Jammu and Kashmir Election 2024: तिसऱ्या टप्प्यात 415 उमेदवार रिंगणात! वैष्णोदेवीचा आशीर्वाद कुणाला?

Jammu and Kashmir Election 2024 : जम्मू आणि काश्मीरमध्ये विधानसभा निवडणुका तीन टप्प्यात होत आहेत. मतदानाचे पहिले दोन टप्पे 18 आणि 25 सप्टेंबर रोजी यशस्वीरित्या पार पडले, 61.38 टक्के आणि 57.03 टक्के मतदान झाले. दुसऱ्या टप्प्यात सुमारे 25.78 लाख मतदारांनी मतदानाचा हक्क बजावला.

रियासी जिल्ह्यात सर्वाधिक 74.70 टक्के मतदान झाले, तर श्रीनगरमध्ये सर्वात कमी 29.81 टक्के मतदान झाले. आता मतदानाचा तिसरा आणि शेवटचा टप्पा 1 ऑक्टोबर रोजी होणार आहे, ज्यामध्ये जम्मू, सांबा, कठुआ आणि उधमपूर या चार प्रमुख हिंदू बहुसंख्य जिल्ह्यांमध्ये निवडणुका होणार आहेत. हे जिल्हे भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) गड मानले जातात. या जागांवर भाजपने सर्व ताकद पणाला लावली आहे. मात्र, दोन टप्प्यांमधले सर्वात हॉट सीट म्हटल्या जाणाऱ्या माता वैष्णोदेवीच्या सीटकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

माता वैष्णोदेवीची जागा का महत्त्वाची?

विधानसभा मतदारसंघाचे नव्याने गठीत झाल्यानंतर अस्तित्वात आलेली वैष्णोदेवी विधानसभा जागा भाजपसाठी मोठे आव्हान मानले जात आहे. या जागेवर 79.95 टक्के मतदान झाले, यावरून येथील मतदारांमध्ये प्रचंड उत्साह असल्याचे दिसून येते. ही जागा जिंकण्यासाठी भाजपने पूर्ण तयारी केली आहे. 19 सप्टेंबर रोजी स्वतः पंतप्रधान मोदींनी कटरा येथे दोन किलोमीटर लांबीचा रोड शो केला होता. आपल्या भाषणात पंतप्रधान मोदींनी जम्मू-काश्मीरमध्ये श्रद्धा आणि संस्कृतीचा आदर करणाऱ्या सरकारच्या गरजेवर भर दिला.

आयोगाने जम्मू आणि काश्मीरमधील विधानसभा मतदारसंघांची पुनर्रचना केली. त्यात वैष्णवदेवी मतदारसंघाची 2022 मध्ये पुनरर्चना झाली होती. लोकसंख्या आणि भौगोलिक क्षेत्राच्या आधारे समतोल निर्माण करणे हा यामागे उद्देश होता. यानंतर, माता वैष्णोदेवीच्या क्षेत्राचा समावेश असलेल्या रियासी जिल्ह्याचा मोठा भाग वेगळा करून नवीन विधानसभा मतदारसंघ तयार करण्यात आला. या नवीन क्षेत्राला मोठे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे, त्यामुळे ते राजकीय दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे आहे.

निकाल 8 ऑक्टोबरला

जम्मू-काश्मीरमधील 90 जागांवर यावेळी तीन टप्प्यात मतदान होत आहे. निवडणुकीचा निकाल 8 ऑक्टोबरला जाहीर होणार आहे. गेल्या वेळी 2014 मध्ये 87 जागांवर निवडणूक झाली होती, मात्र यावेळी पुनरर्चना झाल्यानंतर 3 जागा वाढवण्यात आल्या आहेत.

विधानसभेच्या जागांचे गणित

• एकूण जागा - 90 सर्वसाधारण - 74
• SC - 7 जागा राखीव
• ST - 9 जागा राखीव

मतदारांचे गणित

• एकूण मतदार - 87 लाख 9 हजार
• पुरुष मतदार - 44.46 लाख
• महिला मतदार - 42.62 लाख
• प्रथमच मतदार - 3.71 लाख
• मतदान केंद्रे - 11838

तीन टप्प्यातील मतदान

• पहिला टप्पा (18 सप्टेंबर): 7 जिल्ह्यांतील 24 जागांवर मतदान झाले, ज्यामध्ये 219 उमेदवार होते. भांडणे एकूण 61.38% मतदान झाले.
• दुसरा टप्पा (25 सप्टेंबर): 6 जिल्ह्यांतील 26 जागांसाठी निवडणूक झाली, ज्यामध्ये 239 उमेदवार रिंगणात होते. एकूण 57.3% मतदान झाले.
• तिसरा टप्पा (1 ऑक्टोबर): बांदीपोरा, उधमपूर, कुपवाडा, सांबा, बारामुल्ला, कठुआ आणि जम्मू या प्रमुख जिल्ह्यांसह 40 जागांसाठी 415 उमेदवार रिंगणात आहेत.

2014 ते 2024 पर्यंतचा प्रवास जम्मू-काश्मीरमध्ये 2014 नंतरची ही पहिलीच विधानसभा निवडणूक आहे. 5 ऑगस्ट 2019 रोजी कलम 370 हटवल्यानंतर जम्मू-काश्मीरला केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा मिळाला आणि आता पहिल्यांदाच विधानसभा निवडणुका होत आहेत. 2014 मध्ये पीडीपीने 28 जागा जिंकल्या होत्या आणि भाजपने 25 जागा जिंकल्या होत्या आणि दोघांनी मिळून सरकार स्थापन केले होते.

यावेळच्या निवडणुकीत सर्वात मोठा फरक म्हणजे जम्मू-काश्मीर सरकारचा कार्यकाळ आता पाच वर्षांचा असेल, जो पूर्वी सहा वर्षांचा होता. विशेषत: नुकत्याच झालेल्या निवडणुकीत विरोधकांनी भाजपवर सातत्याने हल्ला चढवला असताना ही निवडणूक भाजपसाठी महत्त्वाची परीक्षा आहे. यावेळची जम्मू-काश्मीरची विधानसभा निवडणूक केवळ राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाची नाही, तर ती श्रद्धा आणि सांस्कृतिक मुद्द्यांशीही संबंधित आहे. विशेषत: वैष्णोदेवीसारख्या धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या जागेवर भाजपचे आव्हान मोठे आहे. निवडणुकीचे निकाल 8 ऑक्टोबर रोजी येणार असून कोणता पक्ष बहुमताचा आकडा पार करतो हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरणार आहे.