वयाच्या 5 व्या वर्षापर्यंत चालताही येत नव्हते, मात्र नंतर जे काही घडलं ते चमत्कारापेक्षा कमी नाही

जगातील सर्वात जुने आणि प्रेरणादायी मॅरेथॉन धावपटू, फौजा सिंग, यांचे सोमवारी, वयाच्या ११४ व्या वर्षी दुर्दैवी अपघातात निधन झाले. जालंधर येथील आपल्या घराबाहेर सायंकाळी ते फिरायला गेले असताना एका भरधाव कारने त्यांना धडक दिली. या अपघातात ते गंभीर जखमी झाले आणि त्यांना तातडीने शहरातील एका खासगी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले, जिथे डॉक्टरांनी त्यांना मृत घोषित केले.

फौजा सिंग, मूळचे पंजाबमधील बियासचे रहिवासी होते आणि ब्रिटनमध्ये स्थायिक झाले होते. २००० साली त्यांनी मॅरेथॉन धावण्याला सुरुवात केली आणि त्यानंतर आठ मॅरेथॉनमध्ये त्यांनी सहभाग घेतला, अनेक विक्रम आपल्या नावावर केले.

प्रेरणादायी जीवन आणि मॅरेथॉनचा प्रवास

फौजा सिंग यांचा जन्म १९११ मध्ये झाला होता. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, ते पाच वर्षांचे होईपर्यंत चालू शकले नव्हते, कारण त्यांचे पाय बारीक आणि कमकुवत होते. नव्वदीच्या दशकात ते आपल्या मुलासोबत पूर्व इंग्लंडमधील इलफोर्ड शहरात स्थायिक झाले. वयाच्या ८९ व्या वर्षी त्यांनी धावण्याला गांभीर्याने घेतले आणि आंतरराष्ट्रीय मॅरेथॉनमध्ये भाग घेण्यास सुरुवात केली.

२०११ मध्ये, त्यांनी टोरंटो मॅरेथॉनमध्ये भाग घेऊन संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेतले आणि ते जगातील सर्वात वृद्ध मॅरेथॉन धावपटू म्हणून प्रसिद्ध झाले. दुर्दैवाने, त्यांच्याकडे जन्माचा अधिकृत दाखला नसल्यामुळे त्यांचे नाव गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्समध्ये नोंदवले जाऊ शकले नाही.

२०१२ मध्ये, लंडन मॅरेथॉनमध्ये त्यांनी २० किलोमीटरची शर्यत पूर्ण करून पुन्हा एकदा सर्वांना चकित केले. २०१३ मध्ये, १०१ वर्षांचे असताना, त्यांनी हाँगकाँग मॅरेथॉनमध्ये भाग घेऊन आपली शेवटची व्यावसायिक शर्यत पूर्ण केली.

फौजा सिंग यांनी एकदा सांगितले होते की, आयुष्यातील एका खोल वैयक्तिक दु:खामुळे ते पूर्णपणे खचले होते आणि नैराश्याकडे सरकत होते. ८९ व्या वर्षी एका अपघातात त्यांनी आपली पत्नी आणि मुलाला गमावले होते. या घटनेने त्यांना आतून हादरवून टाकले. याच वेळी त्यांनी लांब पल्ल्याच्या शर्यतींमध्ये धावण्याचा निर्णय घेतला आणि आपल्या इच्छाशक्तीने व आत्मबळाने लाखो लोकांना प्रेरणा दिली.

आरोग्याचे रहस्य आणि बीबी मान कौर यांच्यावरील प्रभाव

फौजा सिंग चंदीगड येथील १०० वर्षांहून अधिक वयाच्या ज्येष्ठ ऍथलीट बीबी मान कौर यांचे मोठे चाहते होते. मान कौर जेव्हा परदेशी, विशेषतः ब्रिटनमध्ये, कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय ऍथलेटिक्स स्पर्धेत भाग घेण्यासाठी जात असत, तेव्हा फौजा सिंग त्यांना भेटायला नक्की पोहोचत असत. ट्रॅकवर मान कौर यांना धावताना पाहून ते टाळ्या वाजवून त्यांचा उत्साह वाढवत असत.

चंदीगडमधील सुखना लेक येथे एका कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी फौजा सिंग आले होते. कार्यक्रमापूर्वी त्यांनी काही वेळ लेकच्या काठावर फिरल्यानंतर ट्रॅकवर धाव घेतली. ते न थांबता लेकच्या अर्ध्या रस्त्यापर्यंत धावत पोहोचले तेव्हा तिथे उपस्थित असलेले लोक त्यांना पाहून थक्क झाले. १०० वर्षांहून अधिक वय असूनही फौजा सिंग धावत असल्याचे कळल्यावर प्रत्येकजण त्यांच्या स्वाक्षरीसाठी धावला.

यावेळी त्यांनी आपल्या आरोग्याचे रहस्य सांगितले. ते म्हणाले की या वयातही ते कोणत्याही मशीनवर अवलंबून नाहीत. ते रोज धावतात आणि आपली जवळजवळ सर्व कामे स्वतः करतात. त्यांनी सांगितले की ते आपल्या खाण्यापिण्यावर विशेष लक्ष देतात आणि जंक फूड अजिबात खात नाहीत. त्यांचे मत होते की, जर दीर्घ आणि निरोगी आयुष्य हवे असेल तर नियमितपणे फिरावे, व्यायाम करावा आणि जंक फूड टाळावे.

मान्यवरांकडून श्रद्धांजली

फौजा सिंग यांच्या निधनाबद्दल पंजाबचे राज्यपाल आणि चंदीगडचे प्रशासक गुलाबचंद कटारिया यांनी तीव्र दुःख व्यक्त केले. ते म्हणाले की फौजा सिंग केवळ एक धावपटू नव्हते, तर ते दृढनिश्चय, प्रेरणा आणि आशेचे प्रतीक होते. कटारिया यांनी सांगितले की, डिसेंबर २०२४ मध्ये त्यांच्या मूळ गावातून सुरू झालेल्या दोन दिवसीय 'नशामुक्त-रंगला पंजाब' मार्चमध्ये त्यांना सरदार फौजा सिंग यांच्यासोबत चालण्याची संधी मिळाली होती. त्यावेळीही त्यांची ऊर्जा आणि उपस्थितीने संपूर्ण मोहिमेत उत्साह भरला होता, असे त्यांनी नमूद केले. आपल्याच गावात झालेल्या एका रस्ते अपघातात त्यांना अखेरचा श्वास घ्यावा लागला, हे अत्यंत दुःखद आहे, असे कटारिया म्हणाले.

पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री कॅप्टन अमरिंदर सिंग यांनीही फौजा सिंग यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला. त्यांनी सोशल मीडियावर लिहिले, 'महान मॅरेथॉन धावपटू फौजा सिंग जी यांच्या ११४ व्या वर्षी रस्ते अपघातात निधन झाल्याची बातमी ऐकून अत्यंत दुःख झाले. त्यांचे असाधारण जीवन आणि अटूट धैर्य पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील. ईश्वर त्यांच्या आत्म्याला शांती देवो.'