ज्ञानेश कुमार देशाचे नवीन मुख्य निवडणूक आयुक्त; जाणून घ्या कोण आहेत ते कसा आहे जीवनप्रवास?

Gyanesh Kumar : देशाच्या निवडणूक आयोगाचे आयुक्तपद खूपच महत्वाचे असते. हे पद अनेक रथी महारथींनी आपल्या कर्तृत्वाने गाजवलेले आहे. सध्या निवडणूक आयोगाचे मुख्य आयुक्त राजीव कुमार आहेत. त्यांच्या नैतृत्वात काश्मीर, महाराष्ट्र, हरियाना, झारखंड आणि दिल्लीत निवडणुका झाल्या. आता त्यांचा कार्यकाळ संपत असून त्यांच्याजागी ज्ञानेशकुमार हे निवडणूक आयगाचे पुढचे नवीन मुख्य निवडणूक आयुक्त असतील.

पंतप्रधान मोदींच्या बैठकीत ज्ञानेशकुमार यांच्या नावाला मंजुरी देण्यात आली आहे. गेल्या वर्षी मार्चमध्ये निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्त झालेले ज्ञानेश कुमार यांची भारताचे पुढील मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. ते राजीव कुमार यांची जागा घेतील. ज्ञानेश कुमार या वर्षाच्या अखेरीस होणाऱ्या बिहार विधानसभा निवडणुका आणि पुढील वर्षी बंगाल, आसाम आणि तामिळनाडूमधील निवडणुकांचे पर्यवेक्षण करतील. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या बैठकीत पुढील मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून ज्ञानेश कुमार यांच्या नावावर अंतिम निर्णय घेण्यात आला आहे.

कायदा मंत्रालयाने देशाचे पुढील मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC) म्हणून नियुक्तीसाठी अधिसूचना देखील जारी केली आहे. ज्ञानेश कुमार हे मुख्य निवडणूक आयुक्त असतील. प्रत्यक्षात, मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या नियुक्तीसाठी, निवड समिती नाव ठरवते. ज्यासाठी सोमवारी संध्याकाळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली एक बैठक झाली. या बैठकीला विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी आणि गृहमंत्री अमित शहा हे देखील उपस्थित होते.

कोण आहेत ज्ञानेशकुमार?

• 1988 च्या बॅचचे केरळ कॅडरचे आयएएस अधिकारी असलेले कुमार गेल्या वर्षी मार्चपासून निवडणूक आयुक्त म्हणून काम करत असल्याची माहिती आहे. अशा परिस्थितीत, 18 फेब्रुवारी रोजी निवृत्त होणाऱ्या मुख्य निवडणूक आयुक्त राजीव कुमार यांच्या निवृत्तीनंतर ते आता ही जबाबदारी स्वीकारतील.
• केरळ कॅडरचे 1988 च्या बॅचचे आयएएस अधिकारी असलेले ज्ञानेश कुमार हे तीन सदस्यीय पॅनेलमधील दोन आयुक्तांपैकी सर्वात वरिष्ठ आहेत. या पॅनेलचे नेतृत्व राजीव कुमार करत होते. पॅनेलचे दुसरे आयुक्त उत्तराखंड केडरचे अधिकारी सुखबीर सिंग संधू आहेत.
• 61 वर्षीय ज्ञानेश कुमार हे पूर्वी केंद्रीय गृहमंत्रालयात होते. त्यांच्या प्रमुख जबाबदाऱ्यांमध्ये ऑगस्ट 2019 मध्ये जम्मू आणि काश्मीरमधील कलम 370 रद्द करणाऱ्या आणि माजी राज्याचे दोन केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये विभाजन करणाऱ्या विधेयकाचा मसुदा तयार करण्यात मदत करणे समाविष्ट होते. तेव्हा ते गृह मंत्रालयात संयुक्त सचिव (काश्मीर विभाग) होते.
• ज्ञानेश कुमार हे गृहमंत्री अमित शहा यांचे जवळचे आहेत. गृह मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव म्हणून काम केल्यानंतर, ज्ञानेश कुमार यांनी उत्तर प्रदेशातील अयोध्या येथील राम मंदिराबाबत सर्वोच्च न्यायालयाच्या खटल्याशी संबंधित कागदपत्रे देखील हाताळली.
• अनेक माध्यमांच्या वृत्तानुसार, ज्ञानेश कुमार हे गृहमंत्री अमित शहा यांचे जवळचे मानले जातात. गेल्या वर्षी जानेवारीमध्ये ते सहकार मंत्रालयाचे सचिव म्हणून नागरी सेवेतून निवृत्त झाले
• ज्ञानेश कुमासर यांनी कानपूर येथून सिव्हिल इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेतले. याआधी त्यांनी संसदीय कामकाज मंत्रालयात सचिव म्हणूनही काम केले. आणि काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील यूपीए सरकारमध्ये त्यांना संरक्षण मंत्रालयात नियुक्त करण्यात आले.
• ज्ञानेश कुमार यांनी कानपूर येथील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंगमधून सिव्हिल इंजिनिअरिंगमध्ये बी.टेक पदवी घेतली आहे आणि त्यांनी इन्स्टिट्यूट ऑफ चार्टर्ड फायनान्शियल अॅनालिस्ट्स ऑफ इंडियामधून बिझनेस फायनान्सचा अभ्यासही केला आहे. याशिवाय त्यांनी हार्वर्ड विद्यापीठातून पर्यावरणीय अर्थशास्त्राचाही अभ्यास केला आहे.