चीनच्या PL-15ला भारताचे चोख उत्तर; DRDO विकसित करणार 'अ‍ॅस्ट्रा-मार्क-2'चे लेटेस्ट वर्जन, किती घातक

India missile technology 2025 : चीनच्या प्रगत पीएल-१५ (PL-15) क्षेपणास्त्राला निरुपयोगी ठरवण्यासाठी भारताच्या संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) मोठी तयारी सुरू केली आहे. DRDO ने स्वदेशी अ‍ॅस्ट्रा-मार्क-२ (Astra Mark-2) कार्यक्रमात नवीन आणि प्रगत क्षमता जोडण्याचा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे.

मे महिन्यात पंजाबमध्ये भारतीय हद्दीत पडलेल्या एका क्षेपणास्त्राच्या तांत्रिक विश्लेषणानंतर भारताने हे महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. 'ऑपरेशन सिंदूर' दरम्यान पाकिस्तानी जेटने हे क्षेपणास्त्र डागले होते, परंतु स्फोट न होता ते होशियारपूरजवळील एका शेतात पूर्णपणे सेवाप्राप्त स्थितीत सापडले. संरक्षण शास्त्रज्ञांसाठी खऱ्या परदेशी शस्त्राचे सखोल परीक्षण करण्याची ही एक दुर्मिळ संधी होती.

जप्त केलेले क्षेपणास्त्र 'पीएल-15' ची निर्यात आवृत्ती

या प्रकरणाशी परिचित असलेल्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पंजाबमध्ये सापडलेले हे क्षेपणास्त्र चीनच्या पीएल-१५ (PL-15) ची निर्यात आवृत्ती आहे. या क्षेपणास्त्राची काही तांत्रिक वैशिष्ट्ये आता भारतीय संरक्षण शास्त्रज्ञांचे अधिक लक्ष वेधून घेत आहेत.

तपासातून उघड झालेले महत्त्वाचे घटक

अ‍ॅडव्हान्स रडार

या क्षेपणास्त्रात लांब पल्ल्याच्या लक्ष्यांची ओळख आणि ट्रॅकिंगसाठी प्रगत रडार प्रणाली होती.

प्रभावी अँटी-जॅमिंग

प्रभावी इलेक्ट्रॉनिक अँटी-जॅमिंग (Anti-Jamming) सिस्टमचाही यात समावेश होता.

स्वयं-विध्वंसक प्रणालीचा अभाव

या क्षेपणास्त्रात स्वयं-विध्वंसक प्रणाली (Self-Destruct System) नव्हती, ज्यामुळे ते स्फोट न होता परत मिळवण्यात आले.

हे क्षेपणास्त्र पाकिस्तानी हवाई दलाच्या JF-17 किंवा J-10C विमानातून डागण्यात आले असावे, परंतु काही तांत्रिक कारणामुळे ते लक्ष्य चुकले आणि सुमारे १०० किलोमीटर अंतरावर भारतीय हद्दीत पडले.

DRDO चा अहवाल आणि भविष्यातील सुधारणा

डीआरडीओने आपला सामूहिक तांत्रिक अहवाल संरक्षण मंत्रालयाला सादर केला आहे. या अहवालातील निष्कर्षांच्या आधारे, देशाच्या स्वदेशी क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रमात सुधारणा आणि नवीन तंत्रज्ञान समाविष्ट करण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे.

अ‍ॅस्ट्रा-मार्क-२ किती धोकादायक असेल?

तज्ज्ञांच्या मते, जप्त केलेल्या या पीएल-१५ च्या अभ्यासातून मिळालेल्या माहितीमुळे भारतीय क्षेपणास्त्र प्रणालींना खालील प्रमुख फायदे मिळतील.

रेंज-सेन्सिंग सुधारणा

भारतीय प्रणालींची लक्ष्य ओळखण्याची आणि ट्रॅक करण्याची क्षमता (Range-Sensing) मोठ्या प्रमाणात सुधारेल.

रडार क्षमता

रडार क्षमता अधिक प्रगत आणि अचूक बनवता येतील.

इलेक्ट्रॉनिक सुरक्षा

शत्रूच्या जॅमिंग तंत्राला निकामी करण्यासाठी इलेक्ट्रॉनिक सुरक्षा अधिक मजबूत होईल.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जप्त केलेल्या क्षेपणास्त्राने भारतीय संरक्षण शास्त्रज्ञांना परदेशी तंत्रज्ञानाचे एक अमूल्य आणि वास्तविक जगाचे प्रात्यक्षिक दिले आहे.

या विश्लेषणातून मिळालेल्या तांत्रिक समजुतीचा उपयोग करून भविष्यातील स्वदेशी शस्त्रे, विशेषतः 'अ‍ॅस्ट्रा-मार्क-२' ची प्रगत आवृत्ती, चीनच्या पीएल-१५ आणि इतर धोकादायक क्षेपणास्त्रांवर मात करण्यासाठी अधिक सक्षम आणि घातक बनवली जाईल.