Mokshada Ekadashi 2025 : कधी आहे मोक्षदा एकादशी; जाणून घ्या- तारीख, महत्त्व व पूजा विधी!

Mokshada Ekadashi 2025 : हिंदू धर्मात एकादशी तिथीला अत्यंत विशेष धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व आहे. भगवान विष्णूंना समर्पित असलेल्या वर्षभरातील २४ एकादशींपैकी मोक्षदा एकादशी ही सर्वात पुण्यपूर्ण मानली जाते. 'मोक्षदा' या नावाप्रमाणेच, या एकादशीचे व्रत केल्याने साधकाला सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते आणि मृत झालेल्या पूर्वजांना मोक्ष प्राप्त होतो.

मोक्षदा एकादशी ही मार्गशीर्ष (मार्गशीर्ष) महिन्याच्या शुक्ल पक्षात येते. या पवित्र तिथीला 'गीता जयंती' म्हणूनही साजरे केले जाते, कारण याच दिवशी भगवान श्रीकृष्णांनी कुरुक्षेत्राच्या युद्धभूमीवर अर्जुनाला पवित्र भगवद्गीता सांगितली होती.

मोक्षदा एकादशी २०२५ तारीख

कॅलेंडरनुसार, मोक्षदा एकादशी २०२५ ही सोमवार, १ डिसेंबर २०२५ रोजी आहे.

मोक्षदा एकादशी २०२५: पूजा पद्धत (विधी)

मोक्षदा एकादशीचे व्रत आणि पूजा अत्यंत नियमपूर्वक आणि श्रद्धेने करावी लागते. पूजेचा विधी खालीलप्रमाणे आहे:

सकाळचे स्नान व संकल्प : एकादशीच्या दिवशी सकाळ लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.

पूजेची तयारी : स्वच्छ आणि शांत ठिकाणी पूजेसाठी जागा तयार करावी.

देवाचे ध्यान व व्रत : भगवान श्रीकृष्णांचे (विष्णूंचे) ध्यान करून मोक्षदा एकादशीचे व्रत करण्याचा संकल्प (व्रत) घ्यावा.

देवतांना अर्पण :

• भगवान विष्णूंना गंगा नदीचे जल अर्पण करावे.
• फुले, तांदळाचे दाणे (अक्षता), चंदनाचा लेप, अगरबत्ती आणि विशेषतः तुळशी अर्पण करावी. तुळस विष्णूंना अत्यंत प्रिय आहे.
• वस्त्र अर्पण : भगवान श्रीकृष्णांच्या मूर्तीला/प्रतिमेला पिवळे वस्त्र अर्पण करावे किंवा परिधान करावे. पिवळा रंग हा विष्णूंचा आवडता रंग मानला जातो.
• पठण : या दिवशी श्री विष्णू सहस्रनाम किंवा भगवद्गीतेच्या १२ व्या अध्यायाचे (भक्तियोग) पठण करणे अत्यंत शुभ फलदायी मानले जाते.
• उपवास सोडणे: दुसऱ्या दिवशी, म्हणजे द्वादशी तिथीला सूर्योदयानंतर ब्राह्मण भोजन किंवा दान देऊन उपवास सोडावा.

मोक्षदा एकादशी २०२५ चे महत्त्व

मोक्षप्राप्ती: शास्त्रांनुसार, या दिवशी उपवास आणि पूजा केल्याने मोक्ष (मुक्ती) प्राप्त होतो आणि व्यक्तीच्या जीवनातील सर्व पापांचा नाश होतो.

असंख्य यज्ञांचे फळ : या एकादशीच्या व्रताचे फळ हे असंख्य यज्ञ केल्याने मिळणाऱ्या फळासारखे मानले जाते.

पितरांना मुक्ती : हे व्रत केल्याने पितरांना मुक्ती मिळते आणि कुटुंबावर असलेला पितृदोषाचा प्रभाव कमी होण्यास मदत होते. म्हणूनच या एकादशीला 'पितृक्तिदायिनी' असेही म्हणतात.

अडथळे व कष्ट निवारण : या व्रताचे पालन केल्याने व्यक्तीच्या जीवनातील अडथळे आणि कष्ट दूर होतात.

आध्यात्मिक प्रगती : भक्तांसाठी हा दिवस आध्यात्मिक प्रगती आणि भक्तीच्या मार्गावर पुढे जाण्याची एक सुवर्णसंधी आहे.

मोक्षदा एकादशी २०२५ उपवास कथा

एका पौराणिक कथेनुसार, वैखनास नावाचा एक राजा चंपकवन नगरीवर राज्य करत होता. एके रात्री त्याला स्वप्न पडले की त्याचे वडील यमलोकात दुःख भोगत आहेत. राजाला खूप त्रास झाला आणि त्याने या समस्येवर उपाय विचारण्यासाठी महर्षी पराशर यांच्याकडे धाव घेतली.

ऋषींनी राजाला सल्ला दिला की, "हे राजा, तू मोक्षदा एकादशीचे व्रत पूर्ण विधीपूर्वक कर. या व्रताच्या पुण्याईने तुझ्या पूर्वजांना मुक्ती मिळेल."

राजा वैखनासने महर्षींच्या सल्ल्यानुसार पूर्ण श्रद्धेने व्रत केले, पूजा केली आणि दानधर्म केला. या व्रताच्या प्रभावामुळे त्याच्या वडिलांना मोक्ष मिळाला आणि ते दुःखातून मुक्त झाले. तेव्हापासून या एकादशीला पितृक्तिदायिनी म्हणून ओळखले जाते.

मोक्षदा एकादशी २०२५ ला काय करावे आणि काय करू नये

काय करावे

सकाळची स्वच्छता : सकाळी लवकर उठून स्नान करून शुद्धता पाळावी.

शांत नामस्मरण : शांत मनाने भगवान विष्णूचे नामस्मरण करावे.

गीता पाठ : या दिवशी भगवद्गीतेचे पठण करणे खूप महत्त्वाचे आहे.

दानधर्म : गरजू व्यक्तीला अन्न, ब्लँकेट (कंबल), कपडे इत्यादी वस्तूंचे दान करावे.

सेवा : ब्राह्मण किंवा गायीची सेवा केल्याने विशेष पुण्य प्राप्त होते.

उपहार: उपवासाच्या काळात फळे, दूध, सुकामेवा, साबुदाणा, राजगिऱ्याचे पीठ (बकव्हीट पीठ) इत्यादींचे सेवन करावे.

काय करू नये:

तामसिक पदार्थ : मांस, मद्य, कांदे, लसूण आणि इतर तामसिक पदार्थांचे सेवन करणे टाळावे.

नकारात्मकता : वादविवाद, राग किंवा कोणत्याही प्रकारचे नकारात्मक विचार मनात आणणे टाळावे.

दुसऱ्याला इजा : खोटे बोलणे, चोरी करणे, हिंसाचार करणे किंवा कोणालाही दुखावणे प्रतिबंधित आहे.

प्रवास : अनावश्यक प्रवास करणे शक्यतो टाळावे आणि घरी राहून व्रतावर लक्ष केंद्रित करावे.

व्रत खंडन : द्वादशी तिथीपूर्वी आणि सूर्योदयानंतर उपवास सोडू नये.

(अस्वीकरण: हा लेख इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या धार्मिक श्रद्धा आणि माहितीवर आधारित आहे. कोणत्याही माहितीवर कृती करण्यापूर्वी, कृपया जाणकार ज्योतिषी किंवा पंडितांचा सल्ला घ्यावा. )