गौतम अदानी यांची 'इंडोलॉजी मिशन'साठी 100 कोटींच्या योगदानाची घोषणा

ग्लोबल इंडोलॉजी कॉन्क्लेव्हमध्ये, प्रसिद्ध उद्योजक गौतम अदानी यांनी भारत नॉलेज ग्राफ साठी १०० कोटी रुपयांची वचनबद्धता जाहीर केली आहे. याचा उद्देश भारताचे सभ्यताविषयक ज्ञान जतन करणे आणि इंडोलॉजीमधील विद्वानांना पाठिंबा देणे हा आहे.

अदानी ग्लोबल इंडोलॉजी कॉन्क्लेव्हच्या उद्घाटनप्रसंगी अदानी ग्रुपचे अध्यक्ष गौतम अदानी यांनी भारत नॉलेज ग्राफ बांधणीसाठी एक ऐतिहासिक वचनबद्धता जाहीर केली. कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या युगात भारताचे सभ्यताविषयक ज्ञान जतन करण्यासाठी, त्याची रचना करण्यासाठी आणि भविष्यासाठी योग्य बनवण्यासाठी डिझाइन केलेले हे पहिलेच डिजिटल फ्रेमवर्क आहे.

शिक्षण मंत्रालयाच्या इंडियन नॉलेज सिस्टीम्सच्या सहकार्याने, अदानी ग्रुपने तीन दिवसांच्या ग्लोबल इंडोलॉजी कॉन्क्लेव्हचे आयोजन केले. या कॉन्क्लेव्हचा उद्देश भारताची सभ्यता, भाषा, तत्वज्ञान, विज्ञान आणि सांस्कृतिक वारसा यावरील जागतिक शैक्षणिक अभ्यास असलेल्या इंडोलॉजीला पुनरुज्जीवित करणे हा आहे. कार्यक्रमात मुख्य भाषण देताना गौतम अदानी म्हणाले, "सुरुवातीसाठी, भारत ज्ञान आलेख तयार करण्यासाठी आणि या इंडोलॉजी मिशनमध्ये योगदान देणाऱ्या विद्वान आणि तंत्रज्ञांना पाठिंबा देण्यासाठी मी १०० कोटी रुपयांचे संस्थापक योगदान जाहीर करत आहे. ही संस्कृतीच्या ऋणाची परतफेड आहे."

या परिषदेचे प्रमुख पाहुणे स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती हे होते, जे ज्योतीर मठाचे जगद्गुरु शंकराचार्य आहेत - ज्यांचे आध्यात्मिक अधिकार आदी शंकराचार्यांपर्यंत आहेत, अशा आदरणीय आचार्यांच्या अखंड वंशातील ते ४६ वे शंकराचार्य आहेत. परिषदेला संबोधित करताना शंकराचार्य म्हणाले, "जेव्हा मी शंकराचार्यपद स्वीकारले, तेव्हाच मी म्हटले होते की माझी भूमिका अर्थपूर्ण होईल जेव्हा भारत विश्वगुरू होईल. आणि आज, गौतम अदानीजींचा हा पुढाकार माझ्या स्वप्नाला एक मोठा आधार आहे."

२० ते २२ नोव्हेंबर २०२५ या कालावधीत अहमदाबाद येथील अदानी कॉर्पोरेट हाऊस येथे ग्लोबल इंडोलॉजी कॉन्क्लेव्ह आयोजित करण्यात येत आहे. जगभरातील इंडोलॉजी विभाग आकुंचित होत असताना, हा प्रयत्न भारताच्या ज्ञान प्रणालींवरील मालकी पुन्हा एकदा सिद्ध करण्याचा आणि त्यांना एका प्रामाणिक, संशोधन-चालित भारतीय दृष्टिकोनातून जगासमोर सादर करण्याचा प्रयत्न करतो.

"जर एखादी संस्कृती सक्रियपणे तिच्या सांस्कृतिक आणि भावनिक चौकटींचे रक्षण करत नसेल, तर मानवी वर्तन संस्कृती किंवा परंपरेकडे नव्हे, तर यंत्राच्या अल्गोरिदमच्या थंड तर्काकडे झुकेल. हा बदल शांत, हळूहळू होईल आणि आपण आपल्या देशाला कसे वाटतो, शिकतो आणि त्याचे विश्लेषण कसे करतो हे पुन्हा आकार देईल," असे गौतम अदानी पुढे म्हणाले.

ही भागीदारी अदानी समूहाच्या राष्ट्र-उभारणीसाठी दीर्घकालीन वचनबद्धतेला एकत्र आणते आणि आयकेएसच्या भारताच्या पारंपारिक ज्ञान चौकटींना समकालीन शिक्षणात समाकलित करण्याच्या आदेशासह. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० अंतर्गत सुरू केलेले, आयकेएस विविध विषयांमध्ये प्राचीन भारतीय ज्ञानाला मुख्य प्रवाहात आणण्याचे काम करते. तसेच, ते आंतरविद्याशाखीय संशोधन, ग्रंथ आणि पद्धतींचे जतन आणि अभियांत्रिकी, पर्यावरण विज्ञान, भाषाशास्त्र, सार्वजनिक धोरण आणि आरोग्यसेवा यांसारख्या आधुनिक संदर्भांमध्ये व्यावहारिक अनुप्रयोगास प्रोत्साहन देते.

भारतशास्त्राचा जागतिक प्रभाव

भारतशास्त्राने ऐतिहासिकदृष्ट्या भारताच्या जागतिक समजुतीला आकार दिला आहे, भाषाशास्त्र, खगोलशास्त्र, गणित, प्रशासन, साहित्य आणि आरोग्य विज्ञान यांसारख्या विविध क्षेत्रांवर प्रभाव पाडला आहे. परंतु दशकांपासून घटलेल्या संस्थात्मक पाठिंब्याने त्याची शैक्षणिक खोली कमकुवत केली आहे. या आव्हानाला तोंड देण्यासाठी, अदानी समूह आणि आयकेएस आघाडीच्या संस्थांमधील १४ पीएच.डी. विद्वानांना पाठिंबा देण्यासाठी पाच वर्षांचा कार्यक्रम देखील चालवत आहेत. त्यांचे संशोधन पॅनिनियन व्याकरण आणि संगणकीय भाषाशास्त्र, प्राचीन खगोलशास्त्रीय प्रणाली, स्वदेशी आरोग्यसेवा चौकट, पारंपारिक अभियांत्रिकीमधील शाश्वतता तत्त्वे, राजकीय विचार, वारसा अभ्यास आणि शास्त्रीय साहित्य यांचा समावेश असेल.

आयआयटी, आयआयएम, आयकेएस-केंद्रित विद्यापीठे आणि प्रख्यात विद्वानांचा समावेश असलेल्या कठोर राष्ट्रीय सल्लामसलतीद्वारे विद्वानांची निवड करण्यात आली आहे. डेटा सायन्स, सिस्टम थिंकिंग आणि मल्टीमॉडल आर्काइव्हिंग सारख्या प्रगत साधनांसह शास्त्रीय ज्ञानाचे एकत्रीकरण करून, हा कार्यक्रम इंडोलॉजीला समकालीन शैक्षणिक प्रवचन आणि जागतिक शिष्यवृत्तीशी संबंधित बनवण्याचा प्रयत्न करतो.

"जग एक कुटुंब म्हणून" या प्राचीन भारतीय नीतिमत्तेमध्ये रुजलेला - वसुधैव कुटुंबकम - या भावनेत रुजलेला हा उपक्रम अदानी समूहाची भारताची सॉफ्ट पॉवर आणि सभ्यतावादी नेतृत्व मजबूत करण्याच्या वचनबद्धतेचे प्रतिबिंबित करतो.