कल्पनाशक्तीची 'किड्स एक्सप्रेस': नवी दिल्ली जागतिक पुस्तक मेळाव्यात मुलांसाठी अनोखी मुसाफिरी!

New Delhi World Book Fair 2026 : नवी दिल्लीतील प्रगती मैदानावरील भव्य 'भारत मंडपम' येथे सुरू असलेल्या 'नवी दिल्ली जागतिक पुस्तक मेळावा 2026' (NDWBF) मध्ये मुलांसाठी एक अत्यंत नाविन्यपूर्ण आणि जादुई दालन उभारण्यात आले आहे. 'किड्स एक्सप्रेस' नावाचे हे दालन म्हणजे केवळ पुस्तकांचे प्रदर्शन नसून, मुलांच्या कल्पनाशक्तीला पंख देणारा एक विस्मयकारक प्रवास ठरत आहे.

1. रेल्वेच्या रूपात पुस्तकांचे जग

'किड्स एक्सप्रेस' या दालनाची संकल्पना एका रेल्वे प्रवासावर आधारित आहे. या दालनाचे प्रवेशद्वार एखाद्या भव्य जांभळ्या रंगाच्या वाफेच्या इंजिनासारखे दिसते. प्रवेश करताच मुलांना बुडबुडे सोडणारे यंत्र आणि नॅशनल बुक ट्रस्टचे (NBT) 'विद्या' आणि 'ज्ञान' हे शुभंकर उत्साहात स्वागत करताना दिसतात. भिंतींवर तिकीट चेकर, चहावाला आणि वाचनात दंग असलेल्या मुलांची बोलकी चित्रे रेखाटली आहेत.

२. विविध कोचेस आणि त्यांमधील गंमत

या एक्सप्रेसमध्ये वेगवेगळ्या विषयांसाठी स्वतंत्र 'डबे' तयार करण्यात आलेले होते.

स्टोरीटाईम शताब्दी (Storytime Shatabdi) : हा एक शांत वाचन कोपरा आहे. येथे रॉकेटच्या आकाराच्या कपाटांमध्ये गोष्टींची हजारो पुस्तके आहेत. "ताऱ्यांच्या पलीकडे वाचा" अशा प्रेरणादायी वाक्यांनी हा डबा सजलेला आहे.

रेल्वे संग्रहालय (Rail Museum) : येथे भारतीय रेल्वेचा इतिहास मांडण्यात आला आहे. वाफेच्या इंजिनापासून ते आधुनिक 'वंदे भारत' ट्रेनपर्यंतच्या प्रतिकृती आणि माहितीपट येथे पाहायला मिळतात.

किताब घर (Kitab Ghar) : हे ठिकाण मुलांच्या सर्जनशीलतेसाठी आहे. येथे मुले अर्धवट राहिलेल्या गोष्टी पूर्ण करतात, स्वतःची कविता लिहितात आणि पुस्तकांचे मुखपृष्ठ (Cover) डिझाइन करतात.

मला रंगवा: डूडल कॅनव्हास : मुलांच्या चित्रकलेसाठी येथे एक भव्य भिंत देण्यात आली आहे, जिथे ते मुक्तपणे रंग भरू शकतात.

३. जागतिक कथाकारांशी संवाद

या मेळाव्यात केवळ भारतीयच नव्हे, तर फिनलंड, रशिया, स्पेन आणि इस्रायल यांसारख्या देशांतील प्रसिद्ध बालसाहित्यिक सहभागी झाले. मुलांसाठी ओरिगामी, कार्टून डिझाइनिंग, पपेट शो (बाहुल्यांचा खेळ), मंडाला आर्ट आणि कथा सांगण्याचे विशेष कार्यशाळा आयोजित केल्या गेल्या.

४. 'रीडर्स क्लब' चळवळ

नॅशनल बुक ट्रस्टतर्फे मुलांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी सुरू केलेली 'रीडर्स क्लब' चळवळ येथे प्रभावीपणे मांडण्यात आली आहे. मुलांनी स्वतः लिहिलेल्या कविता आणि लेख 'पाठक मंच' बुलेटिनमध्ये प्रदर्शित करण्यात आले आहेत, ज्यामुळे बाललेखकांना मोठे प्रोत्साहन मिळत आहे.

कला, विज्ञान आणि गणिताची जुगलबंदी

येथे केवळ कथाच नाहीत, तर सर्जनशील कार्यशाळांची रेलचेल आहे. मधुबनी, वारली कला, ओरिगामी, क्ले आर्ट आणि कार्टून डिझाइनिंगमध्ये मुलांचे छोटे हात उत्साहाने गुंतलेले दिसत आहेत. दुसरीकडे, 'गणित जादू', 'वैदिक गणित' आणि 'विज्ञान जादू' या उपक्रमांनी मुलांच्या मनातील या विषयांची भीती दूर करून कुतूहल जागृत केले आहे.

पालकांसाठी आणि शिक्षकांसाठी खास सत्रे

संध्याकाळच्या वेळी हा मंडप शिक्षक आणि पालकांसाठी मार्गदर्शक केंद्र बनतो. खेळण्यांवर आधारित अध्यापनशास्त्र, वर्गातील मानसिक आरोग्य आणि सर्जनशील शिक्षण साधने यावर येथे तज्ज्ञांद्वारे कार्यशाळा घेतल्या जात आहेत.

दिग्गज लेखकांची उपस्थिती

या प्रवासाचे नेतृत्व अनिता सिन्हा, राजीव तांबे, जानकी सबेश, रामेंद्र कुमार आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील आयरिस अर्गमन, इरिना क्रेवा यांसारख्या नामवंत लेखकांनी केले आहे. त्यांच्या उपस्थितीमुळे मुलांचा हा अनुभव अधिकच समृद्ध झाला आहे.