भारताचे 53वे सरन्यायाधीश होणारे न्यायमूर्ती सूर्यकांत कोण आहेत? गवई यांनी केली शिफारस, वाचा सविस्तर!

CJI News : भारताचे सरन्यायाधीश (CJI) भूषण रामकृष्ण गवई यांनी भारताचे ५३ वे सरन्यायाधीश म्हणून न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांच्या नावाची शिफारस केली आहे.

सीजेआय गवई २३ नोव्हेंबर २०२५ रोजी वयाच्या ६५ व्या वर्षी निवृत्त होतील. कायदा आणि न्याय मंत्रालयाने त्यांच्या उत्तराधिकाऱ्याचे नाव विचारले होते आणि परंपरेनुसार, सर्वात वरिष्ठ न्यायामूर्ती सूर्यकांत यांचे नाव प्रस्तावित करण्यात आले होते.

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या मंजुरीनंतर, न्यायमूर्ती सूर्यकांत २४ नोव्हेंबर २०२५ रोजी सरन्यायाधीशपदाची सूत्रे स्वीकारतील आणि ९ फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत ते काम करतील.

चला जाणून घेऊया न्यायमूर्ती सूर्यकांत कोण आहेत. त्यांचा पगार किती आहे? त्यांची नियुक्ती कधी आणि कुठे झाली आहे?

न्यायाधीश सूर्यकांत कोण आहेत: न्यायमूर्ती सूर्यकांत कोण आहेत?

हिसार ते सर्वोच्च न्यायालय हा प्रवास

न्यायमूर्ती सूर्यकांत (जन्म: १० फेब्रुवारी १९६२) यांचा जन्म हरियाणातील हिसार येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. त्यांनी १९८१ मध्ये हिसार येथील सरकारी पदव्युत्तर महाविद्यालयातून पदवी प्राप्त केली. १९८४ मध्ये त्यांनी रोहतक येथील महर्षी दयानंद विद्यापीठातून एलएलबी केले.

२०११ मध्ये त्यांनी कुरुक्षेत्र विद्यापीठातून एलएलएम (प्रथम श्रेणी, दूरस्थ शिक्षण) पदवी प्राप्त केली. १९८४ मध्ये त्यांनी हिसार जिल्हा न्यायालयात वकिलीची प्रॅक्टिस सुरू केली.

१९८५ मध्ये ते चंदीगडला गेले आणि पंजाब आणि हरियाणा उच्च न्यायालयात वकिली केली, त्यांनी संवैधानिक, सेवा आणि नागरी कायद्यात विशेषज्ञता मिळवली.

विद्यापीठे, बँका, कॉर्पोरेशन आणि उच्च न्यायालयात प्रतिनिधित्व केले. २००० मध्ये ते हरियाणाचे सर्वात तरुण महाधिवक्ता बनले.

न्यायिक प्रवास

• २००४: पंजाब आणि हरियाणा उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश.
• २०१८: हिमाचल प्रदेश उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश.
• २०१९: सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश (२४ मे २०१९)
• सध्याची भूमिका: सर्वोच्च न्यायालयाच्या कायदेशीर सेवा समितीचे अध्यक्ष (१२ नोव्हेंबर २०२४ पासून).

न्यायाधीश सूर्यकांत प्रमुख कामगिरी : NALSA पासून सर्वोच्च न्यायालयात

• NALSA (2007-11) : राष्ट्रीय कायदेशीर सेवा प्राधिकरणात गरिबांना मोफत कायदेशीर मदत देण्यावर भर दिला.
• भारतीय कायदा संस्था : सर्वोच्च न्यायालयाच्या अनेक समित्यांमध्ये योगदान दिले. प्रमुख निर्णय: राम मंदिर प्रकरण (२०१९): एका ऐतिहासिक निकालात सहभागी.
• जम्मू आणि काश्मीर इंटरनेट बंदी (2020) : संवैधानिक संतुलनावर भर दिला.
• एन्काउंटर प्रकरण : पोलिसांच्या जबाबदारीवर जोरदार टिप्पण्या.

CJI नियुक्ती प्रक्रिया : परंपरा आणि औपचारिकता

सरन्यायाधीशांची नियुक्ती वरिष्ठतेच्या आधारे सर्वोच्च न्यायालयात केली जाते. सीजेआय गवई यांनी न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांची निवड केली, जे सध्या सर्वात वरिष्ठ न्यायाधीश आहेत.

प्रक्रिया कशी असते?

सीजेआय मंत्रालयाकडे नावाची शिफारस करतात. कॉलेजियमच्या सल्ल्यानुसार सरकार राष्ट्रपतींकडे प्रस्ताव पाठवते.

मान्यता

राष्ट्रपती मुर्मू लवकरच नियुक्ती पत्र जारी करतील.

कार्यकाळ : २४ नोव्हेंबर २०२५ ते ९ फेब्रुवारी २०२७ (अंदाजे १४ महिने).

सीजेआय पगार किती असतो?

भारतात, सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांचे (मुख्य न्यायाधीशांसह) पगार नियमांनुसार ठरवले जातात. उदाहरणार्थ, एका सूत्रानुसार, मुख्य न्यायाधीशांचा मासिक पगार ₹ २८०,००० आहे.

अशा प्रकारे, जेव्हा सूर्यकांत हे जेव्हा सीजेआय बनतात, तेव्हा त्यांचे वेतन देखील या मर्यादेत येईल-इतर भत्ते आणि इतर भत्त्यांसह सुमारे ₹ २८०,००० प्रति महिना (मूलभूत पगार).

न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांची नियुक्ती सर्वोच्च न्यायालयासाठी एक नवीन अध्याय आहे. हिसारमधील एका सामान्य कुटुंबातून सीजेआय होण्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास प्रेरणादायी आहे. तो संवैधानिक आव्हानांना तोंड देऊ शकेल का? २०२६ हे वर्ष सांगेल.