AIDS:मिठी मारल्याने, सोबत राहील्याने एड्स पसरतो का? तुमच्या मनातील या 5 प्रश्नांची उत्तरे जाणून घ्या

World AIDS Day 2024 :1 डिसेंबर 2024 हा जागतिक एड्स दिन आहे. एड्स किंवा एचआयव्ही एवढे नाव जरी काढले तर मनात अनेक शंका उत्पन्न होतात अन् भयही..की चुकून का होईना आपण बाधित तर होत नाही ना...कारण हा आजार लैंगिक संबंधांशी निगडीत आहे आणि या आजारावर अजून तरी ठोस औषध नाही. त्यामुळे मनात भिती साहाजिकच असणार.

आपणाला एखादी शस्त्रक्रिया जरी करायची तर सर्व चाचण्यांसोबत एचआयव्ही चाचणी करण्याचा सल्ला डाॅक्टर देतात. काहीवेळा ती महत्वाची असू शकते अशावेळी आपण पुर्णपणे निरोगी असलो तरीही चाचणीचे निष्कर्ष येईपर्यंत मनात धाकधूक होतेच. त्यामुळेच मनात अनेक समज गैरसमजांचा डोंगर तयार होतो. हे गैरसमज आणि समजाचे निराकरण आपण आज या लेखात करणार आहोत. तुमच्या मनातील सलेक्टीव्ह प्रश्नांबद्दल जागरुकता निर्माण व्हावी यासाठी हा प्रयत्न आहे.

एचआयव्ही (ह्युमन इम्युनोडेफिशियन्सी व्हायरस) आणि एड्स (अक्वायर्ड इम्युनोडेफिशियन्सी सिंड्रोम) हे आजही आरोग्यासाठी गंभीर आव्हान आहेत. एचआयव्ही संसर्ग बरा होण्यासारखा असला तरी, त्यावर वेळीच उपचार न केल्यास त्याचे रूपांतर एड्समध्ये होऊ शकते, ज्यामुळे शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीवर वाईट परिणाम होतो."

हेही वाचा : मानसिक आरोग्य बिघडण्याचे 'हे' आहेत 5 संकेत, वेळीच घ्या डाॅक्टरांचा सल्ला

प्रश्न 1: एड्स म्हणजे काय आणि तो एचआयव्हीपेक्षा कसा वेगळा आहे?

जर एखाद्या व्यक्तीला मानवी इम्युनोडेफिशियन्सी व्हायरस (एचआयव्ही) होतो, तर त्याला इतर रोग/संसर्ग होण्याची शक्यता असते कारण एचआयव्ही विषाणू शरीराला संसर्गाशी लढण्यास मदत करणाऱ्या पेशींवर हल्ला करतात. शरीरातील विशिष्ट द्रव्यांच्या संपर्कातून एचआयव्ही एका व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये पसरतो. जर एचआयव्हीवर वेळेवर उपचार केले नाहीत तर ते एक्वायर्ड इम्युनोडेफिशियन्सी सिंड्रोम (एड्स) होऊ शकते.

प्रश्न 2: एचआयव्ही/एड्सचा प्रसार कसा होतो, प्रसाराबद्दल सर्वात सामान्य गैरसमज कोणते?

एचआयव्ही असुरक्षित लैंगिक संबंधातून किंवा इंजेक्शन औषध उपकरणे शेअर करून पसरू शकतो. त्याबद्दल अनेक गैरसमज आहेत, जसे अन्न वाटून घेणे, मिठी मारणे, सामान्य संभाषण करणे किंवा समान शौचालय वापरणे यामुळे एचआयव्ही पसरतो, जे पूर्णपणे चुकीचे आहे. त्यामुळे हे गैरसमज दूर करण्यासाठी जनजागृती आणि शिक्षणाची गरज आहे.

प्रश्न 3: एचआयव्ही/एड्सची सुरुवातीची लक्षणे आणि चिन्हे कोणती? एखाद्याला संसर्ग झाला की नाही हे कसे कळेल?

संक्रमित व्यक्तींमध्ये लक्षणे भिन्न असू शकतात आणि व्हायरसच्या संसर्गाच्या टप्प्यावर देखील अवलंबून असतात. संसर्ग झाल्यानंतर दोन-तृतीयांश लोकांमध्ये ताप, थंडी वाजून येणे, पुरळ येणे, रात्रीचा घाम येणे, स्नायू दुखणे, घसा खवखवणे, थकवा येणे, लिम्फ नोड्स सुजणे आणि तोंडावर व्रण येणे अशी फ्लूसारखी लक्षणे दिसू शकतात. काही प्रकरणांमध्ये, संक्रमित व्यक्तीमध्ये वर्षानुवर्षे कोणतीही लक्षणे दिसून येत नाहीत म्हणून, जोखीम असलेल्या व्यक्तींनी नियमितपणे एचआयव्हीची तपासणी केली पाहिजे.

प्रश्न 4: एचआयव्ही/एड्सचा उपचार गेल्या काही वर्षांत कसा बदलला आहे?

आजही एड्सवर पूर्ण इलाज नाही. अँटीरेट्रोव्हायरल थेरपी (एआरटी) सारखे प्रभावी उपचार आहेत, जे शरीरात विषाणूचा प्रसार नियंत्रित करण्यास मदत करतात. याचा अर्थ रक्तातील एचआयव्ही विषाणूचा भार कमी करण्यास मदत होते. जे लोक एचआयव्ही उपचार घेत आहेत ते दीर्घ, निरोगी आयुष्य जगू शकतात आणि त्यांच्या एचआयव्ही-निगेटिव्ह जोडीदारासोबत सेक्स करताना एचआयव्ही पसरवू शकत नाहीत. एचआयव्हीवर उपचार न केल्यास त्याचे एड्समध्ये रूपांतर होऊ शकते आणि या स्थितीत शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीवर वाईट परिणाम होतो.

प्रश्न 5: एचआयव्हीचा धोका असलेल्या किंवा अलीकडेच एचआयव्हीची लागण झालेल्या व्यक्तीसाठी सल्ला

तज्ज्ञांच्या सल्लानुसार, एचआयव्ही पॉझिटिव्ह असल्यास नियमित चाचणी आणि एआरटी त्वरित सुरू करायला हवे. नेहमी कंडोम वापरणे आणि असुरक्षित लैंगिक संबंध टाळणे यासारख्या सुरक्षित पद्धती आवश्यक आहेत. एचआयव्हीची लवकर ओळख आणि उपचार प्रभावीपणे संसर्ग नियंत्रित करण्यासाठी महत्वाचे आहे.

हेही वाचा : तुमचे आरोग्य सांभाळा! जेवणानंतर कधीच करु नका 'या' चुका, नाहीतर होईल शरीराची हानी