Mokshada Ekadashi 2025 : आज पुण्यदायी मोक्षदा एकादशी! जाणून घ्या तिथी, पूजा विधी आणि मोक्षदायिनी कथा

Mokshada Ekadashi 2025 : हिंदू धर्मात वर्षातून येणाऱ्या २४ एकादशींपैकी मोक्षदा एकादशीला विशेष धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व आहे. धार्मिक ग्रंथांनुसार, हे व्रत केल्याने सर्व पापांचा नाश होतो आणि दिवंगत पितरांना मोक्ष प्राप्त होतो, म्हणून या एकादशीला 'मोक्ष प्रदान करणारी एकादशी' असे म्हटले जाते.

पंचांगानुसार, मार्गशीर्ष महिन्यातील शुक्ल पक्षातील ही मोक्षदा एकादशी आज, १ डिसेंबर २०२५ रोजी आहे. याच दिवशी गीता जयंती देखील साजरी केली जाते.

मोक्षदा एकादशीची पूजा विधी

• या दिवशी भगवान श्री विष्णूची आराधना करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
• सकाळची तयारी: सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ व शांत जागी पूजा स्थान तयार करावे.
• भगवान विष्णूचे ध्यान करून मोक्षदा एकादशीच्या व्रताचा संकल्प घ्यावा.
• गाजलाने आचमन करून, भगवान विष्णूंना तुळस, फुले, अक्षत, चंदन, धूप-दीप आणि पीतांबर (पिवळे वस्त्र) अर्पण करावे.
• या दिवशी श्रीविष्णू सहस्रनाम किंवा श्रीमद्भगवतगीतेतील अध्याय १२ (भक्तियोग) चे पठण अवश्य करावे.
• व्रत समाप्ती: दुसऱ्या दिवशी म्हणजे द्वादशी तिथीला सूर्योदयानंतर व्रत सोडावे.

मोक्षदा एकादशीचे विशेष महत्त्व

• या एकादशीचे व्रत आणि पूजा केल्याने मोक्ष प्राप्त होतो.
• या एकादशीचे फळ अनंत कोटी यज्ञांच्या फळा समान मानले जाते.
• हे व्रत केल्याने पितरांची मुक्ती होते आणि कुटुंबावरील पितृदोषाचा प्रभाव कमी होतो.
• जीवनातील सर्व अडथळे आणि कष्ट दूर होतात.

मोक्षदा एकादशीची कथा (पितृमुक्तीदायिनी एकादशी)

शास्त्रांनुसार, चंपकवन नावाच्या नगरात वैखानस नावाच्या राजाचे राज्य होते. एकदा राजाला स्वप्नात दिसले की त्याचे वडील यमलोकात कष्ट भोगत आहेत. यामुळे राजा अत्यंत दुःखी झाला आणि त्यांनी यावर उपाय विचारण्यासाठी महर्षी पराशर यांच्याकडे धाव घेतली.

ऋषींनी राजाला सांगितले की, 'तुमच्या पितरांची मुक्ती केवळ मोक्षदा एकादशीचे व्रत पूर्ण विधीने केल्याने होईल.' राजा वैखानसने महर्षींच्या सल्ल्यानुसार या दिवशी पूर्ण विधीने व्रत केले, दान-पुण्य केले. या व्रताच्या पुण्याईमुळे त्यांच्या वडिलांना मोक्ष प्राप्त झाला. तेव्हापासून आजही या एकादशीला पितृमुक्तिदायिनी एकादशी म्हणून ओळखले जाते.

नक्कीच! मोक्षदा एकादशीच्या दिवशी काय करावे (शुभ कार्य) आणि काय टाळावे (निषिद्ध कार्य) याची माहिती खालीलप्रमाणे एका खाली एक (उभ्या पद्धतीने) दिली आहे.

मोक्षदा एकादशीच्या दिवशी काय करावे (शुभ कार्य)

• गीता किंवा भगवान विष्णूंच्या नामाचा जप करावा.
• शांत मनाने पूजा-पाठ आणि दान-पुण्य करावे.
• गरजू व्यक्तींना भोजन, ब्लँकेट किंवा कपड्यांचे दान करावे.
• ब्राह्मण किंवा गो-सेवा करावी, ज्यामुळे विशेष पुण्य मिळते.
• व्रत करताना फळे, दूध, साबुदाणा, कुट्टूचे पीठ (Buckwheat Flour) या पदार्थांचे सेवन करावे.

मोक्षदा एकादशीच्या दिवशी काय टाळावे

• मांस, मदिरा, कांदा, लसूण आणि अन्य तामसिक भोजन पूर्णपणे वर्ज्य करावे.
• वाद-विवाद, क्रोध आणि नकारात्मक विचार टाळावेत.
• खोटे बोलणे, चोरी, हिंसा किंवा कोणत्याही व्यक्तीचे मन दुखावणे टाळावे.
• अनावश्यक प्रवास करणे टाळावे.
• द्वादशी तिथी येण्यापूर्वी (दुसऱ्या दिवशी सूर्योदयानंतर) व्रत उघडू नये.