वारंवार लघवी येतेय का, 'या' लक्षणाकडे दुर्लक्ष नको; ठरू शकतात गंभीर आजाराचे संकेत, काय घ्याल काळजी?

urinary health symptoms : अनेकदा शरीरातील इतर व्याधींकडे लक्ष देतो, पण मूत्रमार्गाच्या (Urinary Tract) आरोग्याशी संबंधित बदलांकडे सर्रास दुर्लक्ष केले जाते.

वारंवार लघवीला होणे किंवा जळजळ होणे या गोष्टींना केवळ 'उन्हाळा' किंवा 'वृद्धत्व' समजून सोडून देणे महागात पडू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, ही लक्षणे केवळ मूत्रमार्गाचा संसर्ग नसून ते मधुमेह, हृदयविकार किंवा प्रोस्टेट कॅन्सर सारख्या गंभीर आजारांचे प्राथमिक संकेत असू शकतात. चला तर याविषयी सर्व काही या लेखातून जाणून घेऊया, काय काळजी घेतली पाहिजे, डॉक्टरांचा सल्ला किती महत्त्वाचा ठरतो.

वारंवार लघवी होणे : केवळ वृद्धत्व की मधुमेह?

रात्रीच्या वेळी वारंवार लघवीसाठी उठावे लागणे हे मधुमेहाचे (Diabetes) एक प्रमुख लक्षण असू शकते. जेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी वाढते, तेव्हा ती शरीराबाहेर काढण्यासाठी मूत्रपिंडांना अधिक काम करावे लागते, परिणामी लघवीचे प्रमाण वाढते. तसेच, हे हृदयाच्या काही समस्यांशीदेखील संबंधित असू शकते.

स्त्री आणि पुरुषांमधील वेगवेगळी लक्षणे

मूत्रमार्गाच्या समस्यांची लक्षणे स्त्री आणि पुरुषांमध्ये भिन्न असू शकतात.

पुरुषांसाठी धोक्याच्या घंटा: लघवी सुरू करताना त्रास होणे, लघवीचा प्रवाह कमी होणे किंवा थेंब-थेंब लघवी होणे हे प्रोस्टेट (Prostate) ग्रंथी वाढल्याचे किंवा प्रोस्टेट कॅन्सरचे लक्षण असू शकते.

महिलांसाठी समस्या : लघवीवर नियंत्रण न राहणे (Incontinence) किंवा अचानक लघवीची तीव्र इच्छा होणे. याकडे दुर्लक्ष केल्यास त्याचा परिणाम मानसिक आरोग्य आणि झोपेशी संबंधित समस्यांवर होतो. ही लक्षणे मज्जातंतूंच्या दोषांमुळेही असू शकतात.

दुर्लक्ष केल्यास उद्भवू शकतात 'हे' गंभीर आजार

साध्या वाटणाऱ्या लक्षणांचे रूपांतर खालील गंभीर परिस्थितींमध्ये होऊ शकते.

मूत्रपिंड निकामी होणे (Kidney Failure): मूत्रमार्गातील संसर्ग (UTI) जर वेळीच बरा झाला नाही, तर तो मूत्रपिंडापर्यंत पोहोचतो. यामुळे किडनी इन्फेक्शन किंवा 'सेप्सिस' सारखी जीवघेणी परिस्थिती उद्भवू शकते.

किडनी स्टोन (खडा) : लघवी करताना तीव्र वेदना होणे किंवा लघवीतून रक्त येणे हे मूत्रपिंडातील खड्यांचे लक्षण असू शकते. हे खडे वाढल्यास लघवीचा मार्ग रोखला जाऊन ब्लॉकेज निर्माण होऊ शकते.

तज्ज्ञांचा सल्ला: वेळेवर निदान हाच उपाय

आधुनिक वैद्यकीय शास्त्रामुळे सुरुवातीच्या टप्प्यात या आजारांवर नियंत्रण मिळवणे शक्य आहे. तज्ज्ञ डॉक्टर या विषयी सांगतात की, खालील लक्षणे दिसत असेल तर त्वरीत वैद्यकीय सल्ला घेण्याची गरज आहे.

• लघवीचे रंग बदलणे किंवा लघवीतून रक्त येणे याकडे तातडीने लक्ष द्या.
• वेळेवर केलेली चाचणी उपचारांचा खर्च आणि त्रास दोन्ही कमी करते.
• शरीराचे संकेत ओळखून स्वतःहून औषधे घेण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.