पुरुषांनो, 'या' 5 सामान्य लक्षणांकडे चुकूनही दुर्लक्ष करू नका; असू शकतो वाढलेल्या प्रोस्टेटचा धोका!

Benign Prostatic Hyperplasia symptoms : प्रोस्टेट ही पुरुषांच्या प्रजनन प्रणालीतील एक महत्त्वाची ग्रंथी आहे, जी मूत्राशयाच्या अगदी खाली आणि मूत्रमार्गाच्या भोवती असते. वयाची पन्नाशी ओलांडल्यानंतर अनेक पुरुषांमध्ये या ग्रंथीचा आकार वाढू लागतो, ज्याला वैद्यकीय भाषेत 'प्रोस्टेट वाढ' (Enlarged Prostate) किंवा BPH म्हटले जाते.

जरी ही समस्या वयोमानानुसार सामान्य मानली जात असली, तरी काही प्रकरणांमध्ये तरुण पुरुषांमध्येही ही लक्षणे दिसून येत आहेत. खालील ५ लक्षणे शरीरात दिसत असतील, तर ते वाढलेल्या प्रोस्टेटचे संकेत असू शकतात.

लघवीचा प्रवाह कमकुवत होणे

प्रोस्टेट वाढण्याचे हे सर्वात पहिले आणि प्रमुख लक्षण आहे. जर तुम्हाला जाणवत असेल की लघवीचा प्रवाह पूर्वीसारखा वेगवान राहिला नाहीये किंवा लघवी पूर्ण होण्यासाठी जास्त वेळ लागत आहे, तर सावध व्हा. जेव्हा प्रोस्टेट ग्रंथीचा आकार वाढतो, तेव्हा ती मूत्रमार्गावर (Urethra) दाब निर्माण करते, ज्यामुळे लघवीचा नैसर्गिक प्रवाह अडखळतो.

मूत्राशय पूर्ण रिकामे न झाल्याची भावना

अनेकदा लघवी करून आल्यानंतरही 'अजून काही लघवी शिल्लक आहे' किंवा 'मूत्राशय पूर्ण रिकामे झालेले नाही' असे वाटत राहते. वाढलेल्या प्रोस्टेटमुळे मूत्राशयावर दबाव येतो आणि ते पूर्णपणे रिकामे होऊ शकत नाही. यामुळे काही वेळातच पुन्हा लघवीला जाण्याची तीव्र इच्छा निर्माण होते.

लघवी सुरू करण्यास त्रास होणे

जर तुम्हाला लघवी सुरू करण्यासाठी जोर लावावा लागत असेल किंवा बराच वेळ वाट पहावी लागत असेल, तर हे प्रोस्टेट ग्रंथी मूत्रमार्गाला संकुचित करत असल्याचे स्पष्ट लक्षण आहे. या स्थितीकडे दुर्लक्ष केल्यास भविष्यात लघवी पूर्णपणे थांबण्याची (Urinary Retention) भीती असते.

रात्री वारंवार लघवीला जावे लागणे (नॉक्टुरिया)

रात्रीच्या वेळी झोपेतून दोन पेक्षा जास्त वेळा लघवीसाठी उठावे लागत असेल, तर याकडे दुर्लक्ष करू नका. याला वैद्यकीय भाषेत 'नॉक्टुरिया' म्हणतात. यामुळे केवळ झोपमोड होत नाही, तर तुमची चिडचिड वाढून दैनंदिन कामावर परिणाम होतो. अनेक पुरुष याला वाढत्या वयाचा परिणाम समजून गप्प बसतात, जे चुकीचे आहे.

लघवी टपकणे (Dribbling)

लघवी पूर्ण झाल्यानंतरही काही थेंब टपकत राहणे हे प्रोस्टेट वाढल्याचे लक्षण असू शकते. मूत्राशयावरील ताबा कमी झाल्यामुळे किंवा वाढलेल्या ग्रंथीमुळे मूत्रमार्गात अडथळा निर्माण झाल्यामुळे ही समस्या उद्भवते.

उपचार आणि काळजी: आता शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार शक्य!

आजच्या प्रगत वैद्यकीय विज्ञानामुळे प्रोस्टेटशी संबंधित समस्यांवर उपचार करणे सोपे झाले आहे.

लवकर निदान : जर लक्षणे सुरुवातीच्या टप्प्यात ओळखली गेली, तर केवळ औषधोपचाराने प्रोस्टेटचा आकार नियंत्रित केला जाऊ शकतो.

शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार : प्रोस्टेट कर्करोग किंवा वाढलेल्या प्रोस्टेटसाठी आता अनेक आधुनिक पद्धती उपलब्ध आहेत, ज्यामध्ये शस्त्रक्रियेशिवाय रुग्ण बरा होऊ शकतो.

तज्ज्ञांचा सल्ला : वरीलपैकी कोणतेही लक्षण दिसल्यास घरगुती उपाय करण्याऐवजी तातडीने मूत्ररोगतज्ज्ञांचा (Urologist) सल्ला घ्या.

महत्त्वाची सूचना : प्रोस्टेट वाढणे म्हणजे नेहमी कर्करोग असतोच असे नाही, परंतु तपासणी केल्याशिवाय त्यातील गांभीर्य समजत नाही. त्यामुळे आरोग्य हीच संपत्ती मानून वेळेवर उपचार घ्या.