Nipah Virus : निपाह विषाणूबाबत जगाला दिलासा! भारताबाहेर प्रसाराचा धोका नाही; WHOचा अहवाल प्रसिद्ध

WHO on Nipah Virus in India : गेल्या काही दिवसांपासून भारतासह आशियाई देशांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण करणाऱ्या निपाह विषाणूबाबत (Nipah Virus) जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) एक अत्यंत दिलासादायक अहवाल दिला आहे. भारतात निपाहचे रुग्ण आढळले असले तरी, या विषाणूचा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसार होण्याचा धोका अत्यंत कमी असल्याचे WHO ने स्पष्ट केले आहे.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भीती ओसरली

शुक्रवार, ३० जानेवारी २०२६ रोजी जारी केलेल्या निवेदनात, जागतिक आरोग्य संघटनेने म्हटले आहे की, सध्या भारतावर कोणतेही प्रवास किंवा व्यापाराचे निर्बंध लादण्याची आवश्यकता नाही. पश्चिम बंगालमध्ये निपाहची दोन प्रकरणे समोर आल्यानंतर हाँगकाँग, सिंगापूर, थायलंड आणि व्हिएतनाम सारख्या देशांनी विमानतळांवर तपासणी कडक केली होती. मात्र, आता WHO च्या या अहवालामुळे जागतिक समुदायाला मोठा दिलासा मिळाला आहे.

WHO च्या अहवालातील मुख्य मुद्दे

प्रसाराचा धोका कमी : भारतात आढळलेल्या प्रकरणांमधून हा संसर्ग व्यापक स्वरूपात पसरण्याची शक्यता कमी आहे.

भारताची क्षमता : अशा प्रकारच्या उद्रेकांवर नियंत्रण मिळवण्याची पूर्ण तांत्रिक आणि वैद्यकीय क्षमता भारताकडे आहे.

मानवी साखळी नाही : सध्या मानवाकडून मानवात संक्रमणाचे कोणतेही ठोस पुरावे आढळलेले नाहीत.

संपर्क ट्रेसिंग यशस्वी : पश्चिम बंगालमधील बाधितांच्या संपर्कात आलेल्या १९६ लोकांची ओळख पटवून त्यांची चाचणी करण्यात आली असून, सर्वांचे रिपोर्ट 'नेगेटिव्ह' आले आहेत.

पश्चिम बंगालमधील सद्यस्थिती

डिसेंबर २०२५ पासून पश्चिम बंगालमध्ये निपाहचे दोन रुग्ण नोंदवले गेले होते. हे दोन्ही रुग्ण व्यवसायाने परिचारिका असून त्यांच्यावर रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या देखरेखीखाली परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आहे. संशयास्पद १९६ व्यक्तींपैकी कोणामध्येही लक्षणे आढळली नसल्याने संसर्गाची साखळी तुटल्याचे चित्र दिसत आहे.

निपाह विषाणू: नेमका धोका काय?

• निपाह हा एक 'झुनोटिक' (प्राण्यांकडून मानवाकडे येणारा) विषाणू आहे.
• स्रोत: प्रामुख्याने फळांची वटवाघुळ आणि डुकरांच्या माध्यमातून हा पसरतो.
• लक्षणे: तीव्र ताप, डोकेदुखी आणि गंभीर स्थितीत मेंदूचा दाह (Encephalitis).
• मृत्यूदर: या विषाणूचा मृत्यूदर ४०% ते ७५% इतका प्रचंड असल्याने WHO ने याला 'प्राधान्य रोगजनक' (Priority Pathogen) श्रेणीत ठेवले आहे.
• उपचार: सध्या यावर कोणतीही अधिकृत लस किंवा विशिष्ट औषध उपलब्ध नाही.

भारतासाठी निपाह नवीन नाही

भारतात निपाहचा हा पहिलाच उद्रेक नाही. आतापर्यंत देशात सात वेळा निपाहचा प्रादुर्भाव झाला आहे. विशेषतः केरळमध्ये २०१८ पासून याचे अनेक रुग्ण आढळले आहेत. पश्चिम बंगालमध्येही २००१ आणि २००७ मध्ये निपाहचे रुग्ण आढळले होते. शेजारील बांगलादेशमध्ये दरवर्षी या विषाणूची नोंद होते, त्यामुळे भारतीय आरोग्य यंत्रणा या आव्हानासाठी सज्ज आहे.

सतर्क राहा, घाबरू नका

WHO आणि भारतीय आरोग्य संस्थांच्या मते, परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आहे. आरोग्य तज्ज्ञांनी नागरिकांना आवाहन केले आहे की, त्यांनी अफवांवर विश्वास ठेवू नये. फळे स्वच्छ धुवून खाणे आणि वैयक्तिक स्वच्छता राखणे हे प्रतिबंधात्मक उपाय पाळणे आवश्यक आहे.