18 की 19 ऑक्टोबर, कधी आहे धनत्रयोदशी, जाणून घ्या तारीख,पूजा, खरेदीचा मुहूर्त व पूजेची संपूर्ण पद्धत

Dhanteras 2025 Date : हिंदू धर्मात धनतेरस सणाला विशेष महत्त्व आहे. पाच दिवस चालणाऱ्या दिवाळी सणाची सुरुवात धनतेरसपासून होते. कॅलेंडरनुसार, धनतेरस कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील तेराव्या दिवशी (त्रयोदशी) साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ धनाचा नव्हे, तर आरोग्याचा आणि समृद्धीचा उत्सव आहे.

मान्यतेनुसार, हा दिवस देवतांचे वैद्य भगवान धन्वंतरी यांच्या जन्मदिवसाचे प्रतीक आहे आणि म्हणूनच, याला धन्वंतरी जयंती असेही म्हणतात. भगवान धन्वंतरी हे अमृत घेऊन प्रकट झाले होते, म्हणून त्यांची पूजा आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी फलदायी मानली जाते.

या दिवशी भगवान गणेश, देवी लक्ष्मी (धन), कुबेर (संपत्तीचे कोषाध्यक्ष) आणि यम (मृत्यूचे देव) यांच्यासह भगवान धन्वंतरी यांची पूजा केली जाते. हा दिवस धन, समृद्धी आणि आरोग्याच्या देवतांच्या पूजेचे प्रतीक आहे.

18 की 19 ऑक्टोबर? नेमकी तारीख काय?

या दिवशी सोने, चांदी, नवीन भांडी, वाहने, घरे आणि इतर वस्तू खरेदी करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. यावर्षी त्रयोदशी तिथी दोन दिवस येत असल्याने, धनतेरसच्या (धनत्रयोदशी) नेमक्या तारखेबद्दल थोडा गोंधळ आहे.

हिंदू कॅलेंडरनुसार, यावर्षी कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील त्रयोदशी तिथी शनिवार, १८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी दुपारी १२:१८ वाजता सुरू होईल आणि १९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी दुपारी १:५१ वाजता संपेल.

धनतेरसचा सण हा प्रदोष काळात (सूर्यास्तानंतरचा वेळ) साजरा केला जातो, त्यामुळे १८ ऑक्टोबर रोजी प्रदोष काळ सुरू होत असल्याने, धनतेरस १८ ऑक्टोबर २०२५ रोजीच साजरा केला जाईल.

धनत्रयोदशीच्या दिवशी पूजेचा शुभ मुहूर्त

धनतेरसच्या दिवशी लक्ष्मी, कुबेर आणि धन्वंतरी यांची पूजा प्रदोष काळात करणे विशेष शुभ मानले जाते.

पूजेचा शुभ मुहूर्त: संध्याकाळी ७:१६ ते रात्री ८:२०

प्रदोष काळ: संध्याकाळी ५:४८ ते रात्री ८:२०

वृषभ काळ (स्थिर लग्न): संध्याकाळी ७:१६ ते रात्री ९:११ (या काळात केलेली पूजा अधिक फलदायी मानली जाते, कारण वृषभ हे स्थिर लग्न आहे.)

धनत्रयोदशीच्या दिवशी खरेदीचा शुभ मुहूर्त

धनतेरसच्या दिवशी खरेदी करणे अत्यंत शुभ मानले जाते, विशेषतः धातूची भांडी, सोने किंवा चांदी.

• सकाळचा मुहूर्त (वृश्चिक लग्न): सकाळी ७:५० ते सकाळी १०:००
• दुपारचा मुहूर्त (कुंभ लग्न): दुपारी २:०० ते दुपारी ३:३०
• सायंकाळचा मुहूर्त (प्रदोष काळ): सायंकाळी ६:३६ ते रात्री ८:३२

धनत्रयोदशीची कथा

१. भगवान धन्वंतरीची कथा

पौराणिक मान्यतेनुसार, देव आणि दानवांनी केलेल्या समुद्रमंथनाच्या वेळी भगवान धन्वंतरी हातात अमृताचा कलश (भांडं) घेऊन प्रकट झाले होते. म्हणून, या दिवशी त्यांची पूजा केल्याने दीर्घायुष्य आणि आरोग्याचे आशीर्वाद मिळतात आणि घरात सुख-समृद्धी नांदते.

२. यमदीप आणि राजा हिमची कथा

दुसऱ्या एका आख्यायिकेनुसार, राजा हिमचा मुलगा लग्नानंतर चौथ्या दिवशी मरणार होता. त्याच्या सुनेला ही गोष्ट समजली. तिने आपल्या पतीचा मृत्यू टाळण्यासाठी त्या रात्री घरातील सर्व सोन्या-चांदीचे दागिने आणि नाणी एका ढिगाऱ्यात जमा केली आणि खोलीच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर सोन्या-चांदीचे दिवे लावले. जेव्हा यमराज सापाच्या रूपात राजकुमारचा जीव घेण्यासाठी आले, तेव्हा दिव्यांच्या आणि दागिन्यांच्या प्रखर प्रकाशाने त्यांचे डोळे दिपले आणि ते दूर गेले. यमराज परत गेल्यामुळे राजकुमारचा जीव वाचला. तेव्हापासून, अशी परंपरा आहे की धनतेरसच्या रात्री घराबाहेर दक्षिण दिशेला दिवा (यमदीप) लावल्याने अकाली मृत्यूचे भय नाहीसे होते आणि कुटुंबात आनंद व शांती येते.

धनतेरसची पूजा पद्धत

धनतेरसच्या दिवशी खालीलप्रमाणे पूजा करावी

१. स्वच्छता : प्रथम घर आणि पूजास्थळ स्वच्छ करा आणि मुख्य दारावर रांगोळी काढून पणती (दिवा) लावा.
२. स्थापना : पूजेच्या ठिकाणी भगवान धन्वंतरी, देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि भगवान गणेश यांच्या मूर्ती किंवा चित्रे स्थापित करा.
३. धन्वंतरी पूजा : भगवान धन्वंतरी यांची पूजा करताना त्यांना रोली (कुंकू), तांदळाचे दाणे (अक्षता), फुले, दिवे, नैवेद्य (मिठाई) आणि फळे अर्पण करावी. 'ओम नमो भगवते वासुदेवाय धन्वन्तरये अमृतकलश हस्ताय सर्व रोग विनाशनाय त्रैलोक्य नाथाय श्री महाविष्णवे नमः' या मंत्राचा जप करणे शुभ मानले जाते.
४. लक्ष्मी-कुबेर पूजा : देवी लक्ष्मी आणि कुबेर यांची विधिवत पूजा करा. त्यांना कमळाचे फूल आणि धान्य अर्पण करणे उत्तम.
५. यमदीप दान : संध्याकाळी, 'यमदीप' (एक पवित्र दिवा) लावा आणि तो घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर किंवा तुळशीजवळ ठेवावा. दिव्याचे तोंड दक्षिण दिशेकडे असावे.
६. खरेदी : या दिवशी सोने, चांदी, भांडी (विशेषतः पितळ किंवा तांबे), किंवा नवीन झाडू (लक्ष्मीचे प्रतीक) खरेदी करणे खूप शुभ मानले जाते.

(अस्वीकरण: या लेखात वर्णन केलेले सणाचे मुहूर्त आणि फायदे पारंपारिक श्रद्धा आणि ज्योतिषीय अनुभवांवर आधारित आहेत. त्यांचे परिणाम व्यक्तीपरत्वे वेगवेगळे असू शकतात. अचूक माहितीसाठी पंचांग आणि योग्य ज्योतिषींचा सल्ला घेणे उचित आहे. हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने दिलेला आहे, यात कोणताही दावा करण्यात आलेला नाही)