नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, भारताचे नवीन ग्रीनफिल्ड विमानतळ; २५ डिसेंबरपासून होणार कार्यान्वित

नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (NMIA), भारत, २५ डिसेंबर २०२५ पासून व्यावसायिक कामकाज सुरू करणार आहे. माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते ०८ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या उद्घाटनाने, पहिल्या दिवसापासून प्रवाशांची सुरक्षा, विश्वासार्हता आणि सोयीला प्राधान्य देत, काळजीपूर्वक टप्प्याटप्प्याने कार्यान्वित होण्याची तयारी सुरू झाली आहे. या उद्घाटनामुळे मुंबई महानगर क्षेत्राच्या (MMR) वाढत्या विमान वाहतूक गरजांसाठी क्षमता वाढणार आहे.

पहिल्या महिन्यात, NMIA सकाळी ०८:०० ते रात्री २०:०० वाजेपर्यंत, म्हणजेच १२ तास कार्यरत राहील आणि दररोज २३ नियोजित विमानांचे प्रस्थान हाताळेल. या काळात, विमानतळ दर तासाला जास्तीत जास्त १० विमानांची ये-जा व्यवस्थापित करेल. NMIA वर उतरणारे पहिले उद्घाटन उड्डाण इंडिगोचे 6E460 हे बेंगळूरू येथून असेल, जे सकाळी ०८:०० वाजता उतरेल. त्यानंतर लगेच, इंडिगोचे 6E882 हे विमान सकाळी ०८:४० वाजता हैदराबादसाठी उड्डाण करेल, जे या नवीन विमानतळावरून पहिली बाहेरील सेवा असेल. सुरुवातीच्या काळात, प्रवाशांना इंडिगो, एअर इंडिया एक्सप्रेस आणि आकासा एअर या कंपन्यांच्या सेवांचा लाभ मिळेल, ज्यामुळे मुंबई १६ प्रमुख देशांतर्गत स्थळांशी जोडली जाईल.

फेब्रुवारी २०२६ पासून, मुंबई महानगर क्षेत्राच्या वाढत्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी विमानतळ चोवीस तास (Round-the-clock) कार्यान्वित होईल आणि दररोजच्या विमानांचे प्रस्थान ३४ पर्यंत वाढवेल.

सुरळीत सुरुवात सुनिश्चित करण्यासाठी, NMIA सुरक्षा एजन्सी आणि एअरलाइन भागीदारांसह सर्व भागधारकांच्या सहकार्याने सर्वसमावेशक ऑपरेशनल रेडिनेस अँड एअरपोर्ट ट्रान्सफर (ORAT) चाचण्या घेत आहे. आपली तयारी अधिक मजबूत करत, केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलाची (CISF) औपचारिकरित्या NMIA मध्ये २९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी नियुक्ती करण्यात आली आहे, जी प्रमुख विमानतळ कार्यांमध्ये तैनात असेल.

नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्रायव्हेट लिमिटेड (NMIAL) हे नवी मुंबई, महाराष्ट्र येथील ग्रीनफिल्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्रकल्पाच्या विकास, बांधकाम, संचालन आणि देखभालीसाठी स्थापन केलेले एक विशेष उद्देशाचे वाहन (Special Purpose Vehicle - SPV) आहे. NMIAL हे मुंबई इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेड (MIAL), जे अदानी एअरपोर्ट्स होल्डिंग्स लिमिटेड (AAHL) ची उपकंपनी आहे आणि ज्याचा ७४ टक्के बहुसंख्य हिस्सा आहे, आणि महाराष्ट्र सरकारचे उपक्रम असलेल्या शहर आणि औद्योगिक विकास महामंडळ लिमिटेड (CIDCO) ज्याचा उर्वरित २६ टक्के हिस्सा आहे, यांच्यातील सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी (Public Private Partnership - PPP) आहे. AAHL ही अदानी समूहाची प्रमुख इनक्यूबेटर असलेल्या अदानी एंटरप्रायजेस लिमिटेडची उपकंपनी आहे.

नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (NMIA) (IATA: NMI; ICAO: VANM) हे भारतातील सर्वात व्यस्त आणि महत्त्वपूर्ण विमान वाहतूक केंद्रांपैकी एक बनणार आहे. नवी मुंबई, महाराष्ट्र येथे स्थित NMIA, मुंबई महानगर क्षेत्र आणि पश्चिम भारताच्या वाढत्या हवाई वाहतूक मागणीची पूर्तता करण्यासाठी धोरणात्मकरित्या स्थित आहे. १,१६० हेक्टर (२,८६६ एकर) क्षेत्रावर पसरलेले, NMIA पूर्ण झाल्यावर दरवर्षी ९० दशलक्ष प्रवासी (MPPA) हाताळण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. या विमानतळात दोन समांतर धावपट्ट्या (Runways), अत्याधुनिक टर्मिनल इमारती आणि प्रगत मालवाहतूक सुविधा असतील, ज्यामुळे प्रवाशांना अखंड अनुभव आणि कार्यक्षम मालवाहतूक सुनिश्चित होईल. NMIA हे शाश्वत आणि पर्यावरणास अनुकूल पायाभूत सुविधा असलेले ग्रीनफिल्ड विमानतळ असेल, ज्यामध्ये नवीकरणीय ऊर्जा स्रोत आणि ग्रीन बिल्डिंग पद्धतींचा समावेश असेल. याची तरल आणि भविष्यवेधी रचना भारताचे राष्ट्रीय फूल असलेल्या कमळापासून प्रेरित आहे.

सुरुवातीच्या टप्प्यात, NMIA मध्ये दरवर्षी २० दशलक्ष प्रवासी आणि ०.५ दशलक्ष मेट्रिक टन मालवाहतूक व्यवस्थापित करण्याची क्षमता असेल. NMIA कार्यान्वयन कार्यक्षमता, शाश्वतता आणि प्रवासी समाधानाच्या दृष्टीने नवीन मापदंड स्थापित करण्यासाठी वचनबद्ध आहे. आपल्या आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि धोरणात्मक स्थानामुळे, NMIA भारताचे एक प्रमुख प्रवेशद्वार आणि जागतिक विमान वाहतूक उद्योगातील एक महत्त्वपूर्ण घटक बनण्यास सज्ज आहे.