अदानी टोटल गॅसकडून औद्योगिक ग्राहकांसाठी अतिरिक्त नैसर्गिक वायूच्या दरात कपात

अदानी टोटल गॅस लिमिटेड (ATGL) ने ठराविक औद्योगिक ग्राहकांना पुरवल्या जाणाऱ्या अतिरिक्त नैसर्गिक वायूच्या दरात कपात केली आहे. हा दर पूर्वीच्या Rs 119.90 प्रति स्टँडर्ड क्युबिक मीटर (SCM) वरून 82.95 प्रति SCM करण्यात आला आहे. हे सुधारित दर March 16 रोजी सकाळी 0600 वाजल्यापासून लागू होतील.

कंपनीने सांगितले की, ऊर्ध्वप्रवाह (upstream) वायूच्या किमती नरमल्यामुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे, जरी पुरवठ्यातील व्यत्यय अजूनही बाजारपेठेवर परिणाम करत आहेत. ATGL ने नमूद केले की, या दरवाढीचा उद्देश कमी झालेल्या किमतींचा लाभ ग्राहकांपर्यंत पोहोचवणे हा आहे, तसेच सध्याच्या पुरवठा मर्यादांच्या काळात प्रणालीची स्थिरता आणि वायूचे न्याय्य वाटप सुनिश्चित करणे हा देखील आहे.

पार्श्वभूमी आणि कारणे

• पुरवठा व्यत्यय: पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे 'स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ'मधून जहाजांची वाहतूक थांबली असून, परिणामी भारताच्या लिक्विफाइड नॅशनल गॅस (LNG) पुरवठ्यात व्यत्यय आला आहे.
• वापर मर्यादा: या परिस्थितीमुळे ATGL ने यापूर्वीच व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना त्यांच्या करारातील परिमाणांच्या 40 टक्क्यांपर्यंत गॅस वापर कमी करण्यास सांगितले होते.
• स्पॉट मार्केट दर: या मर्यादेपलीकडील कोणत्याही वापरासाठी स्पॉट मार्केटचे दर लागू केले जात होते. कंपनीने स्पष्ट केले की या विभागासाठी लागू असलेले दर बदललेले नाहीत.

ग्राहकांना पाठवलेल्या निवेदनात ATGL ने माहिती दिली की, अतिरिक्त गॅसची किंमत, जी पूर्वी March 3, 2026 रोजी जाहीर करण्यात आली होती, ती आता Rs 119.90 प्रति SCM वरून Rs 82.95 प्रति SCM पर्यंत कमी करण्यात आली आहे.

महत्त्वाचे तपशील

• प्रणाली व्यवस्थापन: कंपनीने म्हटले आहे की, सध्याच्या पुरवठा विस्कळीतपणाच्या काळात प्रणालीची अखंडता राखण्यासाठी आणि गॅसचे योग्य वितरण राखण्यासाठी हे प्रयत्न सुरू आहेत.
• GAIL कडून स्पष्टीकरण: ATGL ने सांगितले की, विद्यमान आदेशानुसार औद्योगिक ग्राहकांना 80 टक्के गॅस पुरवठ्याबाबत GAIL (India) Ltd कडून स्पष्टीकरण मागवण्यात आले आहे.
• इतर विभाग: या महिन्याच्या सुरुवातीला कंपनीने सीएनजी (CNG) आणि घरगुती पाईप्ड नॅचरल गॅस (PNG) च्या किमती न वाढवण्याचा निर्णय घेतला होता. मात्र, पश्चिम आशिया संकटामुळे मोठ्या औद्योगिक ग्राहकांवर पुरवठा निर्बंध लादले होते.

पुरवठा स्त्रोत आणि प्राधान्यक्रम

अदानी टोटल गॅसच्या एकूण गॅस व्हॉल्यूमपैकी सुमारे 70 टक्के भाग देशांतर्गत स्त्रोतांकडून मिळतो, जो प्रामुख्याने CNG वापरकर्ते आणि घरगुती PNG कनेक्शनला दिला जातो. या विभागांचे दर कायम आहेत. उर्वरित साधारण 30 टक्के गॅस हा आयात केलेल्या LNG द्वारे येतो, जो मुख्यत्वे व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना पुरवला जातो.

पश्चिम आशियातील संकटामुळे उद्भवलेल्या पुरवठा खंडानंतर, सरकारने गॅस वाटपाच्या प्राधान्यक्रमात सुधारणा केली असून CNG आणि घरगुती PNG ग्राहकांना प्राधान्य दिले आहे. काही वापरकर्त्यांसाठी आयात केलेल्या LNG च्या किमती एकत्रित (pooled) केल्या गेल्या आहेत, ज्यामुळे गॅसच्या किमती कमी झाल्या असून त्या आता ग्राहकांपर्यंत पोहोचवल्या जात आहेत.

पूर्वी, 40 टक्क्यांची मर्यादा ओलांडणाऱ्या व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना वाढीव वापरासाठी Rs 119 प्रति SCM आकारले जात होते. ATGL ने म्हटले आहे की, ते पुरवठा आव्हाने हाताळून आणि विविध विभागांमधील ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करून अखंड गॅस पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत.