उत्तर बंगालमध्ये BSF ने दुर्मिळ 'टोके गेको' सरड्याचा जीव वाचवला; वन्यजीव संरक्षणासाठी कटीबद्ध

भारत-बांगलादेश सीमेवर उत्तर बंगाल फ्रंटियरच्या सीमा सुरक्षा दलाने (BSF) एक महत्त्वाचे अभियान राबवत 'टोके गेको' (Tokay Gecko) नावाचा दुर्मिळ आणि संकटग्रस्त सरडा जिवंत ताब्यात घेतला. ही कारवाई पश्चिम बंगालमधील दक्षिण दिनाजपूर जिल्ह्यातील उत्तर आग्रा या सीमावर्ती गावात पार पडली.

26 जून 2025 रोजी, 79 व्या बटालियनचे (रायगंज सेक्टर) BSF जवान गुप्त माहितीनंतर अलर्ट झाले. त्यांनी तातडीने शोधमोहीम राबवली, आणि सीमेच्या कुंपणाजवळ अटेंडंट नसलेल्या एका बॉक्समध्ये सुमारे 10 इंच लांबीचा टोके गेको सापडला.

टोके गेको (Gekko gecko) ही भारतीय वन्यजीव संरक्षण कायदा 1972 अंतर्गत अनुसूची-I मध्ये नोंदवलेली उच्चतम संरक्षित प्रजाती आहे. याला त्याच्या उज्ज्वल रंगसंगती, रात्रीच्या सवयी आणि आशियातील काही भागांमध्ये असलेल्या अंधश्रद्धा आणि अप्रमाणित औषधी उपयोगांमुळे अवैध वन्यजीव व्यापारात मोठी मागणी आहे.

सरड्याची सुटका केल्यानंतर BSF ने तो तात्काळ वन विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या ताब्यात दिला, जेणेकरून त्याची पुढील काळजी व कायदेशीर प्रक्रिया राबवता येईल.

सीमाभाग वन्यजीव तस्करीसाठी संवेदनशील

ही घटना एकटीच नसून, उत्तर बंगाल आणि शेजारील सीमाभाग हे वन्यजीव तस्करीच्या बाबतीत अतिसंवेदनशील झोन म्हणून उदयास येत आहेत, असे BSF च्या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. जानेवारी 2024 ते मे 2025 या कालावधीत, BSF च्या जवानांनी विविध संकटग्रस्त प्रजातींच्या तस्करीचे अनेक प्रयत्न हाणून पाडले.

या काळात वाचवलेल्या प्राण्यांमध्ये 400 पेक्षा अधिक कासव, 200 सँड बोआ जातीचे साप, 279 कबुतरे, 186 विदेशी पक्षी आणि 1 बिबट्याचे पिल्लू यांचा समावेश होता.

सीमा संरक्षणासोबतच पर्यावरण रक्षणाची जबाबदारी

टोके गेकोसारख्या दुर्मिळ सरड्याची सुटका ही BSF च्या दुहेरी बांधिलकीचा देशाच्या सीमांचे संरक्षण आणि पर्यावरण वारशाचे जतन स्पष्ट पुरावा मानली जात आहे.

BSF ने सीमावर्ती भागातील नागरिकांना आवाहन केले आहे की, वन्यजीवांशी संबंधित कोणतीही संशयास्पद हालचाल दिसल्यास ती तातडीने जवळच्या BSF पोस्टला किंवा वन विभागाच्या अधिकाऱ्यांना कळवावी.

BSF: सीमा संरक्षणासाठी सज्ज, वन्यजीवांसाठी सजग!