रेल्वे नेटवर्कवरून 'अग्नि-प्राइम'चे प्रक्षेपण यशस्वी! भारत ठरला जगातला चौथा देश

India Successfully Tests Agni Prime Missile : भारताच्या संरक्षण धोरणात २५ सप्टेंबर हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा ठरला आहे. या दिवशी भारताने आपल्या संरक्षण सज्जतेत एक मोठा मैलाचा दगड रोवत रेल्वे-माउंटेड मोबाइल लाँचर सिस्टम वापरून अग्नि-प्राइम (Agni-Prime) क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली. ओडिशातील चांदीपूर एकात्मिक चाचणी श्रेणीतून (ITR) ही चाचणी घेण्यात आली, ज्यामुळे भारताला अत्यंत महत्त्वाच्या सामरिक लवचीकतेची (Strategic Flexibility) क्षमता मिळाली आहे.

या ऐतिहासिक कामगिरीमुळे भारत आता जगातील निवडक देशांच्या गटात सामील झाला आहे. रेल्वे नेटवर्कवरून क्षेपणास्त्रे प्रक्षेपित करण्याची क्षमता असणारा भारत रशिया, चीन आणि उत्तर कोरिया नंतर जगातील चौथा देश ठरला आहे.

विशेष ट्रेन, विशेष क्षमता

बुधवारी रात्री उशिरा घेण्यात आलेली ही चाचणी 'कॅनिस्टराइज्ड लाँचिंग सिस्टम' वापरून करण्यात आली. चाचणीसाठी तयार करण्यात आलेली विशेष ट्रेन देशातील प्रत्येक कोपऱ्यात, जिथे रेल्वे लाईन उपलब्ध आहे, तिथे पोहोचू शकते. याचा अर्थ भारताच्या विशाल रेल्वे नेटवर्कचा उपयोग आता गरजेनुसार कोणत्याही ठिकाणाहून क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित करण्यासाठी केला जाऊ शकतो.

संरक्षणमंत्र्यांनी केले कौतुक

या महत्त्वपूर्ण यशाबद्दल माहिती देताना संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह म्हणाले की, "विशेषतः डिझाइन केलेले रेल्वे-आधारित मोबाइल लाँचर ही अशा प्रकारची पहिली प्रणाली आहे, जी सर्व प्रकारच्या रेल्वे नेटवर्कवर कार्य करण्यास सक्षम आहे."

ते पुढे म्हणाले की, या प्रणालीमुळे भारतीय सैन्याला अत्यंत कमी वेळेत, अगदी अंधारलेल्या आणि धुक्याच्या प्रदेशातूनही क्षेपणास्त्रे प्रक्षेपित करण्याची परवानगी मिळते. या क्षमतेमुळे शत्रूला क्षेपणास्त्राच्या संभाव्य प्रक्षेपणाची जागा शोधणे अत्यंत कठीण होते, ज्यामुळे भारताची प्रति-हल्ला क्षमता (Second Strike Capability) लक्षणीयरीत्या मजबूत होते.

अग्नि-प्राइम क्षेपणास्त्राची वैशिष्ट्ये

संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेने (DRDO) विकसित केलेले अग्नि-प्राइम हे अग्नि मालिकेतील एक प्रगत क्षेपणास्त्र आहे.

मारक क्षमता : याची रेंज २००० किमी असून, ते अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम आहे.

तंत्रज्ञान : हे क्षेपणास्त्र वजनाने हलके असून ते मोबाइल लाँचरमधून सहजपणे डागता येते.

प्रोपल्शन : हे दोन-स्टेज प्रोपल्शन सिस्टमने चालवले जाते आणि ते घन-इंधन-चालित (Solid-fuel-powered) आहे.

उत्क्रांती : अग्नि-प्राइम हे अग्नि-४ (रेंज ४,००० किमी) आणि अग्नि-५ (रेंज ५,००० किमी) च्या प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर करून विकसित केले गेले आहे.

मागील इतिहास : अग्नि क्षेपणास्त्राची पहिली चाचणी १९८९ मध्ये घेण्यात आली होती.

रेल्वे-माउंटेड लाँचरची ही यशस्वी चाचणी भारताच्या स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानातील प्रगती दर्शवते आणि देशाच्या सामरिक लवचिकतेसाठी (Strategic Flexibility) एक मोठे पाऊल आहे.