दिवाळी कधी साजरी होणार, 31 ऑक्टोबर की 1 नोव्हेंबरला?, पूजा कशी मांडायची; जाणून घ्या सविस्तर

Kadhi Sajri Karaychi Diwali : दिवाळी सणाला सुरूवात झालेली आहे. वसुबारस आणि धनत्रयोदशी सण देशभरात साजरा केला जात आहे. अशातच नेमकी दिवाळी कधी साजरी करायची, लक्ष्मीपूजन कधी करायचे, यासह अनेक तारखांबाबत संभ्रम निर्माण झालेला आहे. काही जण म्हणतात की दिवाळी 31 ऑक्टोबरला आहे. तर काही जण म्हणतात 1 नोव्हेंबरला आहे. नेमकी दिवाळी कधी साजरी करायची यात संभ्रमावस्था निर्माण झालेली आहे. चला तर जाणून घेऊया नेमकी दिवाळी कधी व कशी साजरी करावी.

दरवर्षी कार्तिक अमावस्येला दिवाळीचा सण साजरा केला जातो. हा हिंदू धर्मातील सर्वात महत्वाचा आणि प्रसिद्ध सण आहे. प्रभू राम अयोध्येत परतल्याचा आनंद साजरा करण्यासाठी प्रामुख्याने दिवाळी साजरी करण्याची प्रथा चालत आलेली आहे. या दिवशी प्रभू राम 14 वर्षांच्या वनवासानंतर अयोध्येत परतले. या आनंदात अयोध्या नगरी दिपोत्सवाने सजली आहे. देशभरात देखील आनंदोत्सव आहे.

यंदा दिवाळीची तारीख आणि दिवस याबाबत बराच गोंधळ सुरू झालेला आहे. काही जण 31 ऑक्टोबर आणि 1 नोव्हेंबरला दिवाळीचा सण घोषित करत आहेत. आम्ही तुम्हाला दिवाळीची नेमकी तारीख सांगू. दिवाळी कोणत्या दिवशी साजरी होईल? (दिवाळी 2024 तारीख) यावर्षी दिवाळीचा सण 31 ऑक्टोबर 2024 रोजी साजरा केला जाणार आहे. यासंदर्भात अनेक जाणकारांनी माहिती दिली आहे.

31 ऑक्टोबर हा कार्तिक अमावस्या आणि लक्ष्मीपूजनासाठी शास्त्रोक्त मानण्यात आला आहे. 31 ऑक्टोबरला दिवाळी साजरी करण्याबाबत कोणताही वाद नाही, असेही विद्वान आणि ज्योतिषांनी दावा केलेला आहे. त्यामुळे दिवाळी 31 ऑक्टोबरलाच असल्याचे सिद्ध होते.

काही जाणकारांच्या मते, 31 ऑक्टोबरला अमावस्या प्रदोष काळात प्रवेश करते. आणि प्रदोष येताच दिवाळीची रात्र सुरू होते. वृषभ राशीचे आगमन. ब्रह्म पुराणानुसार, राजा बळीच्या तुरुंगातून मुक्त झाल्यानंतर मध्यरात्री लक्ष्मी पूर्ण स्वातंत्र्यासह प्रत्येक घरात जाते. अमावस्येच्या मध्यरात्री ज्याचे घर उघडे असते, त्या घरात देवी लक्ष्मीचा वास असतो. त्यामुळे संपूर्ण देशातील विद्वानांच्या संमतीने 31 ऑक्टोबरलाच दिवाळी साजरी केली जाऊ शकते, असा दावा करण्यात आलेला आहे.

1 नोव्हेंबरला दिवाळी का साजरी होणार नाही?

प्रदोष काल संध्याकाळी 05.41 ते 08.50 या वेळेनंतर जर अमावस्या रात्री 24 मिनिटे उपलब्ध असती, तर 1 नोव्हेंबरला दिवाळी साजरी करता आली असती. 1 नोव्हेंबरला सूर्यास्तानंतर काही मिनिटेच अमावस्या असल्याने लक्ष्मीपूजन शक्य नाही. 31 ऑक्टोबरलाच दिवाळी साजरी करण्याबाबत काही लोकांना दावा केलेला आहे.

दिवाळीची तारीख आणि वेळ

यंदा 31 ऑक्टोबर 2024 रोजी दिवाळीचा सण साजरा केला जाणार आहे. यावर्षी अमावस्या तिथी 31 ऑक्टोबर रोजी दुपारी 3:52 ते 1 नोव्हेंबर रोजी संध्याकाळी 6:16 पर्यंत असेल. अशा स्थितीत 31 ऑक्टोबरच्या रात्री अमावस्या तिथी असेल. त्यामुळे 31 ऑक्टोबरच्या रात्री दिवाळीचा सण साजरा करणे तर्कसंगत मानले जात आहे.

दिवाळीची पूजा पद्धत कशी करावी?

दिवाळीच्या दिवशी पूर्व दिशेला किंवा ईशान्य कोपऱ्यात एक पोस्ट ठेवा. स्टूलवर लाल किंवा गुलाबी कापड पसरवा. प्रथम गणपतीची मूर्ती ठेवा. त्यानंतर लक्ष्मीजींना उजवीकडे ठेवा. आसनावर बसा आणि आपल्या सभोवताली पाणी शिंपडा. यानंतर संकल्प करून पूजा सुरू करावी. एकमुखी तुपाचा दिवा लावावा.

त्यानंतर आई लक्ष्मी आणि गणपतीला फुले आणि मिठाई अर्पण करा. यानंतर प्रथम गणेशाच्या मंत्रांचा आणि नंतर देवी लक्ष्मीचा जप करा. शेवटी आरती करून शंख वाजवा.

घरामध्ये दिवा लावण्यापूर्वी ताटात पाच दिवे ठेवून फुले वगैरे अर्पण करा. यानंतर घराच्या वेगवेगळ्या भागात दिवे लावायला सुरुवात करा. घराव्यतिरिक्त विहिरीजवळ आणि मंदिरात दिवा लावावा. लाल, पिवळे किंवा चमकदार रंगाचे कपडे घालून दिवाळीची पूजा करा.

लक्ष्मीपूजनाचे किती असतात प्रकार?

लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी लक्ष्मीची पूजा कशी करावी, याविषयी काही तज्ज्ञांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितले की, लक्ष्मी सरस्वती पूजनाचे तीन प्रकार निरनिराळे आहेत. भाद्रपद शुक्ल पक्षांत, अश्विन शुक्ल पक्षांत आणि कृष्ण अमावास्येस. या तीन प्रकारांपैकी पहिले दोन्ही प्रकार प्रत्येक घरीच होत असतात. परंतु तिसऱ्या प्रकारचे जे लक्ष्मीपूजन आहे ते फक्त "व्यापारे वसते लक्ष्मीः" या न्यायाने व्यापारी वर्गच आपल्या दुकानांतून, पेढींत, ऑफिसांत वैगरे सार्वजनिक उत्सवपद्धतीने करीत असतात.