अदानी टोटल गॅसकडून CNG आणि घरगुती PNG चे दर स्थिर; काही उद्योगांच्या पुरवठ्यात कपात

अदानी टोटल गॅस लिमिटेडने (ATGL) घरगुती वापराचा पाईप्ड नॅचरल गॅस (PNG) आणि कॉम्प्रेस्ड नॅचरल गॅस (CNG) यांचे दर स्थिर ठेवले आहेत. पश्चिम आशियातील वाढत्या संकटामुळे पुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाले असूनही, कंपनीने हा निर्णय घेतला आहे. मात्र, काही व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांच्या गॅस पुरवठ्यावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

कंपनीच्या अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ATGL च्या एकूण गॅस व्हॉल्यूमपैकी जवळपास 70 टक्के गॅस हा देशांतर्गत स्रोतांमधून मिळवला जातो आणि तो प्रामुख्याने CNG वापरकर्ते आणि घरगुती PNG ग्राहकांना पुरवला जातो. सध्याच्या पुरवठा आव्हानांनंतरही वाहन मालक आणि निवासी कुटुंबांचा समावेश असलेल्या या विभागांसाठीचे दर बदललेले नाहीत.

अदानी समूह आणि फ्रान्सची ऊर्जा क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी 'टोटल एनर्जीज' (TotalEnergies) यांचा संयुक्त उपक्रम असलेली 'अदानी टोटल गॅस', उर्वरित 30 टक्के गॅस आयात केलेल्या लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) द्वारे मिळवते. हा हिस्सा प्रामुख्याने व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना पुरवला जातो.

पुरवठा विस्कळीत होण्याची कारणे आणि परिणाम

पश्चिम आशियातील संघर्ष: या युद्धामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे.

होरमुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz): या महत्त्वाच्या सागरी मार्गावरून होणाऱ्या वाहतुकीवर विशेष परिणाम झाला आहे. भारत आपल्या कच्च्या तेलाचा आणि LNG पुरवठ्याचा मोठा भाग याच मार्गावरून मिळवतो. यामुळे औद्योगिक आणि व्यावसायिक वापरासाठी आयात होणाऱ्या LNG च्या उपलब्धतेवर परिणाम झाला आहे.

औद्योगिक ग्राहकांसाठी नवीन नियम

पुरवठ्यातील टंचाई लक्षात घेता, ATGL ने आपल्या व्यावसायिक आणि औद्योगिक ग्राहकांना त्यांच्या करारातील व्हॉल्यूमच्या केवळ 40 टक्क्यांपर्यंत गॅस वापर मर्यादित ठेवण्यास सांगितले आहे. अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, ग्राहकांना या 40 टक्के मर्यादेपर्यंतच्या वापरासाठी करारातील दरानेच (Contracted rates) बिल आकारले जाईल.

या व्यवस्थेमुळे उद्योगांना आवश्यक असल्यास पर्यायी इंधन स्रोतांकडे वळण्याची लवचिकता मिळेल. सध्या सरासरी कराराची किंमत सुमारे Rs 40 प्रति स्टँडर्ड क्युबिक मीटर (scm) आहे. मात्र, जर ग्राहकांनी 40 टक्क्यांच्या मर्यादेपेक्षा जास्त गॅस वापरला, तर त्या अतिरिक्त वापरासाठी स्पॉट मार्केटच्या (Spot market) दराने बिल आकारले जाईल.

दरांमधील तफावत

पुरवठा विस्कळीत झाल्यामुळे स्पॉट मार्केटमधील किमतीत मोठी वाढ झाली आहे:

स्पॉट मार्केट दर: सध्या LNG स्पॉट दर सुमारे USD 24-25 प्रति दशलक्ष ब्रिटिश थर्मल युनिट (mmBtu) आहेत, जे सामान्य स्थितीत सुमारे USD 10 प्रति mmBtu असतात.

अतिरिक्त वापराचा दर: विहित मर्यादा ओलांडणाऱ्या औद्योगिक आणि व्यावसायिक वापरकर्त्यांसाठी, ATGL अतिरिक्त वापरासाठी Rs 119 प्रति scm दराने शुल्क आकारणार आहे.

कंपनीने म्हटले आहे की, चालू संकटामुळे निर्माण झालेली पुरवठा आव्हाने हाताळताना आणि सर्व श्रेणीतील ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करताना, प्राधान्य क्षेत्रांना अखंड पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी सर्व शक्य प्रयत्न केले जात आहेत.