी आधार हे प्लास्टिक कार्ड आहे, जे क्रेडिट कार्डच्या आकाराचे असते आणि यात आधार धारकाची माहिती, फोटो आणि क्यूआर कोड असतो. हे कार्ड टिकाऊ असते आणि सोबत ठेवणे सोयीस्कर आहे. हे कार्ड UIDAI च्या वेबसाइटवरून ऑनलाइन ऑर्डर करता येते आणि यासाठी 50 रुपये शुल्क आकारले जाते (GST वगळून). पीव्हीसी आधारचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते पाण्यापासून संरक्षित असते आणि नियमित आधार कार्डापेक्षा अधिक काळ टिकते, ज्यामुळे ते नेहमीच्या वापरासाठी उपयुक्त आहे.

4. आधार पत्र (Aadhaar Letter)

कागदावर आधारित लॅमिनेटेड पत्र ज्यामध्ये जारी करण्याची तारीख आणि छापण्याची तारीख असलेला सुरक्षित QR कोड असतो त्याला आधार पत्र म्हणतात. यासाठी कोणत्याही प्रकारचे शुल्क भरण्याची आवश्यकता नाही. हे पोस्टाने तुमच्या घरी पाठवले जाते. जर तुमचे मूळ आधार कार्ड हरवले किंवा खराब झाले तर तुम्ही नवीन मिळवू शकता. या परिस्थितीत, तुम्ही UIDAI च्या अधिकृत वेबसाइटवरून आधार पत्र ऑनलाइन बदलू शकता. यासाठी 50 रुपये शुल्क आहे.

प्रत्येक प्रकाराचे वैशिष्ट्ये आणि फायदे

-प्रत्येक आधार कार्ड प्रकाराचे वेगळे वैशिष्ट्ये आणि फायदे आहेत, ज्यामुळे आधार धारकांना त्यांच्या गरजेनुसार निवड करता येते.

- ई-आधार: हे डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध असल्याने कागदावर अवलंबून राहण्याची गरज नाही. हे कुठेही प्रिंट करून किंवा मोबाइलवर ठेवून वापरता येते, ज्यामुळे ते पर्यावरणस्नेही आणि सोयीस्कर आहे.

- एम-आधार: हे अॅप बायोमेट्रिक लॉक/अनलॉक आणि TOTP सारख्या सुविधा देते, ज्यामुळे सुरक्षितता वाढते. विमानतळ आणि रेल्वे स्थानकांवर ओळखपत्र म्हणून वापरता येते, ज्यामुळे प्रवास सोपा होतो.

- पीव्हीसी आधार: हे टिकाऊ आणि पाण्यापासून संरक्षित असल्याने रोजच्या वापरासाठी उपयुक्त आहे. याचा वापर बँक, ऑफिस किंवा इतर ठिकाणी ओळख सिद्ध करण्यासाठी सोयीस्कर आहे.

- आधार पत्र: हे मोफत उपलब्ध असल्याने आर्थिकदृष्ट्या परवडणारे आहे. हरवलेल्या किंवा खराब झालेल्या कार्डचा पर्याय म्हणून हे उपयुक्त आहे.