भारतात कधीपासून मान्सून येतो? जगात मान्सून आणखी कुठे कुठे येतो? हा शब्द कुठून आला? जाणून घ्या इतिहास

Monsoon History Origin of the word : मान्सून हा भारतीय शेती आणि पीकपाण्यासाठीचा महत्वाचा घटक, मान्सूनच्या पावसावरच भारतातील बहुतांश शेती अवलंबून आहे. मान्सून कधी येतो, याची सर्वच जण वाट पाहत आहे. आज 24 मान्सून केरळमध्ये पोहचला असून तिथे जोरदार पाऊस सुरु आहे. मान्सून यंदा सोळा वर्षानंतर प्रथमच लवकर आला आहे.

मान्सून म्हणजे काय, भारतात कधीपासून मान्सून येतो? भारताशिवाय मान्सून आणखी कुठे कुठे येतो? हा शब्द कुठून आला..याविषयी आज आपण मान्सूनबद्दल सर्व गोष्टी जाणून घेऊया.

मान्सून हा परंपरागतपणे हंगामी उलट्या येणारा वाऱ्यासाठी वापरला जाणारा शब्द आहे, ज्यामध्ये पर्जन्यमानात बदल होतात. सहसा, मान्सून हा शब्द हंगामी बदलणाऱ्या परिस्थितीसाठी अर्थात पावसाळी टप्प्यासाठी वापरला जातो, हा शब्द कधीकधी स्थानिक पातळीवर मुसळधार परंतु अल्पकालीन पावसाचे वर्णन करण्यासाठी देखील वापरला जातो.

भारतात कधीपासून मान्सून येतो?

वर्षाच्या विशिष्ट ऋतूत पडणाऱ्या पावसाला मोसमी पाऊस किंवा मॉन्सून म्हणतात. अर्थात, भारतीय उपखंडातील मोसमी पावसालाही मॉन्सून म्हणतात. विकिपीडियानुसार, सुमारे 50 दशलक्ष वर्षांपूर्वी भारतीय उपखंड आणि आशियाच्या टक्करानंतर आशियाई मान्सूनच्या सक्षमीकरणाचा संबंध लावला जातो. अरबी समुद्रातील नोंदी आणि चीनच्या लोएस पठारातील वाऱ्याने उडणाऱ्या धुळीच्या अभ्यासामुळे , अनेक भूगर्भशास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की मान्सून प्रथम सुमारे 8 दशलक्ष वर्षांपूर्वी सक्रीय झाला. चीनमधील वनस्पती जीवाश्मांचा अभ्यास आणि दक्षिण चीन समुद्रातील नवीन दीर्घ-कालावधीच्या गाळाच्या नोंदींमुळे मान्सून 15-20 दशलक्ष वर्षांपूर्वी सुरू होण्याची वेळ निश्चित झाली आणि ती तिबेटी उताराच्या सुरुवातीशी जोडली गेली.

सागरी प्लँक्टनच्या अभ्यासातून असे दिसून आले की सुमारे 50 लाख वर्षांपूर्वी दक्षिण आशियाई मान्सून (SAM) बळकट झाला होता. त्यानंतर, बर्फाच्या काळात, समुद्राची पातळी कमी झाली आणि इंडोनेशियन समुद्रमार्ग बंद झाला. जेव्हा हे घडले तेव्हा पॅसिफिकमधील थंड पाण्याचे हिंदी महासागरात वाहणे थांबले. असे मानले जाते की हिंदी महासागरातील समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या तापमानात वाढ झाल्यामुळे मान्सूनची तीव्रता वाढली.

भारताशिवाय मान्सून आणखी कुठे कुठे येतो?

जगातील प्रमुख मान्सून प्रणालींमध्ये पश्चिम आफ्रिकन , आशियाई- ऑस्ट्रेलियन , उत्तर अमेरिकन आणि दक्षिण अमेरिकन मान्सूनचा समावेश आहे. हा शब्द प्रथम इंग्रजीमध्ये ब्रिटिश भारत आणि शेजारील देशांमध्ये बंगालच्या उपसागरातून आणि नैऋत्येकडील अरबी समुद्रातून वाहणाऱ्या मोठ्या हंगामी वाऱ्यांना सूचित करण्यासाठी वापरला गेला होता.

जगातील या भागात येतो मान्सून..

• आफ्रिकेतील सहारा वाळवंटाच्या पश्चिमेकडील भाग
• नैर्ऋत्य अमेरिका आणि मेक्सिको
• दक्षिणी चीन, कोरिया, जपानचा काही भाग
• इंडो-चायना, फिलिपाइन्स, व्हिएतनाम, मलाया, जावा, सुमात्रा, बोर्निओ, उत्तरी ऑस्ट्रेलिया
• आयर्लंड, ग्रेट ब्रिटन, पश्चिम जर्मनी, उत्तरी फ्रान्स आणि स्कॅन्डेनेव्हियाचे काही भाग.

मान्सून शब्द कुठून आला..कसा तयार झाला?

"मान्सून" हा शब्द कसा तयार झाला याची पुर्णपणे माहिती नाही परंतु, इंग्रजी मान्सून हा शब्द पोर्तुगीज "मोन्काओ" वरून आला आहे, जो शेवटी अरबी " मावसीम mawsim (ऋतू) द्वारे आला आहे.

2009 नंतर यंदा प्रथमच मान्सून आला लवकर

भारतात मान्सून कधी येतो याची चातकासारखी वाट पाहीली जाते, कारण भारतातील बहुतांश शेती अजूनही मान्सूनच्या पावसावरच अवलंबून आहे तर पिण्याच्या पाण्याचीही पुर्तता मान्सूनचा पाऊस करतो. 2009 नंतर यंदा प्रथमच मान्सून आला लवकर आला आहे. मान्सून कोणत्या वर्षी कोणत्या तारखेला भारतात दाखल झाला आपण जाणून घेऊया.

• वर्ष - मान्सून आगमन तारीख
• 2005 - 7 जून
• 2006 - 26 मे
• 2007 - 28 मे
• 2008 - 31 मे
• 2009 - 23 मे
• 2010 - 31 मे
• 2011 - 29 मे
• 2012 - 5 जून