Ramadan 2025 : जकात म्हणजे काय? त्याची गणना कशी करतात, जाणून घ्या स्टेप बाय स्टेप मार्गदर्शन

Updated: Wednesday, March 5, 2025, 16:04 [IST]

Ramadan 2025, What is Zakat : रमजानचा पवित्र महिना सुरू झालेला आहे. जगभरातील मुस्लिम बांधव उपवास (रोजा) उपवास पाळत आहेत. या महिन्याला केवळ त्याच्या आध्यात्मिक पद्धतींसाठीच नव्हे तर जकात देण्याच्या कृतीसाठी देखील खास धार्मिक महत्त्व मानले जाते. जकात म्हणजेच दान असा त्याचा अर्थ होतो. चला तर आज आपण जाणून घेऊया, जकात म्हणजे काय, रमजान महिन्यात त्याला किती महत्त्व असते, जकातचे मोजमाप कसे केले जाते, दान स्वरुपात कोणाला व कसे देऊ शकता?, या विषयी सविस्तरपणे..!

जकात म्हणजे काय?

जकात ही रमजानच्या पवित्र महिन्यात दिले जाणारे दान आहे. जे तुमची संपत्ती शुद्ध करण्यासाठी आणि जीवनात अधिक समृद्धी आणण्यासाठी दिले जाते. जकात हे श्रद्धेच्या 5 स्तंभांपैकी एक मानले जाते. त्यासाठी मुस्लिमांना त्यांच्या बचतीचा एक भाग गरीब आणि गरजू लोकांना दान करावा लागतो. असे म्हटले जाते की पवित्र महिन्यात जकात दिल्याने अधिक समाधान आणि संपत्ती मिळते आणि त्यांच्या चांगल्या कर्मांमध्येही वाढ होते.

जकात कशी मोजायची?

तुमच्या बचत आणि पात्र मालमत्तेच्या 2.5%, जसे की रोख, सोने, चांदी, मोजून आणि गरजूंना देऊन जकात दिली जाते. त्यात स्टॉक, व्यवसाय नफा आणि मालमत्ता देखील समाविष्ट आहेत. प्रथम, तुमची संपत्ती किमान निसाब पातळीपर्यंत पोहोचते का ते तपासा, म्हणजे किमान संपत्तीची मर्यादा.

सोन्यासाठी निसाब मर्यादा 87,479 ग्रॅम आहे, तर चांदीसाठी 612.35 ग्रॅम आहे. गरीब आणि गरजू, अनाथ, विधवा, कर्जबाजारी आणि वंचित समुदायांना मदत करणाऱ्या धर्मादाय संस्थांना जकात द्यावी. ही रक्कम रोख स्वरूपात दिली जाऊ शकते किंवा ऑनलाइन भरता येते.

जकात मोजण्याची पद्धत कशी असते?

तुमची संपत्ती निसाबच्या बरोबरीची आहे की त्यापेक्षा जास्त आहे आणि ती संपत्ती तुम्ही किमान एका पूर्ण चांद्र वर्षासाठी घेतली आहे का ते तपासा.

नंतर, तुमच्या जकात मालमत्तेची बेरीज करा आणि कर्जे आणि भाडे, कर्जे आणि बिले यांसारखे आवश्यक खर्च वजा करा. जर उर्वरित रक्कम निसाबच्या वर असेल तर 2.5% जकात म्हणून द्या.

उदाहरण घ्यायचे झाले तर जर तुमच्याकडे 2 लाख रोख रक्कम, ₹ 8,00,000 मध्ये 100 ग्रॅम सोने, ₹50,000 मध्ये 500 ग्रॅम चांदी, ₹ 1,50,000 मध्ये स्टॉक आणि बचत यासारख्या गुंतवणूकी आणि ₹50,000 ची व्यावसायिक मालमत्ता आहे. एकूण मालमत्तेची किंमत ₹12,50,000 आहे.

त्यानंतर, कर्ज, खर्च आणि कर्जे यासारख्या तुमच्या देणग्या जोडा. समजा तुमचे घर भाडे ₹30,000 प्रलंबित आहे आणि मासिक बिलांसह ₹70,000 देय कर्ज आहे, ज्यामुळे एकूण देणग्या ₹1,00,00 होतात. आता, तुमच्या एकूण मालमत्ता आणि देणग्या वजा करून तुमच्या जकातयोग्य संपत्तीची गणना करा, ज्यामुळे ते ₹11,50,00 होते.

सोन्याचा निसाब ₹8,000 x 87.48 ग्रॅम आहे, तो ₹ 6,99,840 आहे आणि चांदीचा निसाब ₹100 x 612.36 आहे, तो ₹61,236 आहे. तर, आता जकातयोग्य संपत्ती जी ₹11,50,000 आहे, ती निसाबपेक्षा जास्त आहे, तर तुम्ही जकात करण्यास पात्र आहात. जकात ₹11,50,000 वर 2.5% दिली जाईल जी ₹28,750 आहे. त्यानंतर तुम्ही गरजूंना रोख रक्कम, अन्न किंवा बँक हस्तांतरणाच्या स्वरूपात रक्कम देऊ शकता.

सोन्यासाठी जकातचे नियम काय?

जर एखाद्याकडे निसाबाइतकी किंवा त्यापेक्षा जास्त सोने असेल, तर त्यांना दरवर्षी त्यावर जकात भरावी लागेल. सोन्याचा निसाब 87.48 ग्रॅम आहे. जर एखाद्या व्यक्तीच्या सोन्याच्या साठ्यात चंद्र वर्षासाठी ही रक्कम असेल, तर ते जकातच्या एकूण मूल्याच्या 2.5% भरण्यास जबाबदार आहेत. अर्थात ते वापरात असो किंवा वापरात नसो. त्याची जकात देय आहे आणि जर त्यांचे सोने निसाबपर्यंत पोहोचले असेल तर पुरुष आणि महिला दोघांनीही ते भरावे. जकात देय झाल्यावर सोन्याचे बाजार मूल्य ठरवून त्याची जकात मोजली जाते.

जकात म्हणजे आध्यात्मिक कर्तव्य?

जकात ही केवळ एक आर्थिक जबाबदारी नाही तर एक आध्यात्मिक कर्तव्य देखील आहे, जी मुस्लिमांमध्ये करुणा, एकता आणि आधार निर्माण करते. जकात देण्याच्या कृतीमुळे मुस्लिमांची संपत्ती शुद्ध होते, अल्लाहचे आभार मानले जातात आणि जकात फक्त गरजूंनाच मिळते याची पूर्णपणे खात्री होते. म्हणून, पात्रतेपासून ते मोजणीपर्यंतच्या जकातीच्या नियमांची समज होते. आपल्याला इस्लामच्या सर्वात महत्त्वाच्या स्तंभांपैकी एक प्रामाणिकपणा आणि अचूकतेने पूर्ण करण्यास अनुमती देईल. हे सर्व आपल्या मनात ठेवल्याने आपल्याला आपल्या दैनंदिन जीवनात न्याय आणि उदारतेची तत्त्वे आचरणात आणण्यास मदत होते. जकात देण्यामुळे तुमची संपत्ती शुद्ध होते, अल्लाहशी तुमचे नाते मजबूत होते आणि मुस्लिम समुदायाला आधार मिळतो. परिश्रमपूर्वक राहा आणि श्रद्धेचा हा स्तंभ जबाबदारीने पूर्ण करता येतो.

जकातसाठी कोण पात्र आहे?

एखाद्या व्यक्तीला जबाबदारी म्हणून आपले सामान दान करावे लागते. जकात देण्यास विलंब होऊ नये. यासोबतच, कुटुंब प्रमुखाने रमजान महिन्याच्या शेवटी आणि ईदच्या आधी जकात-उल-फित्र देणे बंधनकारक आहे, जे कुटुंबातील प्रत्येक सदस्यासाठी काढले जाते.