नितीश किंगमेकर ठरणार की नितीशशिवाय भाजपकडे सत्तास्थापनेची संधी?

पाटणा: बिहार विधानसभा निवडणुकीच्या 2025 च्या निकालांनी राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीला (NDA) स्पष्ट बहुमत मिळवून दिले असले तरी, या विजयात भारतीय जनता पक्षाला (भाजप) मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वाची आणि जनता दल (संयुक्त) (JDU) या घटकपक्षाच्या पाठिंब्याची आवश्यकता कायम आहे, असे चित्र स्पष्ट होत आहे.

निकालांची स्थिती (दुपार ३.१५ पर्यंतचे अंदाजित कल)

• एकूण जागा: २४३
• बहुमताचा आकडा: १२२
• NDA आघाडी (भाजप, JDU, LJP (रामविलास), HAM, RLM): २०२ - २०७ जागांवर आघाडी
• महागठबंधन (RJD, INC, डावे पक्ष): ३० - ३५ जागांवर आघाडी

भाजप सर्वात मोठा पक्ष, पण 'स्वबळावर' सत्ता दूर

निवडणुकीच्या कलांनुसार, NDA ने जोरदार विजय मिळवला असला तरी, भाजप स्वतःच्या बळावर बहुमताचा आकडा गाठताना दिसत नाही.

• भाजपची आघाडी: ९० ते ९५ जागा (सर्वात मोठा पक्ष)
• JDU ची आघाडी: ७८ ते ८४ जागा

भाजप सर्वात मोठा पक्ष ठरला असला तरी, २४३ पैकी १२२ जागांचा बहुमताचा आकडा गाठण्यासाठी त्यांना JDU च्या जागांची स्पष्ट गरज आहे. त्यामुळे, नितीश कुमार यांच्या 'किंगमेकर'ची भूमिका पुन्हा एकदा बिहारच्या राजकारणात अधोरेखित झाली आहे.

नितीश कुमारांशिवाय भाजपला सत्ता स्थापन करता येईल का?

सध्याच्या निकालांच्या कलांनुसार, नितीश कुमार यांच्या पक्षाला वगळून भाजप स्वबळावर किंवा इतर लहान घटकपक्षांच्या मदतीने सत्ता स्थापन करू शकणार नाही.

• बहुमताची अडचण: भाजपने ९५ जागा जिंकल्या तरी त्यांना बहुमतासाठी २७ जागा कमी पडतील.
• लहान पक्षांची बेरीज: चिराग पासवान यांचा लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास) (LJP-RV) आणि जीतन राम मांझी यांचा हिंदुस्तानी अवाम मोर्चा (HAM) यांसारख्या लहान पक्षांच्या जागा (एकत्रितपणे सुमारे २५ ते ३०) जोडल्या तरीही भाजप बहुमताच्या जवळ पोहोचेल, पण आकडा पार करणे अत्यंत कठीण होईल.
• राजकीय स्थिरता: बिहारमधील गुंतागुंतीच्या जात-समीकरण आणि प्रादेशिक राजकारणात नितीश कुमार यांचा चेहरा अजूनही महत्त्वाचा मानला जातो. त्यांच्या नेतृत्वाशिवाय सरकार स्थापन करणे आणि ते स्थिर ठेवणे हे भाजपसाठी एक मोठे आव्हान ठरू शकते.

पुढील मुख्यमंत्री कोण?

NDA ने निवडणूक प्रचारात स्पष्ट केले होते की, नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वाखालीच निवडणूक लढवली जात आहे आणि तेच पुढील मुख्यमंत्री असतील. त्यामुळे, भाजपला सर्वाधिक जागा मिळाल्या असल्या तरी, NDA च्या एकत्रित विजयाचे श्रेय नितीश कुमार यांनाही द्यावे लागणार आहे आणि पूर्वनियोजित करारानुसार नितीश कुमार हेच पुन्हा मुख्यमंत्री होण्याची दाट शक्यता आहे.

भाजपचे बिहार प्रभारी विनोद तावडे यांनीही निकालानंतर, "नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वाखालीच आम्ही निवडणूक लढलो आहोत. मुख्यमंत्रीपदाबाबत पुढे काय करायचं याचा निर्णय पाचही पक्ष एकत्र बसून घेतील," असे सांगून आघाडीधर्माचे पालन करण्याचे संकेत दिले आहेत.

निष्कर्ष

बिहारमधील NDA चा दणदणीत विजय मोदी आणि नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वावर जनतेने पुन्हा एकदा शिक्कामोर्तब केल्याचे दर्शवतो. भाजप सर्वात मोठा पक्ष ठरला असला तरी, सत्ता स्थापनेसाठी आणि स्थिर सरकार चालवण्यासाठी भाजपला सध्या नितीश कुमार आणि त्यांच्या JDU पक्षाच्या पाठिंब्याची 'खरंच' आवश्यकता आहे. नितीश कुमार हेच पुन्हा एकदा 'किंगमेकर'च्या भूमिकेत कायम राहतील, हे या निकालांनी सिद्ध केले आहे.