Skin Cancer : केवळ ऊनच नाही, तर शरीराच्या 'या' ७ लपलेल्या भागांतही असू शकतो स्कीन कर्करोगाचा धोका

skin cancer symptoms : जेव्हा केव्हा आपण त्वचेच्या कर्करोगाबद्दल ऐकतो, तेव्हा आपल्या डोळ्यासमोर प्रखर सूर्यप्रकाश आणि उन्हामुळे रापलेली त्वचा येते. परंतु, वैद्यकीय विज्ञानानुसार त्वचेचा कर्करोग, विशेषतः 'मेलेनोमा', शरीराच्या अशा भागांमध्येही विकसित होऊ शकतो जिथे सूर्याची किरणे कधीच पोहोचत नाहीत. हे 'लपलेले मेलेनोमा' अधिक घातक ठरतात, कारण ते सहजासहजी लक्षात येत नाहीत आणि जेव्हा आढळतात तेव्हा तोपर्यंत कर्करोग गंभीर टप्प्यावर पोहोचलेला असतो.

शरीराचे हे 'लपलेले' भाग तपासा

त्वचेच्या कर्करोगाची लक्षणे शरीराच्या पुढील दुर्लक्षित भागांत दिसू शकतात...!

१. नखांच्या खाली : हाताच्या किंवा पायाच्या नखांच्या खाली काळे किंवा गडद डाग दिसणे हे कर्करोगाचे लक्षण असू शकते. अनेकदा लोक याला दुखापतीमुळे झालेला डाग समजून दुर्लक्ष करतात.

२. पायाचे तळवे आणि हाताचे तळवे : ज्या लोकांची त्वचा गडद असते, त्यांच्यामध्ये तळव्यांवर कर्करोग होण्याची शक्यता अधिक असते. येथे होणारे बदल सहसा सूर्यप्रकाशाशी संबंधित नसतात.

३. कानांच्या आत आणि मागे : कानावर कोरडी, खवलेयुक्त त्वचा किंवा पांढरी गाठ दिसल्यास सावध व्हा. उपचार न केल्यास हा कर्करोग कानाच्या हाडांपर्यंत पसरू शकतो.

४. डोळे आणि पापण्या : डोळ्याच्या पांढऱ्या भागावर किंवा बाहुलीभोवती काळे डाग दिसणे हे 'ओक्युलर मेलेनोमा'चे लक्षण असू शकते. तसेच, पापण्यांवरील कठीण गाठ आक्रमक कर्करोग असू शकतो.

५. तोंडाच्या आत आणि जीभ : प्रामुख्याने धूम्रपान किंवा मद्यपान करणाऱ्यांमध्ये जिभेवर न बरे होणारे फोड, पांढरे डाग किंवा बधीरपणा जाणवणे हे धोक्याचे लक्षण आहे.

६. डोक्याची टाळू : केस पातळ असणाऱ्या किंवा टक्कल पडलेल्या व्यक्तींच्या टाळूवर केसांच्या आड कर्करोग लपलेला असू शकतो.

७. जननेंद्रिय आणि ओठ : ओठांवर होणारा कर्करोग पुरुषांमध्ये अधिक आढळतो. तसेच जननेंद्रियाच्या त्वचेवर संशयास्पद जखमा असल्यास त्वरित तपासणी करणे आवश्यक आहे.

धोका वाढवणारे घटक!

केवळ सूर्यप्रकाशच नाही, तर खालील घटकही कारणीभूत ठरू शकतात:

अनुवांशिकता : कुटुंबात कोणाला त्वचेचा कर्करोग असल्यास धोका वाढतो.

कमी रोगप्रतिकारक शक्ती : शरीराची नैसर्गिक संरक्षण प्रणाली कमकुवत झाल्यास पेशींमधील बदलांवर नियंत्रण राहत नाही.

टॅटू : अंगावर मोठ्या प्रमाणात टॅटू असल्यास त्याखालील तीळ किंवा त्वचेतील बदल ओळखणे कठीण होते.

प्रतिबंधात्मक उपाय: स्वतःची तपासणी कशी करावी?

तज्ज्ञांच्या मते, त्वचेचा कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यात आढळल्यास तो पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. त्यासाठी खालील गोष्टी अवश्य करण्याची गरज आहे.

नियमित आत्मपरीक्षण : दर तीन महिन्यांनी आरशासमोर उभे राहून डोक्यापासून पायापर्यंत त्वचेचे निरीक्षण करा.

आरशाचा वापर : पाठीचा भाग किंवा डोक्याची टाळू पाहण्यासाठी दुसऱ्या आरशाची मदत घ्या किंवा कुटुंबातील सदस्याला तपासण्यास सांगा.

बदलांकडे लक्ष द्या : शरीरावरील जुन्या तिळाचा आकार, रंग किंवा उंची बदलत असेल, तर त्वरित त्वचारोग तज्ज्ञाचा (Dermatologist) सल्ला घ्या.

तज्ज्ञांचा सल्ला : जर तुमची त्वचा खूप गोरी असेल, शरीरावर अनेक तीळ असतील किंवा तुम्ही घराबाहेर जास्त वेळ घालवत असाल, तर दरवर्षी एकदा डॉक्टरांकडून संपूर्ण त्वचेची तपासणी करून घेणे हिताचे ठरेल.